دانش‌نفت نقش عربستان، عراق، مکزیک و روسیه را در تحریم نفت ایران بررسی می‌کند؛
نفت ایران زیر فشار

با فرارسیدن اردیبهشت‌ماه و موعد تعیین تکلیف معافیت یا عدم معافیت فروش نفت ایران از سوی ایالات متحده آمریکا و اعلام آن در 2 می 2019، گمانه‌زنی‌ها درباره فرجام تحریم کامل یا ادامه معافیت نفت ایران بالا گرفته است.

آنچه مبرهن است؛ با خروج آمریکا از برجام و محدودیت فروش نفت ایران در بازارهای جهانی، شرایط بازار نفت بسیار شکننده شده است. بر اساس آخرین آمارها، هم‌اکنون صادرات نفت ایران در دو هفته اخیر در پایین‌ترین سطح ممکن قرار گرفته است. بنابر آمار ‏به‌دست آمده از سه مؤسسه ردیابی نفتکش‌ها، ایران در ماه آوریل (۱۵ روز اخیر) کمتر از یک ‏میلیون بشکه نفت در روز صادر کرده و این درحالی‌ است که تنها چند روز دیگر از معافیت‌های تحریمی ‏باقیمانده است. بنابر گزارش رویترز، قیمت نفت برنت در هفته های گذشته تا بیش از 71 دلار در هر بشکه بالا رفت که ‏ناشی از نگرانی بازار درباره میزان عرضه است. ‏افزایش قیمت نفت از نگاه تحلیلگران دارای ابعاد پیچیده ای است که یکی از این ابعاد، نگرانی زایدالوصف خریداران نفت ایران از تمدید یا عدم تمدید معافیت فروش نفت ایران است. این مهم سبب گردیده است که برخی خریداران نفت ایران در حال ‏جایگزین‌کردن منابع تأمین نفت خود باشند که این موضوع زنگ خطری جدی برای مارکتینگ نفت ایران است.

در همین حال، اخبار دریافتی حکایت از آن دارد که آمریکا و مکزیک تلاش می کنند خلأ نفت ایران را برای هندی ها جبران ‌کنند. بر این اساس، روسای تمام چهار پالایشگاه هندی که پیش از این خریدار نفت ایران بودند، اعلام کرده‌اند که در صورتی که از ماه آینده میلادی، ایالات متحده سیاست‌های تحریمی نفتی ایران را با فشار بیشتری دنبال کند، آن‌ها برای خرید نفت مورد نیاز خود، به سمت دیگر تولیدکنندگان نفت و کشورهای عضو اوپک چرخش خواهند داشت. از میان این چهار پالایشگاه هندی، پالایشگاه‌های «بهارات پترولیوم»، «مانگالور» و پالایشگاه «MRPL» درحال بررسی جایگزین کردن کشور عراق برای تأمین نفت به جای ایران بوده و پالایشگاه «ایندین اویل کورپ» نیز اولین قرارداد سالانه‌ی خرید نفت را با تأمین کنندگان آمریکایی و مکزیکی به امضا رسانده است. در همین حال، رئیس «پالایشگاه هندوستان کورپس» نیز به رویترز گفته که منابع نفتی مورد نیاز پالایشگاه اش را از کشورهای عضو اوپک و کشورهای دیگر غیر عضو مانند آمریکا بدون هیچ مشکلی تأمین خواهد کرد. ️این در حالی است که این پالایشگاه در سال ۲۰۱۹ و ۲۰۱۸ یکی از مشتریان نفتی ایران بوده و سالانه بیش از ۱.۵ میلیون تن نفت خام از ایران خریداری می‌کرد. فشار به نفت ایران به همین جا نیز ختم نمی شود. در سوی دیگر دنیا، بزرگترین سهامدار پالایشگاه «هیوندای اویل بانک» اعلام کرد که شرکت دولتی آرامکوی سعودی برای خرید ۱۷ درصد سهم در فعالیت‌های پالایشگاه نفت کره‌ای «هیوندای اویل بانک» به ارزش ۱.۴ تریلیون وون (۱.۲۴ میلیارد دلار) توافق کرده است. شرکت «هیوندای هوی اینداستریز هولدینگز» که بزرگترین سهامدار پالایشگاه نفتی «هیوندای اویل بانک» کره جنوبی است، در اظهارنامه رگولاتوری اعلام کرد که توافق فروش با شرکت آرامکوی سعودی را امضا کرده که شامل گزینه‌ای برای خرید ۲.۹ درصد دیگر سهم در «هیوندای اویل بانک» توسط آرامکو است. هیوندای هوی در اواخر ژانویه اعلام کرده بود که آرامکو برای سرمایه‌گذاری حداکثر ۱.۶ میلیارد دلار برای خرید حداکثر ۱۹.۹ درصد سهم در این پالایشگاه کره جنوبی و گسترش نفوذ خود در این کشور برنامه‌ریزی کرده است. آرامکو برای خرید سهم در این پالایشگاه، ۳۳ هزار وون به ازای هر سهم پرداخت کرد که اندکی کمتر از قیمتی بود که ابتدا پیش بینی شده بود. «هیوندای اویل بانک» که کوچک‌ترین پالایشگاه کره جنوبی از نظر میزان ظرفیت است، مجموعاً ۶۵۰ هزار بشکه در روز ظرفیت پالایش دارد. پیام این خبر نیز چندان برای ایران خوشایند نیست و به معنای محدودیت بیشتر برای فروش نفت ایران به کره جنوبی خواهد بود، چه اینکه سعودی ها به عنوان رقیب و دشمن درجه یک اقتصاد و نفت ایران از هیچ تلاشی برای ایجاد دست انداز در جریان فروش نفت ایران فروگذار نخواهند کرد. نکته قابل تامل آنکه؛ هیوندای یکی از مشتریان نفت سبک (میعانات گازی) پارس‌جنوبی ‏ایران هستند. آرامکو به همین جا نیز بسنده نکرده است. شرکت آرامکوی سعودی که بزرگترین تولیدکننده نفت جهان است، سرگرم مذاکرات جدی برای خرید حداکثر ۲۵ درصد سهام در فعالیت پالایش و پتروشیمی شرکت ریلاینس اینداستریز است. ارزش فروش این میزان سهم ممکن است به حدود ۱۰ تا ۱۵ میلیارد دلار برسد و ارزش کسب و کار پالایش و پتروشیمی این شرکت هندی را به حدود ۵۵ تا ۶۰ میلیارد دلار برساند. گفته می‌شود بانک آمریکایی گلدمن ساکس درباره این قرارداد پیشنهادی، مشاوره می‌دهد. علاقه آرامکو به اپراتور بزرگترین مجتمع پالایش جهان پس از سفر محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی به دهلی نو در فوریه مطرح شد. وی در جریان این سفر اظهار کرده بود: انتظار دارد فرصت‌های سرمایه گذاری در هند تا دو سال آینده به بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار برسد. امین ناصر، مدیرعامل آرامکو نیز با موکش آمبانی، رئیس هیأت مدیره شرکت ریلاینس اینداستریز دیدار کرده و درباره کسب و کار این شرکت سعودی از جمله نفت‌خام، مواد شیمیایی گفت‌و‌گو کرده بود. اما از روسیه نیز خبرهای خوبی به گوش نمی‌رسد. گویی هر کشوری تنها منافع خویش را می بیند و بس. وزیر اقتصاد روسیه در اظهارنظری اعلام کرد که احتمال توقف طرح کاهش تولید اوپک به‌منظور حفظ سهم ‏بازار وجود دارد. این اظهارات گمانه‌هایی را که صحبت از خروج روسیه از این طرح می‌کردند، قوی‌تر ‏کرده است. یکی از دلایل آغاز و ادامه طرح کاهش تولید اوپک، تنظیم قیمت بود که اکنون روند ‏صعودی آن تثبیت شده و هدف دیگر کاهش ذخایر جهانی بوده که این هدف محقق نشده است. تحلیلگران معتقدند؛ پایان ‏این طرح به معنی کاهش قیمت نفت و ایجاد زمینه برای آسان‌تر شدن تحریم همه‌جانبه نفت ایران خواهد بود. به نظر می‌رسد روس‌ها از تحریم نفت ایران و ونزوئلا منافع مستقیم و غیرمستقیم زیادی کسب کرده اند و در ‏حال جا انداختن نفت سنگین اورال خود در بازارهای اروپا هم هستند. مسکو که با باج‌گیری‌ها و یارگیری‌های کلان از ریاض، با توافق کاهش تولید اوپک همراه شده، ‏اکنون زمزمه‌های پایان این توافق را آغاز کرده است اما این زمزمه‌ها به‌دلیل نگرانی از سهم بازار ‏نیست بلکه برعکس، بازاری یافته که چندین هدف استراتژیک را برای آنان به‌ارمغان می‌آورد. نفت ‏سنگین اورال روسیه که تا چند ماه قبل در مدیترانه و اروپا با تخفیف‌های بیش از یک دلار نسبت به ‏قیمت برنت معامله می‌شد، امروز به لطف نبودن نفت ایران و توافق پشت پرده با عربستان و دیگر ‏کشورهای عربی، تا ۷۰ سنت بالاتر از قیمت برنت معامله می‌شود. بر این اساس، روس‌ها سال‌هاست که تلاش ‏می‌کنند نفت اورال را به یکی از نفت‌های شاخص جهانی برای قیمت‌گذاری تبدیل کنند، امری که ‏جهش اقتصادی بزرگی برایشان دارد و اکنون به واسطه تحریم ظالمانه نفت ایران، فقط چند قدم دیگر با ‏این رویای روسی فاصله دارند.‏

با این اوصاف، در چنین شرایطی که بازار فروش نفت ایران از چندین جهت تحت فشار شدید قرار گرفته است، لزوم طراحی و تدبیری نو در حوزه بازاریابی نفت، ضرورتی جدی است. بورس نفت، خرید سهام پالایشگاهای خارجی ترجیحا در کشورهای خواهان نفت ایران، ایجاد شرایط تسهیل‌کننده برای خریداران وفادار و ... راهکارهایی قابل مداقه و تامل در این خصوص خواهد بود.

جمعه 30 فروردین ماه 1398
امانت داری و اخلاق مداری
استفاده از این مطلب فقط با ذکر منبع مجاز است.