Daneshenaft logo
چهارشنبه 27 تیر ماه 1397 | ثبت نام | ورود | کاربر مهمان 
Print Send to Friends
جمعه 22 دی ماه 1396 | کد مطلب : 11679
در گفتگو با مهندس خسروتاش، عضو هیات مدیره انجمن تونل ایران و موسس شرکت «دنیا تونل‌سازه» تشریح شد؛
حرف‌های زیادی در صنعت تونل‌سازی در دنیا داریم
گفتگو: الهه طائمه

تونل‌سازی در ایران نسبت به جهان وضعیت نسبتا مناسبی دارد و خیلی از دنیا عقب نیستیم. انجمن تونل ایران که از بهترین انجمن‌های تخصصی وزارت علوم است وگرید A دارد، در سطح ملی و بین‌المللی بسیار فعال است.

 

 

دانش نفت: از آنجا که تونل‌سازی برای استخراج معادن و دستیابی به منابع انرژی و آبی به قبل از دوران ثبت تاریخ و ثبت اطلاعات بر می‌گردد، تنها می‌توان در مورد طرز فکر کسانی که در دوران باستان تونل و فضاهای زیر زمینی  را به عنوان راه حلی برای رفع نیازهای خود کشف کردند، حدس هایی زد. باید هوش این تونل سازان کهن با قدمت 3 هزار ساله و دستاوردهای آنها را که برای یاد گیری کاملا وابسته به سعی و خطا بوده اند، تحسین نمود چرا که برای نیل به نتایج مورد نظر خود مجبور بودند بدون داشتن فناوری های نوین یا دسترسی به ابزار فنی، عمل کنند. همه تمدن های باستانی نمونه‌هایی از تونل سازی را در مقیاس های مختلفی از خود بهادگار گذاشته اند. ایرانیان باستان با ساخت قنات ها، شهرهای زیر زمینی و گور دخمه‌ها از جمله پیشروان این صنعت در دنیا بوده ند.  در عصر حاضر نیز، ایران همانند گذشته در این امر جزو کشور های نسبتا پیشرو بوده است به طوری که تونل سازی و سازه‌های زیرزمینی در ایران  پیشرفت چشمگیری داشته و مهندسان ایرانی مبتکر روش های خاصی در طراحی و اجرای تونل بوده اند که این روش ها هم اکنون در تمام دنیا استفاده می‌شود.

به بهانه آگاهی از آخرین دستاوردهای ایران در صنعت تونل سازی، و برگزاری دومین کنفرانس تونل ایران و سومین کنفرانس بین المللی تونل در پاییز امسال در تهران، پای صحبت های محمد خسروتاش، از کارشناسان خبره این صنعت  و عضو هیات مدیره انجمن تونل ایران نشستیم. او موسس شرکت «دنیا تونل‌سازه» است و هدف از ایجاد این شرکت را انجام کارهای خاص ، تخصصی و پرریسک در کشور با هدف خدمت به ایران می‌داند.

 

به عنوان اولین سوال، لطفا یک بیوگرافی از خودتان و شرکت متبوعتان ارائه فرمائید؟ این شرکت از چه سالی فعالیت خویش را آغاز کرده است؟

محمد خسروتاش ،متولد 1346،تحصیل کرده رشته معدن هستم ؛ لیسانس و فوق لیسانسم را در سالهای 70 و 73 در دانشگاه امیر کبیر (پلی کلینیک تهران) کسب کردم و هم اکنون در دوره دکتری مدیریت کسب و کار (DBA) در سازمان مدیریت صنعتی ایران مشغول ادامه تحصیل هستم. به طور کلی زمینه کاری من مطالعات، طراحی، اجرا ، تحقیق و تدریس در علوم مهندسی زمین ،ژئوتکنیک ، تونل سازی و فضاهای زیرزمینی به خصوص حفاری مکانیزه است. تاکنون 48 مقاله در کنفرانس ها و مجلات تخصصی ملی و بین المللی ارائه کردم، حدود 20 پایان نامه فوق لیسانس را هدایت کرده ام و اکنون پس از 25 سال سابقه کار اجرایی و مدیریت و راه اندازی و اتمام پروژه‌های بزرگ در داخل و خارج از کشور در شرکت های مختلف مشاور و پیمانکار نیمه دولتی و خصوصی و تاسیس چند شرکت تخصصی در شرکت DTS (شرکت دنیا تونل سازه)در حال فعالیت هستم. این شرکت در سال 94 تاسیس شد وحوزه تونل سازی به صورت مکانیزه را دنبال می‌کند چون من و تیم همکارم اولین گروه‌هایی هستیم که حفاری مکانیزه را در ایران دنبال کردیم و تکنولوژی این صنعت را از حدود سال 73 در کشور توسعه دادیم. از سال 70 که دوره فوق لیسانس را آغاز کردم، تحقیقاتم را روی دستگاه‌ها و روش های تونل سازی مکانیزه، به خصوص سیستم های تمام مقطع TBM (Tunnel Boring Machine)  شروع کردم. این دستگاهها مثل یک کارخانه متحرک در زیر زمین تونل را به صورت تمام مقطع حفاری کرده و سازه بتنی پوشش تونل را نصب و ساخت را کامل می‌کند. انواع مختلف این ماشین ها حتی در زیر ناپایدارترین خاک ها، سخت ترین سنگ ها وحتی زیر فشار خیلی شدید آب (شبیهک زیر دریایی) حفاری می‌کنند. این ماشین ها که معمولا بیش از صد متر طول و صدها تن وزن دارند بطور کامل مکانیزه و کامپیوتریزه هستند. مدیریت و راهبری این سیستم ها بسیار پیچیده حساس ومولتی دیسپلین است، زیرا متخصصین بسیاری ازرشته‌های مختلف مهندسی در محیط بسیار خشن در زیر زمین با تجهیزات حساس و ظریف الکترو مکانیکی و کنترل های دیجیتال، در کنار  هم در حال فعالیت هستند.

در یک کارگاه تونل مکانیزه، ممکن است حدود 100 نفر در رشته‌های مختلف در داخل و بیرون تونل کار کنند ، حدود 25 نفر در روی دستگاه و داخل تونل  فعالیت می‌کنند و مابقی هم بیرون تونل  این افراد را حمایت و هدایت می‌کنند.

اولین دستگاه تونل سازی تمام مکانیزه اولین بار پس از انقلاب در سال1372 و برای پروژه ملی سد و تونل انتقال آب گاوشان سفارش داده شد. تونل گاوشان اولین تونلی بود که به صورت مکانیزه توسط شرکت ها و متخصصین ایرانی شروع به کار کرد. در آن زمان دستگاهی از آلمان خریداری شد و ما اولین تیم های حفاری مکانیزه را در ایران راه اندازی کردیم. در سال های 1382 و 1383 با همکاران فعلی ام، تونل های خط یک متروی شیراز را با دستگاه‌های خاص حفاری در زیر فشار آب شروع کردیم و برای اولین بار در ایران با آموزش های خاصی که در فرانسه دیدیم تیم های فنی و اجرایی متخصص دستگاههای تحت فشار (EPB TBM) رادرایران ایجاد کردیم. در سالهای بعد با همین تیم فعالیت مان را گسترش داده و تونل های دیگری مانند تونل انتقال آب قمرود را در شرایط بسیار دشوار وناباوری دنیا  به اتمام رسانده و دستگاه‌ها و پروژههای دیگری مانند تونل انتقال آب چم شیر را در بد ترین دوران تحریم راه اندازی کردیم.

هم اکنون با کمک بهترین همکاران این دوران کاری سپری شده در کنار هم و تحت نام شرکت دنیا تونل سازه (DTS)  مشغول ارائه خدمات تخصصی هستیم.

  

اهمیت صنعت بتن در ایران را در حوزه‌های مختلف صنعت از جمله طرح های آبی، راه و ترابری، صنعت نفت، پالایش، گاز و پتروشیمی چگونه ارزیابی می‌کنید؟

در همه فعالیتهای عمرانی از جمله؛ ساخت و ساز ساختمان ها و کارخانه‌های صنعتی، سد سازی، تونل سازی، پالایشگاه‌ها و صنایع نفت وگاز و پتروشیمی همه با مقوله بتن درگیر هستند. دانش فنی و تکنولوژی بتن بسیار پیشرفته شده است و هر روز هم در حال تغییر است. بحثهای سازه ای بتن بهک طرف، طرح اختلاط و مواد و مصالح مصرفی در بتن  و فرآورده‌هایی که به عنوان مواد مضاف به آنها اضافه می‌کنند امروزه آنقدر دارای تنوع و کابرد های مختلف است که می‌توانید بتن هایی با مقاومت خیلی بالا بسازید. مانند قطعات بتن پیش ساخته ای که ما در تونل سازی مکانیزه  پشت سر دستگاه TBM استفاده می‌کنیم. معمولا با مقاومت های 800 - 500 کیلوگرم بر سانتیمتر مربع کار می‌شود که این ها خیلی در مقاومتهای بالا و با دقتهای ابعادی بالا در حد صدم میلیمتر باید دقت می‌شود.

در مورد مخازن آب و سیستم های تصفیه آب یا مخازن نفتی و هیدروکربنی باید بتن هایی را با طرح اختلاط های جدید درست کرد که این ها کاملا آب بند هستند مثل بتن های پلیمری و هیچ نشتی اتفاق نمی‌افتد. بنابراین می‌توان سازه‌های ایمنی را ساخت و برای نگهداری انواع و اقسام مواد از این ها استفاده کرد. حتی می‌توان بتن هایی را بسازیم که بسیار سبک هستند و مانند چوب پنبه شناور هستند که از این ها در صنایع مختلف استفاده‌های زیادی می‌شود. به عنوان مثال در سال 91 برای اولین بار یک نوعی از این فوم بتن ها را برای عبور از مناطق ریزشی تونل استفاده کردیم مقاله اش را در سوئیس ارائه کردیم و مورد استقبال زیادی قرار گرفت.

در صنعت نفت و پتروشیمی به خصوص اگر در مورد استفاده در فنداسیون هایی که برای مخازن و برج ها استفاده می‌شود، عموما دو نکته مهم وجود دارد. اولا این بتن ها که بیشتر در مناطق جنوبی ما استفاده می‌شوند که خاک های این مناطق دچار حملات مواد شیمیایی قرار می‌گیرند، مثلا کلر و سولفورها و باعث تخریب بتن می‌شود، اگر نوع بتن ها معمولی باشد، عمر بسیار کمی دارند و در مناطق جنوبی و ساحلی کشور به راحتی فرسوده می‌شوند و از بین می‌روند. بنابراین باید در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی بتن هایی با نفوذ پذیری بسیار کم و دوام و مقاومت بالا در برابر مواد شیمیایی استفاده شود. بعضی وقت ها در سازه‌ها از بتن هایی استفاده می‌کنیم که الیاف مختلفی به آن می‌زنیم مانند فایبر لزی وغیر فلزی و انواع پلیمرها و هر کدام خواص خودش را دارد و به بتن، عمر بیشتری می‌بخشد، یا تنش هایی که به آن بتن وارد می‌شود را کمتر می‌کند. بعضی جا ها ما حتی می‌توانیم آرماتور را حذف کنیم و به جای آن فایبر های فلزی استفاده می‌کنیم تا تخریبهایی که در مناطق دارای فرسایش زیاد مانند مناطق جنوبی وجود دارد، کمتر شود که به این صورت کاملا ایمن می‌شود.    

 

بفرمایید صنعت بتن ایران در مقایسه با جهان و منطقه از حیث کیفیت و میزان تولید چه جایگاهی دارد و آیا از استانداردهای جهانی پیروی می‌کند؟

در بحث بتن، ما نسبت به جهان از وضعیت نسبتا خوبی برخوردار هستیم زیرا دانش فنی و تولیدات و مواد و مصالح خوبی داریم. مواد شیمیایی هم که برای ساخت بتن اضافه می‌شوند، در ایران قابل دسترس است و خیلی از تولید کنندگان ایرانی هم از انواع و اقسام آنها تولید می‌کنند. مسابقات بتن در ایران مرتبا در سطح دانشجویی و مراکز تحقیقات برگزار می‌شود و انجمن بتن هم فعالیت خوبی دارد. این مسابقات نشان می‌دهد که جوانان ما از نظر دانش فنی فعال هستند و تحقیقات خوب و گسترده و وسیعی در کشور جریان دارد، اما کماکان برخی اتفاقات روی پروژه‌های اجرایی تاثیر گذاشته است مثل مشکلات مالی و کم دقتی های رایج ، امادانش فنی بتن در ایران جایگاه نسبتا معقولی در دنیا دارد.

 ما تقریبا از استاندارد های بین المللی مثل ACI در ایران استفاده می‌کنیم البته خودمان یک استاندارد بتن هم داریم به نام آبا که در صنعت بتن استفاده می‌شود و آن هم با استانداردهای جهانی مطابقت می‌کند و یک الگویی در واقع از آنها گرفته شده و بومی‌سازی صورت گرفته است. اما مسئله ای که دارای اهمیت است اجرای کار است، یعنی بایستی تیم های اجرایی در هر پروژه ای و مهندسین مشاور و ناظرها باید کنترل لازم را داشته باشند تا کیفیت بتن آن چیزی که طراحی شده در بیاید، زیرا اگر در هر کاری کنترل و نظارت نباشد، ممکن است که خوب اجرا نشود. ما توان اینکه در ایران کار خوب را انجام بدهیم، داریم.

 

اصولا چالش های صنعت بتن  چیست؟

تنها یک مشکل وجود دارد. بیس بتن از سنگ دانه تشکیل می‌شود و عموم مصالح ما که از معادن رودخانه ای و کوهی استخراج می‌شوند یک سری مشکلات طبیعی را دارند که با آزمایشات مختلف که انجام می‌شود، باید حساسیتهای لازم کشف و تمهیدات لازم صورت گیرد تا بتن های کار شده دچار خوردگی نشود. به دلیل بافت زمین شناسی که در ایران وجود دارد، نوع سنگهایی که در ایران داریم و در رودخانه‌های ما جاری هستند، گاها برخی واکنش های شیمیایی را از خودشان نشان می‌دهند که این ها در ترکیب با سیمان و آن چیزهایی که با بتن مخلوط می‌شود، واکنشهای ثانوی را خود نشان می‌دهند که ممکن است مخرب بتن باشند و دوام بتن را کم کنند. هر پروژه ای هم باتوجه به موادی که در آن به کار می‌رود، فرق می‌کند. به عنوان مثال؛ سنگ دانه‌های رودخانه‌های جنوب تهران با شهریار یا شهرستانهای دیگر به دلیل نوع مصالحی که دارد، متفاوت است و باید برای هر کدام از آنها تست مخصوص به خود را داشته باشد.

در خیلی از مناطق کشور ما واکنش های قلیایی رخ می‌دهد که باعث واکنش بین سیمان و سنگ دانه‌ها می‌شود که ممکن است بعد از سالیان درازی موجب تخریب بتن شود که می‌توان با روش هایی جلوی این اتفاق را گرفت و مقاومت بتن را بالا برد، منتها باید دقت کافی صورت گیرد و دقیقا تشخیص داد که چه نوع واکنشهایی در این سنگ دانه‌ها امکان دارد که به وقوع بپیوندد. بیشتر مصالحی که در کشور ما است این پتانسیل را دارد که این واکنش را انجام دهد.

 

جایگاه صنعت تونل سازی در ایران نسبت به جهان چگونه است و آیا کشورمان در این صنعت به رشد بایسته و شایسته دست یافته است؟

تونل سازی در ایران نسبت به جهان وضعیت نسبتا مناسبی دارد و خیلی از دنیا عقب نیستیم. انجمن تونل ایران که از بهترین انجمن های تخصصی وزارت علوم است وگرید آ دارد، در سطح ملی و بین المللی بسیار فعال است.

فقط گروه بنده و همکارانم حدود 20 روش ابداعی در شاخه‌های مختلف تونل سازی داریم که عموما در سطح بین المللی جا افتاده است.

 

نقش تونل در جلوگیری از تغییر اقلیم و کمک به محیط زیست و کاهش ترافیک شهری را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ اصولا احداث تونل از نقطه نظر اجتماعی، سیاست گذاری و محیط زیستی چه تاثیراتی بر جای می‌گذارد؟

تونل ها می‌توانند بار ترافیکی هر شهری را کم کنند و در سطح ملی و بین المللی روی این موضوع خیلی کار شده است، چه به صورت تونل های ماشین رو چه به شکل تونل های مترو که ترجیحا اصل کار بر روی تونل های مترو یعنی قطارهای شهری است. به دلیل اینکه تاثیر تونل های ماشین رو بعد از مدتی کم می‌شود. جدیدا ایده ای به وجود آمده است که به عنوان «اشتیاق سفر» معروف است. فرض کنید زمانی که تونل توحید را ساختیم و به اتمام رسید تا مدتی ترافیک خیلی بهبود پیدا کرد و بعد از مدتی دوباره ترافیک شدید شد به این دلیل است که آن عده مردمی که به دلیل همین ترافیک ها در آن منطقه ترجیح می‌دادند که از ماشین شخصی استفاده نکنند و به آن مناطق نروند و اگر می‌خواهند به آن منطقه‌ها بروند، از وسیله دیگری استفاده کنند. بعد از اینکه این تونلها افتتاح شد، ترجیح می‌دهند که از ماشین شخصی استفاده کنند. بنابراین علی رغم اینکه تونل های ماشین رو بسیار در ترافیک شهری موثر هستند، ولیکن به دلیل استفاده مردم از ماشین شخصی ترافیک مجدد باز می‌گردد.

 اما تونلهای مترو در سطح دنیا به دو گونه طراحی می‌شوند. یکی به صورت ترن های هوایی است مانند پل که روی یک سازه بتنی یا فلزی که در یک ارتفاعی حرکت می‌کنند. این سیستمها در شرایطی جوابگو هستند که بافت شهر متراکم نباشد، یعنی خیابان های باز و وسیعی داشته باشیم که به آن «مونوریل» می‌گویند. این نوع قطار شهری هم اکنون در قم هم در حال احداث است.

 ولی بیشتر دنیا به دلیلی اینکه شهرها متراکم هستند و بافت شهری خیلی شلوغ است، نمی‌توان مونوریل کار گذاشت. از طرفی سازه‌های زیر زمینی که ما متخصص ساخت آنها هستیم، جاهای بسیار امنی از هر نظر می‌باشد و الان در دنیا روی این موضوع کار می‌شود که خیلی از سیستم های شهری و سازه‌ها از جمله‌هتل ها، واحد های مسکونی و مجتمع های تجاری را به زیر زمین منتقل کنند و بیشتر متروها در دنیا به صورت زیرزمینی احداث می‌شود، مانند مترویی که در تهران داریم. متروهای زیرزمینی دارای چند حسن است، یکی اینکه ترافیک به زیر شهر منتقل شده است و ازشلوغی سطح شهر کم می‌کنند. البته شلوغی مترو هم خود معضلی است. یکی از دلایل آن در تهران این است که بعضی خطوط هنوز راه نیفتاده است و به علاوه اینکه تعداد قطارها کم است و فشار جمعیتی را در ساعات پیک سفر جوابگو نیست. اما با تکمیل خطوط متروی زیر زمینی می‌تواند ترافیک را به بهترین شکل هدایت کرد. در خیلی از شهرهای ما احداث مترو آغاز شده است، مثلا؛ ساخت مترو در شهرهای شیراز اصفهان، اهواز، تبریز و قم و کرمانشاه و....

 بنابراین اگر راه بیفتد، در شهرستان خیلی حمل و نقل مردم راحت تر می‌شود. به علاوه اینکه سازه‌های زیر زمینی در برخی بلایای طبیعی مثل زلزله و جنگ ایمن ترین جا محسوب می‌شوند. سازه‌های زیر زمینی مانند خطوط مترو جاهایی هستند که اگر اتفاقی بیفتد، امن ترین منطقه محسوب می‌شوند. سازه‌های زیر زمینی به عنوان پدافند غیرعامل محسوب می‌شوند. البته در برخی مواقع مانند سیل مکان امنی محسوب نمی‌شوند. بنابراین این سازه‌ها فواید زیادی دارند که علاوه بر کم کردن شلوغی، آلودگی محیط زیست را هم کاهش می‌دهند.

 

آیا در تهران تونلی که بتواند جلوی سیل را بگیرد، وجود دارد؟

در حال حاضر در تهران تونلی چند منظوره مانند تونل اسمارت که جلوی سیل را بگیرد؛ وجود ندارد. این تونل برای اولین بار در مالزی ساخته و طراحی شد. این تونل در طول سال که مورد بهره برداری قرار می‌گیرد، از کف آن آب عبور می‌کند و حمل ونقل هم در داخل ان جریان دارد، اماهنگامی که سیلاب اتفاق می‌افتد، در کل مسیر آب در آن هدایت می‌شود.

البته در تهران تونلی به این شکل در حال طراحی است ولی هنوز اجرا نشده است. این تونل شمالی - جنوبی است و در مسیر اتوبان صیاد با حدود 14متر قطر در حال طراحی است. منتها در تهران و برخی از شهرها تونل هایی را هم داریم که وظیفه شان هدایت آبهای سطحی است و آبهایی که جاری می‌شود، به دلیل اینکه حجم زیادی دارند که این آبها را هدایت می‌کنند و حتی به صورت شمالی و جنوبی آبهای جاری را در جنوب شهر ذخیره می‌کنند و آن آب مجددا پس از بازیابی  برای کشاورزی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

تونل های زیادی هم به عنوان شبکه فاضلاب درتهران و بعضی از شهرها داریم. یکسری لوله هستند که از سایزهای کوچک در خیابان ها وکوچه‌ها شروع می‌شود و شبکه گسترش پیدا می‌کند و سایزها بزرگ تر می‌شود و لوله‌ها اصلی تر می‌شود و تبدیل به تونل می‌شوند و این تونلها برای انتقال آب و فاضلاب مورد استفاده قرار می‌گیرند. اولین تونل هدایت فاضلاب را بنده و همکارانم در مهاب قدس در سال 79 طراحی و راه اندازی کردیم. این تونل یکی از خطوط اصلی فاضلاب تهران بود که شبکه اصلی در آن به تصفیه خانه جنوب شهر انتقال پیدا می‌کند.

برخی تونل ها نیز مسئولیت هدایت تاسیسات و برق فشار قوی را در داخل زمین برعهده دارد، چون این خطوط برق  فشار قوی تشعشعاتی دارد که اگر به زیر زمین ببرند، تشعشعاتش دیگر به سطح زمین نمی‌رسد. حریم کابل های فشار قوی روی زمین بسته به ولتاژ آن در بیش از 12 متر است.

 برای احداث ساختمان ها در زیر زمین در تهران هنوز کاری نشده است. هر چند خیلی از ساختمان هایی که ساخته می‌شود دارای گود برداری زیادی است بعضی از ساختمانهای جدید بیش از 30 متر گودبرداری می‌شوند. اگر بخواهیم گودهای مفصلی را بزنیم باید از روش های خاصی استفاده کنیم و این ها باعث می‌شود خیلی از طبقات ساختمان ها به داخل زمین بروند و تاسیسات و پارکینگهای مفصلی باید برای آنها در نظر گرفته شود. ولی اینکهک ساختمان کلا به زیر زمین انتقال پیدا کند، هنوز انجام نشده است و در سطح دنیا هم به تازگی روی این مسئله کار می‌کنند. البته از نظر تاریخی ما جزو پیشروها در جهان هستیم و با ساخت و سازهای زیر زمینی که در برخی از شهرها از گذشته‌های دور داشته ایم مثلا در مناطق آذربایجان، کیش، قشم و قم.

 

چندی پیش و در آذرماه سال جاری، دوازدهمین کنفرانس تونل ایران در هتل المپیک تهران با محورهای طراحی، ساخت و بهره برداری و تاکید بر نقش کلیدی فضاهای زیرزمینی در کاهش اثرات یا سازگاری با آثار تغییر اقلیم برگزار گردید، به نظر شما برگزاری این گونه کنفرانس ها چه تاثیری بر تصمیم سازان و تدبیر پردازان کشور در توسعه این صنعت دارد؟

 با توجه به اینکه خودم هم عضو هیئت مدیره و از برگزار کنندگان کنفرانسهای تونل و عضو کمیته علمی در این دوره اخیر هستم، در هر دوره ای هم که این همایش ها برگزار می‌شود، بسته به شرایطی که دارد، اسمی را انتخاب می‌کنیم تا حول آن محور کارها گسترش پیدا کند. این بار نیز رویکرد ما در مورد تغییر اقلیم و اثرات آن بود و این کنفرانس به صورت منطقه ای و بین المللی برگزار شد. حدود 12 نفر از اساتید بین المللی به جز همکاران ایرانی خودمان در این دوره حضور داشتند. مقالات خیلی خوبی ارائه شد و کارگروه‌ها و کارگاه‌های خوبی هم در کنار آن برگزار شد. بحث تغییر اقلیم و محیط زیستی سر شاخه این بحثها بود. با توجه به اینکه ما در کشوری قرار گرفتیم که کم آب است و قسمتهای مرکزی و شرقی و جنوبی کم آب هستند و قسمتهای شرقی و شمالی وضعیت بهتری دارند، متاسفانه در سالهای اخیر هم به دلیل استفاده بی رویه از آب های زیر زمینی مشکلات آب و تامین آن سخت تر شده است. یکی از کارهایی که ضروری است، مدیریت آبها بوده است، به این صورت که از مناطقی که آب بیشتری وجود دارد مازاد آن به مناطقی که کم آب هستند، انتقال داده شود که توسط تونل های بلند و این کار با دستگاه‌های مکانیزه کار می‌شود. طرح تونل قمرود یکی از بلندترین طرح های انتقال آب در 5 سال گذشته در خاورمیانه بود. این طرح از کوه‌های بختیاری (اشترانکوه) سرچشمه می‌گیرد از طریق 5 سد کوچکی که در دره‌های مختلفی قرار دارند، آبهای مازاد را به تونل انتقال می‌دهد و ادامه پیدا می‌کند. این طرح شامل  56 کیلومتر تونل است و تونل اصلی آن 36 کیلومتر بود که شرایط خیلی خاصی داشت. در آنجا با کمک دودستگاه TBM حفاری ودر سال 91 افتتاح شد و هم اکنون از آن بهره برداری می‌شود و آب ده شهر و صد روستای استان مرکزی ایران را تامین می‌کند. این پروژه جزو پروژه‌های ملی بود.

 

نقش آموزش و بهره‌برداری صحیح به منظور حفظ و نگهداری تونل در ایران را در مقایسه با کشورهای پیشرو چگونه ارزیابی می‌کنید؟

ما در تونل سازی در دنیا جزو کشورهایی هستیم که خیلی عقب نیستیم و از سطح خوب تکنولوژی و دانش فنی برخورداریم. تونل های زیادی داریم می‌زنیم و ارتباطات خوبی با تمام دنیا در مجامع بین المللی داریم. انجمن تونل ما بسیار فعال است و جزو چند تا انجمنی است که گرید1 دارد. تعداد سمینارهایی که برگزار کرده ایم نشان دهنده این است که انجمن فعالی هستیم و ارتباط خوبی با انجمن های بین المللی داریم و خوشبختانه دستگاه‌ها و تجهیزاتی که در ایران استفاده می‌کنیم علی رغم  تحریم ها و محرومیت هایی که ایجاد کرده است اما تقریبا از تکنولوژی های به روز صنعت استفاده  می‌کنیم. شاید در برخی چیزها کمی عقب باشیم اما در جمع وضعیت خوبی در بخش آموزش و... داریم و کیلومتر ها تونل تا به حال در ایران ساخته شده و در حال ساخت است. اگر آمار جهانی را بررسی کنیم، تعداد اندکی از کشورها هستند که به اندازه ما تونل دارند و جزو کشور های پیشرو هستیم مثلا ژاپن و چین تونل فراوان دارند، اما برخی کشورهای پیشرفته هستند که به اندازه ما تونل ندارند.

آموزشهای خوبی هم داریم و هم اکنون دانشجویان در رشته  تونل سازی در سطح وق لیسانس و دکتری مشغول تحصیل هستند. تا قبل از این از رشته معدن یا عمران به رشته تونل می‌رفتند و جذب این رشته می‌شدند البته در کشورهای دیگر هم به این گونه است، اما ایران در چند سال اخیر رشته تونل سازی را هم راه اندازی کرده است و جزو معدود کشورهایی است که این رشته را دارند.

 

لطفا بفرمائید شرکت تحت مدیریت شما در خصوص احداث تونل در طرح های مختلف، چه پروژه‌هایی را به سرانجام رسانده و چه پروژه‌هایی در دست اقدام دارد؟ 

هم اکنون شرکت دنیا تونل سازه مجری تونل اهواز است و به عنوان پیمانکار دسته دوم و تخصصی در راهبری دستگاه‌های TBM و ساخت تونل متروی اهواز با شرکت کیسون (که جزوصد شرکت برتر دنیا است)، همکاری می‌کند.

این مترو از زیر بازار اصلی اهواز بدون وجود هیچ مشکلی عبور کرد. همچنین از زیر رودخانه کارون با دستگاه تونل سازی عبور کردیم. در اواخر سال 94 و اوایل سال 95 که سیل در ایران آمد، توانستیم این تونل را احداث کنیم. در آن زمان رودخانه کارون حدود 5 متر افزایش ارتفاع پیدا کرده بود اما به فاصله 5 روز و در بدترین موقع و کنترل دقیق و بدون هیچ مشکل خاصی از این منطقه عبور کردیم. در رودخانه کارون حدود 600 متر از عرض محدوده و عمق 12 متری تا 27 متری طول را رد کردیم و یکی از تونل ها هم اکنون عبور کرده است و آن تونل دیگر هم باید همین مسیر را طی کند که تا چند وقت دیگر رد می‌شود. بنابراین، در شرکت کنونی (دنیا تونل سازه)، پروژه متروی اهواز یکی از فعالیتهای اصلی‌مان است که در سال 94 و اوایل 95  یک قسمتی از متروی اهواز از زیر کارون و بازار این شهر عبور دادیم و هم اکنون ادامه آنرا حفاری می‌کنیم. عبور از زیر رودخانه با دستگاه‌های TBM  ان هم کارون برای اولین بار در کشور انجام شد و با دقت و تخصص همکارانم  این کار بدون هیچ مشکلی صورت گرفت. البته با همین تیم در قالب برخی شرکتهای دیگر هم فعالیت کرده ایم و پروژه‌های زیادی را به پایان رسانده‌ایم و شرکتهایی مانند شرکت تونل راد ،تونل‌سازان اطلس و... هم هستند که قبل‌تر تاسیس شده و در کنار هم قرار دارند و همکاری می‌کنند.

 

اگر در پایان نکته‌ای باقی مانده است، بفرمائید؟

استفاده از تونل های کوچک مقطع در صنایع نفت و گاز و پتروشیمی می‌تواند بسیار کار گشا باشد. تونل های کوچک مقطع با دستگاه‌ها و روش های خاصی حفاری می‌شوند که در ایران هم وجود دارند، مانند روش های لوله رانی (PIPE JACKING)  و حفاری های هدایت شونده افقی (HDD) که قطر‌های کم حتی از قطر30 سانتیمتر تا  3 متر با دستگاه‌های خاصی که شبیه TMB ها هستند و می‌توانند در زیر اتوبان‌ها، ساختمان‌های مهم شهری، نیروگاه‌ها و... حفاری و عبور کنند. اینهادر ایران هم استفاده می‌شوند، اما به میزان کم. هم اکنون خیلی از خطوطی که نفت یا گاز را انتقال می‌دهند، بایداز زیر رودخانه‌ها یا اتوبان ها عبور کنند. این کار چند سالی است که شروع شده و در حال کار است ولی بایستی بیشتر شناخته شده و مورد استفاده بیشتر قرار گیرد.

 با همین روش‌ها می‌توان به جای اینکه هزینه‌ها و ریسک‌های زیادی را بپذیرند، خط لوله انتقال نفت یا گاز را در مسیر کرخها کارون یا جای دیگر عبور دهند. نمونه های دیگر در جاهای مختلف دنیا فراوان است.

در بحث زهکشی صنایع و نفت و گاز و پتروشیمی و انتقال پساب ها و...از همین روش می‌توان استفاده کرد و جای کار زیادی دارد و می‌تواند در کیفیت و سلامت کار کمک کند. این نوع تونل سازی کوک مقطع و سایر روش های مرسوم در این صنعت می‌تواند در تحکیم و بسترسازی پالایشگاه‌ها و صنایع استفاده  شود.

ما روی چندین پروژه نفتی کار کرده ایم و در شرکت تونل راد  درگیر مطالعات ژئوتکنیک چند مجتمع پتروشیمی بودیم. معمولا  قسمتهای جنوبی ایران بستر خوبی ندارند، یعنی زمین خوبی ندارند. برای اینکه باربری پیدا کند، باید یکسری اتفاقات روی این خاک بیفتد و بستر آنها محکم‌سازی شود که معمولا برای این جریان از شمع استفاده می‌کنند. شمع های کوبیدنی و در جادرمناطق جنوبی خیلی استفاده می‌شود و که باعث تحکیم بستر می‌شود. بخشی از فعالیتها جزو روش های جدید است که می‌تواند شبیه همین کارهایی باشد که ما در تونل سازی برای تحکیم پی و خاک انجام می‌دهیم. تنها باید مسئولان در صنعت نفت با این تکنولوژی بیشتر آشنا شوند و به این فضاها اعتماد کنند، به اضافه اینکه ما می‌توانیم روی رفتار سنجی و ابزار دقیق سازه ای و ژئو تکنیکی (پایش رفتار سازه و زمین و انر کنش بین آنها حین ساخت و در حال بهره برداری و بارگذاری) بسیار فعال باشیم و جزو گروه‌هایی هستیم که از 25 سال پیش سعی کردیم این صنعت را در ایران راه اندازی کنیم و خوشبختانه در صنایع خودمان جا افتاده و جواب خوبی گرفتیم. این مسئله به خصوص در رابطه با مخازنی که قرار است پر شوند بسیار موثر خواهد بود.

همچنین استفاده از مخازن دفنی و زیر زمینی برای مواد نفتی و هیدرو کربوری که در ایران کمتر مورد توجه قرار گرفته می‌تواند را هکار مناسبی برای افزایش امنیت، ایمنی و کارایی مخازن باشد.        

آخرین مطالب نفتی در کانال رسمی نشریه دانش نفت در تلگرام
فرم ثبت نظر
نام
آدرس ايميل
متن نظر *
متن کنترلی را وارد کنيد *

در اين بخش نظری ثبت نشده است.
اخبار ويژه
سیزدهمین همایش بین‌المللی صنعت پتروشیمی ایران که امروز و فردا با حضور ٣٨٥ شرکت داخلی و ٧٦ شرکت خارجی در مرکز همایش‌های بین‌المللی صدا و سیما برگزار می‌شود، ٦ نشست تخصصی و یک نمایشگاه جانبی هم خواهد داشت.
در گرمای کشنده دریای کارائیب کارگرانی در لباس غواصی با دستان خود مشغول پاک کردن نفت خام از بدنه کاسپین گالاکسی هستند؛ نفتکشی که آنقدر کثیف است که اجازه ورود به آبهای بین المللی را ندارد.

يادداشت روز
کینه عربستان نسبت به کشورمان واقعا «شتری» است. این کشور گویی قصد ندارد از دشمنی و عداوت کینه‌توزانه‌اش بر علیه کشورمان دست بردارد و همچنان خود را به عنوان بزرگترین کینه‌توز و دشمن منطقه ای ایران معرفی می‌کند.
سیدحسن صالحی، رییس امور پژوهش و فنآوری شرکت گاز استان همدان/ صنعت گاز جمهوری اسلامی ایران با قدمتی بیش از نیم قرن حضور مؤثر، قریب به چهار دهه پر افتخار آن متعلق به سال‌های بعد از انقلاب شکوهمند اسلامی است.
دانش نفت: از جمله نکات مهمی که مهندس جعفر ربیعی، مدیرعامل هلدینگ خلیج‌فارس به عنوان بزرگترین هلدینگ پتروشیمی کشور در صحبت اخیر خویش با کارکنان این شرکت داشته است، این مطلب بود که هلدینگ خلیج‌فارس جای نیروهای حرفه‌ای است و این شرکت جای کارآموزی نیست.

يادداشت
احمد مددی طائمه، دانشجوی دکترای مدیریت حرفه‌ای کسب و کار DBA/ یكی از عناصر عمده در مدیریت، برنامه‌ریزی است. برنامه‌ریزی شالوده عناصر مدیریتی و فرایندی است كه سازمان‌ها در قالب آن، همه فعالیت‌ها وكوشش‌های خود را در مورد اهداف مورد نظر، راه رسیدن به آن و چگونگی طی مسیر را در یكدیگر تركیب و ادغام كرده و هدف از اجرای آن دستیابی به نتایج سازمانی است.
اگر بیشتر کشورهای جهان از دستور ترامپ پیروی کنند، ظرفیت مازاد تولید نفت جهان تا پایان سال جاری میلادی به صفر می‌رسد. این بدتر از دوران شوک نفتی در سال‌های ۱۹۷۹ و ۲۰۰۸ میلادی است.
مسعود صباغی/ استفاده از ظرفیت ۱۵۰۰ هزار میلیارد تومان نقدینگی در مسیر توسعه صنعت نفت، فروش ریالی نفت خام در بورس و توسعه پتروپالایشگاه‌ها به منظور کاهش فروش نفت خام ۳ راهبرد اساسی است که در این زمینه پیشنهاد می‌شود.
این شرکت تقریبا سهم شاخص و جایگاه برجسته‌ای در میزان رشد، پیشرفت، توسعه، ایجاد ثروت و کسب درآمد برای صنعت پتروشیمی کشور و فناوری های مرتبط ندارد. حال این سوال مطرح است که آیا این رتبه و جایگاه نازل برای مدیریت کلان صنعت پتروشیمی قابل قبول است؟ بدون تردید، پاسخ صنعت منفی است.
اگر ضریب بازیافت‌مان بالاتر بود با این نفت قابل استحصالی که کشف شده است می‌توانستیم ۱۵۰ میلیارد بشکه نفت بیشتر تولید کنیم. این ۱۵۰ میلیارد بشکه همان نفتی است که در این شرایط زیر زمین می‌ماند و به آن دسترسی نخواهیم داشت.
گفتمان
ساعت چهار بامداد روز شنبه پنجم خرداد ۱۳۹۷ ۱۱۰ سال از نخستین فوران نفت در ایران و خاورمیانه گذشت.
اقدامات و فعالیت‌های چشمگیر وزارت نفت ایران در دولت‌های یازدهم و دوازدهم در پارس جنوبی، شتاب تندی را به توسعه این منطقه زرخیز داده است.
دانش نفت: شرکت اسپک و شرکت زیرمجموعه آن (شرکت اکسیر فرآیند نوین آسیا) در نمایشگاه 23 صنعت نفت، بسیار فعالانه عمل کرد و با عقد تفاهم نامه با شرکت های دولتی، رکوردی جالب توجه از خود بر جای گذاشت.
نیروی خورشیدی با ۱۶۰.۸ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری که ۱۸ درصد رشد سالانه داشت، در سطح جهانی سرمایه‌گذاری بیشتری نسبت به هر فناوری دیگری جذب کرد و چین پیش‌برنده این سرمایه‌گذاری بود.
وحید شاه‌رضایی، کارشناس روابط عمومی و امور بین‌الملل هلدینگ پتروشیمی خلیج فارس/ سرزمین ایران اسلامی در منطقه خاورمیانه با امنیت مثال‌زدنی که دارد مستعد سرمایه‌گذاری در بخش‌های مختلف می‌باشد. با توجه به اینکه ساختار اقتصاد ایران دولتی بوده و بخش خصوصی قدرت عمل زیادی ندارد لزوم جذب سرمایه‌گذاری خارجی از اولویت‌های اساسی جهت توسعه اقتصادی کشور به نظر می‌رسد.

صفحه نخست

|

اخبار نفت

|

گفتمان

|

مقالات

|

ياداشت روز

|

يادداشت اول

|

مزايده و مناقصه

|

گالري تصاوير

|

درج آگهي

|

سايتهاي مرتبط

|

آرشيو PDF

|

درباره ما

|

تماس با ما

© Copyright 2011 daneshenaft.ir All Rights Reserved. Powered by : HomaNic.com | Developed by :