درسی که باید از حادثه انفجار بندر بیروت آموخت

انفجار  مهیب بندر بیروت که سرتاسر این شهر زیبا در ساحل دریای مدیترانه را در نوردید، در کنار خسارات عظیمی که چه از بُعد مادی و چه از بُعد تلفات انسانی به جا گذاشت ، مایه بهت و حیرت جهانیان نیز شد.

اینکه ۲۷۰۰ تُن ماده شیمیایی قابل انفجار نیترات آمونیوم از اکتبر ۲۰۱۳ تا زمان انفجار به مدت ۷ سال به صورت متروکه و در شرایط ناایمن در انبار گمرک این بندر نگهداری می‌شد و علیرغم خطرات واضح آن تعیین تکلیفی در کار نبود.

از سوی دیگر سیلوی اصلی گندم لبنان و به عبارتی تنها سیلوی گندم بیروت به عنوان ذخیره‌کننده مهمترین منبع غذایی، در کنار همین محل دپوی مواد شیمیایی قابل انفجار بوده و در این انفجار منهدم و تخریب شد.

همچنین منطقه دیپلماتیک و مراکز حساس بیروت در فاصله بسیار کمی از محل نگهداری غیر اصولی مواد مذکور قرار داشته تا حدی که همسر سفیر هلند در بیروت در این حادثه کشته شد و همسر و فرزند نخست وزیر لبنان در میان زخمی‌ها هستند.

در واقع، علل مختلفی دست به دست هم داده‌اند تا این حادثه تلخ روی دهد و یا آثار مخرب آن به صورت چند وجهی و مضاعف نمود پیدا کند که به مرور ابعاد و زوایای آن مشخص خواهد شد اما تاریخ پرفراز و نشیب لبنان نشان داده که این ملت مقاوم از این آزمون سخت نیز سربلند بیرون می‌آید و رنگ و بوی نشاط و زندگی مجددا در این شهر جاری خواهد شد ، چه اینکه این فاجعه با همه ابعادش برای لبنان از استعمار فرانسه ، حمله رژیم صهیونیستی و جنگ‌های داخلی سهمگین‌تر نیست، اما درسی از درس‌های مهم این حادثه که ما می‌توانیم بیاموزیم و به کار ببندیم توجه جدی‌تر و عملی‌تر به رعایت الزامات پدافند غیرعامل خصوصا در امکان‌سنجی و مکان‌یابی پروژه‌های حساس و حیاتی کشور است.

الزاماتی که در کنار طرح آمایش سرزمین می‌توانند حال و آینده یک پروژه عظیم خصوصا در حوزه نفت، گاز و پتروشیمی را تضمین کند و آسیب‌های هر گونه حادثه احتمالی آتی را به حداقل برساند.

کارشناسان و دلسوزان در خصوص تحت تاثیر لابی‌های سیاسی استانی و شهرستانی که اکثرا هم دلسوزانه و جهت حل مشکلات آن مناطق به خصوص موضوع اشتغال ، صورت می‌گیرد، اما الزامات پدافند غیرعامل، رعایت طرح آمایش سرزمین و خصوصا الزامات زیست‌محیطی مناطق مذکور را لحاظ و رعایت نمی‌کنند، دغدغه‌مند هستند، که توجه ویژه متولیان امر را می‌طلبد.

این رویه در ادوار مختلف وجود داشته و دادن وعده اجرایی پروژه پیش از امکان‌سنجی آن منطبق بر الزامات ذکر شده، کم و بیش در همه دوره‌ها دیده می‌شود که با هدف حل مشکلات یک منطقه، بدون بررسی دقیق ، پروژه‌ای اجرا شده و مشکلات دیگری را برای آن مناطق به بار آورده است.

احداث پروژه‌‎های عظیم آب‌بَر در مناطق کم آب، احداث صنایع دارای مقادیر متفاوت آلایندگی در مناطق بکر محیط‌زیستی یا دارای کشاورزی غنی، عدم احداث طرح‌ها در مناطقی که ظرفیت‌های لازم جهت اجرای پروژه‌های نفت، گاز و پتروشیمی را دارند اما تاسیسات خاصی در آنها احداث نشده و از همه مهمتر ، احداث مناطق ویژه پتروشیمی و انرژی مشتمل بر ده‌ها مجتمع عظیم و مخازن نگهداری مواد شیمیایی و سوختی در نزدیکی شهرها و مناطق مسکونی ، که می‌توان برای تک تک آنها به نام مصادیقی را ذکر کرد، همگی رهاورد عدم توجه به الزاماتی است که می‌بایست مقدم بر وعده‌ها باشند، تا در کنار تلاش برای حل یک مشکل مثل اشتغال ، مشکلات امنیتی‌، ایمنی، اجتماعی، زیست‌محیطی، بهداشتی و .... گریبانگیر کشور نشود و شاهد کلنگ‌زنی طرح‌هایی که یا هیچگاه اجرا نخواهند شد و یا در صورت اجرا ضرر آنها به مراتب بیشتر از منفعت آنها خواهد بود، نباشیم.

سه شنبه 21 مرداد ماه 1399
امانت داری و اخلاق مداری
استفاده از این مطلب فقط با ذکر منبع مجاز است.