Daneshenaft logo
یکشنبه 1 مهر ماه 1397 | ثبت نام | ورود | کاربر مهمان 
صفحه پرینت ارسال به دوستان
شنبه 28 بهمن ماه 1396 | کد مطلب : 11805
گزارش اختصاصی دانش نفت؛
تبدیل نخستین سكوی نفتی دریایی به سایت گردشگری
سهیلا زمانی

تعریف از این منطقه را زیاد شنیده بودم به‌ویژه حرکت با شناورها روی آبی بیکران خلیج فارس! بنادر سیراف و خارگ و زیبایی‌های خاص این مناطق را در سفری گروهی با خبرنگاران، تجربه کرده ولی پس از گذشت یکی دو سال، باز هم مشتاق‌تر از گذشته، به انتظار این سفر رویایی بودم.

 

پیش‌درآمد

این بار راهی نیلگون خلیج فارس شدیم. اشتیاق سفر بر روی آب، به رغم آن که چندین بار برایم تکرار شده بود، قابل وصف نبود. خلیجی به غایت زیبا، مرموز و در عین حال، وهم‌انگیز!

بر بلندای آبی دریا، آن زمان که چشمانت تنها سبزآبی این ابدیت را در پیوند آسمان و دریا به نظاره می‌نشیند، سازه‌های بزرگ در دل آب، بیش از پیش رخ نشان داده و تو را به دیدن رقصی زیبا از تلفیق میان آهن، آب و آتش دعوت می‌کند؛ آنجا که درمی‌یابی آتش فلرها تنها رنگی است که در این صحنه آبی تمام‌نشدنی خودنمایی می‌کند و تو لحظه‌ای با دیدن آبی‌پوشانی که هر لحظه، مراقب همه چیز هستند، روی سکو آرام می‌گیری؛ سکو یا سازه‌ای بزرگ در دل آب!

کافی است بیش از نیم ساعت به آبی بی‌انتها خیره شوی، تا در یک لحظه، واقعیت و خیال برایت در هم ‌آمیزند، زمان و مکان گم ‌شوند و تجربه‌ای عمیق و فراموش‌نشدنی را برایت رقم ‌زنند تا باور کنی که بدون عشق به این سازه‌ها و این آبی اعجاب‌انگیز، نمی‌توان هفته‌ها در میان آب و آهن ماند و کار کرد به این امید که دیگران از نعمت‌های بی‌شمار سیاهی‌های جوشیده از عمق آب، بهره‌مند شوند. 

****************

درآمد

احساس بسیار زیبایی است وقتی بدانیم تا چشم کار می‌کند، همه چیز با نام فارس به این مرز و بوم تعلق دارد و طی حداقل سه چهار دهه گذشته، هیچ هجمه و نیرویی نتوانسته نام و ماهیت آن را تغییر دهد.

٥٦ کیلومتر دورتر از ساحل، جایی که تا چشم کار می‌کند دریاست و آبی بیکرانش، قرار است نخستین سکوی نفتی دریایی خاورمیانه، به موزه تبدیل شود؛ موزه‌ای در دل آب، زیبا و سحرانگیز! سحرانگیز از آن رو که از ساحل بهرگان در بوشهر باید سوار بر شناور شد و مسیری دو، سه و یا چهار ساعته (بسته به آب و هوا دارد) را تا سکوی نفتی «بهرگانسر» راند.

در کنار ساحل ماسه‌ای زیبا، بازار عرضه کالاهای فراوان خارجی شهرستان‌های گناوه و دیلم در شمال استان بوشهر هم از نقاط پرجاذبه و از مهم‌ترین ظرفیت‌های این مناطق است که با گشاده‌رویی تو را به سمت خویش می‌خواند!

این جاذبه‌ها اگرچه در فصل بهار با فرشی از علفزارها و گل‌های بهاری از دامنه کوه‌های زاگرس در شرق تا کرانه خلیج نیلگون فارس در غرب آراسته شده تا بتواند گردشگران بیشتری را مسحور خود کرده و آن‌ها را به سوی خود فرا ‌خواند، اما در این فصل از سال و اواخر دی ماه نیز زیبایی های خاص خود را دارد.

جالب آن که شهرستان‌های گناوه و دیلم در مسیر عبور خطوط لوله صادرات بیش از  80درصد نفت خام کشور قرار داشته و بسیاری از تأسیسات نفت و گاز جنوب کشور را درخود جای داده‌اند که این امر، خود، چشم‌انداز زیبایی را برای گردشگران ترسیم کرده است.

شهری بندری با دریایی آرام و گاه مواج که همین دریا خود بزرگترین ظرفیت و نقطه قوت این شهر است. از دریا که بگذریم، ساحل ماسه‌ای کم‌نظیر و گاهاً بی‌نظیر آن، برجستگی خاصی به این بندر داده است.

وجود ساحل زیبا و غروب دل‌انگیز، وسوسه‌ات می‌کند تا ساعت‌ها به‌دور از هیاهوی کلان‌شهرها به امتداد افق در آبی دریا چشم بدوزی و خود را در سایه‌روشن «خیال» تصور کنی!

هفته آخر از دهمین ماه سال با کاروانی از خبرنگاران راهی بهرگان در شمال استان بوشهر و یا دیار «رام اردشیر»، «ابوشهر» و یا «بُخت اردشیر» شدیم تا با نگارش تلاش‌های شبانه‌روزی کارکنان توانمند و پرتلاش شرکت نفت فلات قاره ایران و موزه صنعت نفت، تا اندازه‌ای در این مهم سهیم باشیم.

گزارش خبرنگار «دانش نفت» از این سفر تاریخی و خاطره‌انگیز را با هم پی می‌گیریم.

*************************************

تعریف از این منطقه را زیاد شنیده بودم به‌ویژه حرکت با شناورها روی آبی بیکران خلیج فارس! بنادر سیراف و خارگ و زیبایی‌های خاص این مناطق را در سفری گروهی با خبرنگاران، تجربه کرده ولی پس از گذشت یکی دو سال، باز هم مشتاق‌تر از گذشته، به انتظار این سفر رویایی بودم.

به محض ورود به فرودگاه بهرگان، متوجه شدیم که قرار روز نخست که دریاگردی و بازدید از سکوهای نفتی قدیم و جدید بهرگانسر بود، به علت بدی آب و هوا به روز بعد موکول شده و در نتیجه، در نخستین گام و پس از مستقر شدن و استراحتی کوتاه، به نشستی خبری به میزبانی شرکت نفت فلات قاره ایران و با حضور اكبر نعمت‌اللهی، مدیر موزه‌ها و مركز اسناد صنعت نفت ایران، احمد ابراهیمی، معاون عملیات تولید منطقه بهرگان، بهرام نریمانیان، رییس روابط عمومی شرکت نفت فلات قاره ایران، سیدغلامحسین امامی، معاون مجتمع دریایی سروش و نوروز و پایانه صادراتی خلیج فارس و مسعود بیرانوند، رئیس مهندسی بهره‌برداری منطقه بهرگان دعوت شدیم.

 

راه‌اندازی نخستین تور گردشگری نفتی ایران

مدیریت موزه‌ها و مركز اسناد صنعت نفت ایران برنامه‌ریزی برای راه‌اندازی نخستین تور گردشگری نفتی ایران را از نوروز 97 در آب‌های خلیج فارس در دست اقدام دارد.

نخستین سخنران این نشست، اکبر نعمت اللهی، مدیر موزه‌ها و مرکز اسناد صنعت نفت ایران بود که سخنان خود را این‌چنین آغاز کرد.

وی از مرمت و بازسازی نخستین سکوی نفتی دریایی در خاورمیانه خبر داد و گفت: پرونده ثبت این سکو که از سال 1338 ساخته شده و در مدار بهره‌برداری قرار گرفته، در سازمان میراث فرهنگی در حال پیگیری است تا در قالب نخستین موزه دریایی کشور به منظور آشنایی عموم مردم با فعالیت‌های صنعت نفت در بخش دریا، آماده بهره‌برداری شود.

نعمت‌اللهی به تاریخچه ساخت و نصب این سازه دریایی اشاره كرد و گفت: نخستین چاه اكتشافی دریایی ایران و منطقه خاورمیانه در سال 1338 در منطقه بهرگانسر حفر و با نصب سازه دریایی این میدان، عملیات بهره‌برداری از این سكوی نفتی در سال 1341 آغاز شد.

 

اقدامی نو در صنعت گردشگری كشور

وی در ادامه از تلاش برای راه‌اندازی نخستین تور گردشگری نفتی ایران به‌منظور بازدید عموم مردم از سکوی نفتی بهرگانسر در نوروز 97 خبر داد و اظهار كرد: در نظر داریم تسهیلاتی برای گردشگران فراهم شود تا با بازدید از نخستین سكوی نفتی دریایی خاورمیانه با فعالیت‌ها و تلاش‌هایی كه در بخش فلات قاره انجام می‌شود، آشنا شوند.

به گفته مدیر موزه‌ها و مركز اسناد صنعت نفت ایران، طراحی این تورهای صنعتی-گردشگری می‌تواند در قالب تیم‌های 20 تا 25 نفره با برنامه‌ریزی‌های یك تا دو روزه انجام گیرد که متولی آن، مدیریت موزه‌ها و مركز اسناد صنعت نفت خواهد بود و اجرای آن را به بخش خصوصی خواهد سپرد.

وی ادامه داد: حتی در این زمینه مذاكراتی با اتحادیه تورگردانان كشور و برخی از آژانس‌های مسافرتی انجام شده و برخی از آنها از این موضوع استقبال كرده‌اند و امیدواریم با آنها به نتیجه مطلوب برسیم.

نعمت‌اللهی افزود: بسترها برای حضور بازدیدكنندگان فراهم شده است و ما قصد داریم در آغاز راه برای كاهش هزینه‌ها و ترغیب گردشگران، بخشی از هزینه‌ها از جمله حمل و نقل را به عهده ‌گیریم، اما در نهایت بخش خصوصی باید به صورت مستقل عمل كرده و اجرای كار را بر عهده گیرد.

وی تبدیل سكوی نفتی دریایی به موزه را اقدامی نو در صنعت گردشگری كشور عنوان كرد و گفت: امیدواریم این کار مورد استقبال عموم مردم، پژوهشگران، متخصصین، دانشجویان رشته‌های مختلف صنعت نفت، خانواده‌های كاركنان صنعت نفت و... قرار گیرد و با امكان ایجاد تفریحات دریایی از جمله ماهیگیری و ...، علاوه بر آشنایی ملموس با میراث كهن صنعت نفت، بر جاذبه‌های برگزاری این تور صنعتی نیز افزوده شود.

به گفته نعمت‌اللهی، مدیریت موزه‌ها و مركز اسناد صنعت نفت ایران تلاش دارد تا تمام تأسیسات و تجهیزات قدیمی این صنعت را به منظور حفظ و نگهداری میراث یكصدساله نفت شناسایی و ثبت كند، به همین منظور پرونده ثبت این سازه تاریخی در حال تكمیل و عملیات مرمت و بازسازی این بنا در فاز نخست، از سوی همكاران‌ شركت ملی نفت فلات قاره آغاز شده است.

مدیر موزه‌های صنعت نفت عملیات بازسازی و مرمت این سازه دریایی را در فاز نخست، استحكام، مقاوم‌سازی و رفع خوردگی‌های پایه‌های سكو عنوان و خاطرنشان كرد: اقداماتی نیز برای سبك‌سازی و تخلیه تجهیزات غیرضروری این سازه باید انجام شود، بدون اینكه آسیبی به ساختار اصلی سكو وارد آید تا بتوانیم امكاناتی را در این محل برای بازدیدكنندگان فراهم كنیم.

وی به تكنولوژی ساخت سكوی دریایی بهرگانسر هم اشاره‌ای كرد و افزود: از نکات جالب توجه این مساله ‌آن است که در كنار قدیمی‌ترین سكوی دریایی خاورمیانه، سكوی جدیدی هم ساخته شده كه به خوبی می‌توان تجهیزات مورد استفاده و تكنولوژی ساخت این دو سكو را در بازه‌های زمانی مختلف مورد مقایسه قرار داد.

 

سرعت‌بخشی به ثبت اماکن تاریخی صنعت نفت

دکتر نعمت‌اللهی در بخش دیگری از سخنان خود پیش‌بینی كرد تا پایان سال جاری 130 نقطه از اماكن و بناهای تاریخی صنعت نفت در سازمان میراث فرهنگی به ثبت ملی برسد؛ این در حالی است که تاكنون 125 مكان از این اماکن تاریخی ثبت شده است.

وی با اشاره به پروسه زمان‌بر ثبت اماكن و ابنیه تاریخی نفت در سازمان میراث فرهنگی، ابراز امیدواری كرد این سازمان با همكاری و همراهی بیشتری، پرونده‌های ارجاع داده شده را مورد بررسی قرار دهد.

مدیرکل سابق روابط عمومی وزارت نفت از پتانسیل ثبت اماكن بیشتر در مركز اسناد صنعت نفت به منظور جلوگیری از تخریب اماكن و تجهیزات مرتبط با این صنعت خبر داد و گفت: در این راستا حتی به دنبال تجهیزاتی كه واگذار یا فروخته شده هستیم تا در مراحل ثبت در سازمان میراث فرهنگی قرار گیرند، به عنوان نمونه به دنبال ثبت ملی منزل «مستر جیكاك» هستیم كه به بخش خصوصی واگذار شده؛ چرا كه دستخوش تغییرات زیادی شده و سازمان میراث فرهنگی با سرعت‌بخشی به ثبت این اماكن و آثار، می‌تواند جلوی تخریب بیشتر آن را بگیرد.

 

ثبت ملی روستای نفت سفید

البته که وقتی سخن از موزه‌‌ها و ثبت آثار تاریخی صنعت نفت به میان می‌آید، نمی‌توان از پاسخگویی به دیگر پرسش‌ها در این زمینه نیز خودداری کرد!

نعمت‌اللهی در پاسخ به پرسش یکی از خبرنگاران در خصوص روستای نفت سفید، گفت: خوشبختانه پرونده ثبت ملی این روستا با تلاش‌های آقای طالبیان و دكتر كارگر مورد موافقت سازمان ثبت میراث فرهنگی قرار گرفت و برای بازسازی مسجد و حمام تاریخی این روستا و همچنین مدرسه، خیابان‌ها و كوچه‌های آن نیز ردیف بودجه‌ای اختصاص یافته كه در صورت تأمین، به كمك شركت ملی مناطق نفتخیز جنوب، عملیات بازسازی این روستای كهن نیز به‌زودی آغاز خواهد شد و این روستا نیز با ثبت ملی به اكوموزه ها خواهد پیوست.

 

حفاظت از میراث نفتی

مدیر موزه‌های صنعت نفت در بخش دیگری از سخنان خود، گفت: قصد داریم این قدیمی‌ترین سکوی نفتی در خلیج فارس که مدت‌هاست از مدار تولید خارج شده و سکوی جدیدی در کنار آن مستقر شده است را به عنوان یک میراث نفتی محافظت کنیم.

به این منظور می‌خواهیم با مرمت و مقاوم‌سازی آن تسهیلاتی را فراهم کنیم که مردم بتوانند به عنوان یک جاذبه نفتی تاریخی از آن دیدن کنند؛ چند ساعتی روی سکو باشند و با فعالیت‌های بخش فلات قاره شرکت نفت در دریا آشنا شوند.

مدیر موزه‌ها و مرکز اسناد صنعت نفت همچنین از شروع قریب‌الوقوع مرمت سکو خبر داد و افزود: به‌زودی با همکاری شرکت نفت فلات قاره، مرمت سکو را آغاز خواهیم کرد؛ یعنی سکو به لحاظ ایمنی بررسی و رنگ‌آمیزی شود، پایه‌های سکو بررسی و ایمن‌سازی ‌شوند و در عین حال، سعی می‌کنیم سکو سبک‌سازی شود.

وی درباره ایجاد تسهیلات برای بازدیدکنندگان از سکو گفت: در تلاش هستیم تا تورهای صنعتی گردشگری را طراحی کنیم و بتوانیم از طریق بوشهر بازدیدکنندگان را به منطقه بهرگانسر بیاوریم تا در قالب همان تورهای ۲۰ تا 25 نفره از سکو بازدید کنند و معطل پایان مرمت نمی‌مانیم.

به گفته نعمت‌اللهی، باید برای تجهیزات باقیمانده سکو کاربرد تعریف شود تا بتوان از آن‌ها نگه‌داری کرد. برخی از تجهیزاتی را که قابلیت موزه‌ای دارند در سکو و برخی دیگر را هم که قابل مرمت و بازسازی هستند با تعریف کاربرد محافظت کرد.

نعمت‌اللهی با اشاره به ضعف موجود در بحث اسکان مسافران گفت‌: برای بازدید گردشگران از سکوی نفتی، مقدمه‌چینی‌هایی لازم است که در نخستین گام به همان محل اقامت می‌رسیم که متأسفانه در این بحث ضعف داریم‌.

 

علاقمندی نهادهای مسئول به موزه‌های نفتی!

وی ادامه داد: به نظر می رسد برای چنین حرکتی که برای بار نخست در حوزه فرهنگی  کشور صورت می‌گیرد، علاقه چندانی از سوی نهادهای مسئول دیده نمی‌شود و بر این اساس، ما معتقدیم اگر متخصصان حوزه میراث فرهنگی و صاحبنظران، اقبال بیشتری به این بخش نشان دهند، از ارزش‌های نهفته در آن بیشتر مطلع خواهند شد و این در حالی است که تاکنون حتی یک مورد دیده نشده که مسئولان ذیربط از اماکن ثبت شده موزه نفت بازدید به عمل آورده باشند!

نعمت‌اللهی همچنین تأکید کردکه اگر رسانه‌ها در این زمینه یاریگر موزه صنعت نفت باشند  و ثبت ملی بخش‌های قدیمی و تاریخی صنعت نفت را به عنوان یک مطالبه عمومی جا بیاندازند، امر ثبت ملی اماکن و میراث نفتی تسریع خواهد شد و شوراهای ثبتی نیز که به طور معمول با فاصله‌های زمانی طولانی پس از هم برگزار می‌شوند، از این موضوع استقبال بیشتری خواهند کرد.

وی همچنین بیان کرد که صنعت نفت ایران در حال حاضر فضاهای بکر و دست‌نخورده تاریخی و فراموش‌شده زیادی در دل خود دارد که پرداختن به آن و زدودن غبار زمان از آن‌ها، یک ضرورت جدی تلقی می‌شود.

به گفته نعمت‌اللهی، این کار، اقدام ویژه‌ای است که برای نخستین‌بار انجام می‌شود و امید می‌رود که مورد استقبال مردم قرار گیرد؛ چراکه قصد ما نگهداری از این بناست، اما حتی اگر استقبال خوبی هم نشد، باز هم اصل بر نگهداری و مرمت این سکو است.

 

«مانایی» بهرگانسر پس از 10 سال توقف

در سال 1338 شرکت نفت ایران و ایتالیا عملیات اکتشاف در میدان نفتی بهرگانسر را آغاز و با ساخت و نصب نخستین سکوی دریایی نفتی در خلیج فارس و حفاری نخستین چاه این میدان در سال 1340، بهره‌برداری از این میدان در سال 1341 آغاز گردید، ضمن آن که بهره‌برداری از میادین هندیجان و نوروز نیز در اواخر دهه 40 به این میدان افزوده شد.

در ادامه این نشست، احمد ابراهیمی، معاون عملیاتی تولید منطقه بهرگان به عنوان دومین سخنران با این جملات آغاز سخن کرد و با ارایه خلاصه‌ای از تاریخچه راه‌اندازی میدان نفتی بهرگانسر گفت: جنگ تحمیلی کار بر روی این سکوها را بسیار دشوار کرد.

ابراهیمی با اشاره به آغاز جنگ تحمیلی و مورد اصابت قرار گرفتن تأسیسات نفتی این منطقه توسط موشك‌های دشمن گفت: در جریان جنگ تحمیلی، برداشت نفت خام از این میادین حدود 10 سال متوقف و پس از آن، با همت و همكاری كاركنان شركت فلات قاره، سكوهای این میدان مجدداً وارد مدار بهره‌برداری شد.

به گفته ابراهیمی، تأسیسات قدیمی میدان نفتی بهرگانسر برای تولید حدود 30 هزار بشکه در روز طراحی شده بود، اما درحال حاضر منطقه بهرگان رقمی در حدود 60 هزار بشکه در روز ظرفیت تولید دارد.

 

حفر نخستین چاه در خلیج همیشه فارس با همت ایران و ایتالیا

در سال 1338 نخستین عملیات اكتشاف نفت در پهنه خلیج‌فارس و خاورمیانه در منطقه بهرگانسر توسط كنسرسیومی متشكل از ایران و ایتالیا به نام سیریپ(SIRIP)  آغاز و در سال 1341، استخراج نفت از نخستین چاه میدان نفتی بهرگانسر عملیاتی شد.

پس از صحبت‌های معاون عملیاتی تولید منطقه بهرگان، نوبت سیدغلامحسین امامی، معاون مجتمع دریایی سروش و نوروز و پایانه صادراتی خلیج فارس بود که با این جملات، سخنان خود را آغاز کرد و افزود: همزمان با حفاری، ایجاد تأسیسات خشكی و انجام عملیات لوله‌گذاری به طول 56 كیلومتر از سكوی بهرگانسر تا خشكی به منظور انتقال نفت خام نیمه‌سنگین تولیدی از حوزه بهرگانسر با درجه سنگینی API 27 در دستور كار قرار گرفت و پس از استخراج و گاززدایی اولیه در سكوی دریایی بهرگانسر، نفت خام از طریق این خطوط لوله به تأسیسات خشكی منتقل و پس از انجام عملیات نمك‌زدایی و ذخیره‌سازی، برای صادرات آماده می‌شد.

معاون مجتمع دریایی سروش و نوروز طراحی اولیه سكوی قدیمی بهرگانسر را با ظرفیت برداشت روزانه 30 هزار بشكه نفت خام اعلام و خاطرنشان كرد: در اواخر دهه 1348، اکتشاف و بهره‌برداری از میدان نفتی هندیجان آغاز شد و نفت این میدان از طریق دو خط لوله 10 و 12 اینچی پس از انتقال به سكوی بهرگانسر، با نفت این سكو ادغام و به خشكی منتقل می‌شد؛ چرا كه میدان نفتی هندیجان سكوی مجزایی ندارد و نفت این میدان پس از استحصال به سكوی مركزی میدان بهرگانسر منتقل می‌شده است.

وی درخصوص میدان نفتی نوروز نیز به اكتشاف و بهره‌برداری از آن در سال 1350 اشاره كرد و گفت: نفت میدان نوروز با درجه سنگینی API 19 و 18 جزو نفت‌های سنگین به حساب می‌آید و نفت خام این منطقه توسط یک خط لوله 96 کیلومتری از منطقه نوروز به منطقه خشکی بهرگانسر ارسال و سپس در یك كارخانه مجزا نفت سنگین ایران بهره‌برداری و برای صادرات آماده می‌شد.

 

حماسه چاه شماره 3 نوروز و شركت نفت فلات قاره

امامی در ادامه و در بخش دیگری از سخنان خود، ضمن اشاره به تأسیس شركت نفت فلات قاره ایران پس از انقلاب اسلامی، اظهار كرد: پس از درخواست شورای انقلاب اسلامی و دستور حضرت امام (ره) برای ملی كردن صنعت نفت، تمام كنسرسیوم‌هایی كه تا پیش از این بهره‌برداری از یكی از مناطق نفتی فلات قاره را برعهده داشتند، در یكدیگر ادغام و در شهریور 59، شركت نفت فلات قاره ایران از ادغام چهار منطقه نفتی بهرگان، خارك، لاوان و سیری تشكیل شد.

معاون پایانه صادراتی خلیج فارس با بیان اینكه در طول جنگ تحمیلی، تمام سکوهای نفتی این منطقه مورد حمله دشمن قرار گرفت و منطقه بهرگان به عنوان یک ترمینال نفتی و نیز سکوهای سروش، نوروز، بهرگانسر، هندیجان بارها و بارها مورد حمله دشمن قرار گرفتند، افزود: در طول دوران دفاع مقدس، تعدادی از همکاران ما به شهادت رسیدند و حماسه چاه شماره سه نوروز در همین منطقه بهرگان صورت گرفت، چاهی که مدت‌ها در دریا می‌سوخت و نهایتاً با اتکا به غیرت رادمردان صنعت نفت در دریا مهار شد و به صورت ایمن، به مدار بهره‌برداری بازگشت.

 

هاب وارداتی منطقه در زمان جنگ

معاون مجتمع دریایی سروش و نوروز و پایانه صادراتی خلیج فارس در ادامه بیان كرد: با ادامه جنگ تحمیلی، اگرچه در منطقه بهرگان استحصال نفت از سكوها انجام نمی‌گرفت، اما این منطقه به دلیل نزدیكی به خط مقدم جبهه به عنوان یک هاب وارداتی مطرح شد و در زمانی كه كشور با مشکل تأمین فرآورده‌های نفتی روبه‌رو بود، از خط لوله‌ای به نام «MBM» دریافت فرآورده‌های نفتی از کشتی‌های واردکننده فرآورده مثل بنزین و گازوئیل و نیز انتقال و ذخیره آن به مخازن بهرگان انجام و با پشتیبانی از خط مقدم جبهه به خطوط دفاعی ارسال می‌شد، بنابراین عملاً از سال 59 تا 69 هیچ تولیدی از سكوها نداشتیم و سكوهای نفتی كاركرد ذاتی خود را از دست دادند.

وی در پاسخ به پرسشی در خصوص از سرگیری برداشت نفت از این منطقه گفت: دو سال پس از پایان جنگ تحمیلی، دستور بازسازی و نوسازی تأسیسات نفتی این منطقه صادر و به همت كاركنان منطقه با بازسازی سكوها در سال 71، تولید از میادین هندیجان، نوروز و بهرگانسر به صورت محدود، یعنی در حد مقدورات منطقه آغاز شد.

همزمان طرح‌هایی هم برای نوسازی کامل تأسیسات در دستور كار قرار گرفت و قراردادی با شرکت تأسیسات دریایی ایران برای بازسازی تأسیسات جدید بهرگانسر بسته شد که متأسفانه به دلیل مصادف شدن با توسعه میدان نفتی ابوذر و اعلام شركت تأسیسات دریایی مبنی بر این كه این حجم کار را به طور همزمان نمی‌تواند ادامه دهد، این کار به اوایل دهه هشتاد موکول شد.

به گفته امامی، سرانجام در اواخر دهه هشتاد، سکوی نفتی جدید بهرگانسر که توسط مهندسان این شرکت ساخته شده بود، نصب شد؛ سکویی که در حال حاضر، روزانه حدود 17 هزار بشکه نفت خام میادین هندیجان و بهرگانسر از طریق آن برداشت می‌شود.

امامی ظرفیت برداشت این سكو را 60 هزار بشكه نفت خام در روز عنوان كرد و افزود: در حال حاضر به دلیل افت فشار طبیعی مخزن، توان برداشت بیشتر نفت خام از این میدان وجود ندارد، مگر اینکه از روش‌های متفاوت ازدیاد برداشت مانند تزریق گاز و ... به چاه‌ها استفاده شود كه شركت نفت فلات قاره در حال پیگیری آن است.

 

نمكزدایی و ذخیره‌سازی نفت روی آب!

وی در پاسخ به پرسشی در مورد وضعیت سکوی نوروز پس از جنگ تحمیلی، گفت: پس از جنگ تحمیلی، بازسازی این سكو هم شروع شد و از طریق خط لوله 96 کیلومتری، برداشت نفت از منطقه بهرگان به صورت محدود و میانگین بین 6 تا 10 هزار بشکه در روز صورت گرفت.

امامی با اشاره به قرارداد بیع متقابل منعقد شده بین شركت ملی نفت ایران و شركت Shell در دولت اصلاحات برای توسعه میدان نفتی نوروز و سروش، گفت: میدان نفتی سروش جزو منطقه خارگ و میدان نفتی نوروز جزو منطقه بهرگان بود، اما به دلیل کیفیت مشابهی كه داشتند و با ویسكوزیته و روان‌روی بسیار پایین، جزو نفت فوق سنگین محسوب می‌شدند، شركت Shell پیشنهاد كرد نفت این دو میدان در پکیجی مشترك به بهره‌برداری برسد.

وی در ادامه افزود: ولی چون به دلیل سنگین بودن، امكان ارسال این نوع نفت به تأسیسات خشكی تا طول 96 كیلومتر وجود نداشت، بنابراین پیشنهاد شد تا با استقرار مخزن شناور در دریا، نفت این دو میدان كه پیش‌بینی می‌شد روزانه 190 هزار بشكه در روز برداشت شود، در این مخزن دریایی نمكزدایی، ذخیره‌سازی و از همان‌جا از طریق ترمینال این شناور، به مقاصد صادراتی ارسال شود.   

 

عدم کاهش تکلیفی در زمان تحریم

معاون مجتمع دریایی سروش و نوروز و پایانه صادراتی خلیج فارس با اشاره به اینكه این پروژه خوشبختانه در موعد مقرر در سال 84 به طور رسمی تحویل ایران شد و در سرویس قرار گرفت، گفت: سکوی سروش و نوروز در نوع خود منحصر به فرد است و تنها مجتمع نفتی دریایی ایران است که کلیه عملیات فرآورش نفت‌خام از صفر تا صد (نمکزدایی، گاززدایی، ذخیره‌سازی و صادرات) را در خود دریا انجام می‌دهد و تاکنون حدود 600 میلیون بشکه نفت‌خام از میادین نوروز و سروش صادر شده است.

به گفته امامی، تولید اولیه روزانه از این دو میدان 190 هزار بشکه بوده که به دلایل افت طبیعی فشار مخزن، هم‌اكنون به حدود 65 هزار بشکه در روز رسیده است.

وی به تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران نیز اشاره كرد و افزود: در زمان تحریم، هیچ کدام از میادین منطقه بهرگان به دو دلیل کاهش تکلیفی نداشتند، اول اینكه نفت‌خام حوزه بهرگانسر و هندیجان با نفت‌خام مناطق نفتخیز جنوب ادغام و به خارگ ارسال می‌شد، اما نفت‌خام سروش و نوروز دو برند خاص از پنج برند نفتی ایران است كه از شرق آسیا و هند مشتری‌های خاص خود را داشت و در زمان تحریم حتی یک بشکه کاهش تکلیفی از این دو میدان نداشتیم و صادرات بی‌وقفه از میادین سروش و نوروز انجام می‌شد.

امامی در بخش دیگری از اظهارات خود به ظرفیت ذخیره‌سازی 5 میلیون و 700 هزار بشكه‌ای منطقه بهرگان نیز اشاره كرد و گفت: چهار مخزن (دو مخزن یک میلیون بشکه‌ای و دو مخزن 500 هزار بشکه‌ای) از این مخازن برای دریافت نفت سنگین حوزه غرب کارون در نظر گرفته شده كه به امید خدا تا بهمن‌ماه سال جاری دریافت روزانه 270 هزار بشكه نفت از آزادگان را انجام خواهد داد و از طریق ترمینال SPM که در 15 کیلومتری این منطقه است، قابلیت پهلودهی شناورهای سنگین و دریافت نفت‌خام را نیز خواهیم داشت.

 

نگهداشت و افزایش تولید؛ اولویت کار روی میادین

میدان بهرگانسر با لایه‌های غار، آسماری، سروك، كژدمی و یاماما و با یک میلیارد بشكه نفت درجا، قابلیت برداشت 25 درصد از ذخیره این میدان را دارد كه از این میزان تاكنون 40 تا 50 درصد برداشت شده است.

سخنران پایانی این نشست، مسعود بیرانوند، رئیس مهندسی بهره‌برداری منطقه بهرگان میدان نفتی بهرگانسر بود که چنین آغاز سخن کرد و با بیان اینكه میدان هندیجان نیز در 10 كیلومتری شمال این میدان واقع شده است، گفت: این میدان یك میلیارد و 600 میلیون بشكه نفت ذخیره درجا با لایه‌های گازی قابل استحصال برای تزریق به چاه‌ها یا صادرات دارد که البته هنوز از لایه گازی غار و یاماما در بهرگانسر تولیدی صورت نگرفته؛ هرچند پتانسیلی برای استحصال گاز تا 20 یا 30 سال آینده از این میدان بسیار قدیمی وجود دارد.

رئیس مهندسی بهره‌برداری منطقه بهرگان در خصوص طرح‌های توسعه‌ای این میدان گفت: طی 8 سال اخیر در میدان بهرگانسر، حداقل 5 تا 6 حلقه چاه حفر و سال آینده نیز مقرر شده در میادین بهرگانسر و هندیجان، سه تا چهار حلقه چاه حفر و برنامه‌های افزایش تولید از این میادین تا سال آینده محقق شود؛ ضمن اینکه در حین تولید، چاه‌ها آبی و گازی می‌شوند و در گام نخست، موضوع نگهداشت تولید و پس از آن افزایش تولید، در اولویت قرار می‌گیرد.

 

حتی یک قطره نفت به دریا ریخته نمی‌شود!

بیرانوند یكی از بسترهای لازم برای توسعه گردشگری را ایجاد محیط امن، پاک و عاری از آلودگی و ایمن برای گردشگران توصیف و خاطرنشان كرد: با افتخار اعلام می‌كنیم كه طی 10 تا 15 سال گذشته سیاست شركت بدین گونه بوده كه حتی یك قطره نفت در این منطقه عملیاتی و در دریا ریخته نشود كه با هزینه‌های هنگفت سیستم‌های بازیافت نفت، سیستم‌های نمونه‌گیری و طراحی پكیچ‌های جداكننده آب از نفت، این مهم محقق شده و بدین ترتیب، عملیات برداشت نفت بدون ایجاد آلودگی‌های زیست‌محیطی و مخاطرات جدی برای آبزیان منطقه صورت گرفته است.

وی تأکید کرد: شرایط ویژه آب و هوایی و آفتاب درخشان و هوای خنک و فرحبخش بهرگان، دیلم و گناوه بی شک بهشت گردشگران اروپایی خواهد بود.

به گفته بیرانوند، سازه‌های دریایی اعم از چاه‌ها، سکوها و خطوط دریایی، محیط و بستر زیبایی را برای تجمع آبزیان فراهم می‌کند تا كلونی خود را در كنار این تأسیسات دریایی تشكیل دهند.

وی افزود: سازه این سكوی دریایی سالم است، اما پایه‌های آن دچار خوردگی و زنگ‌زدگی شده كه باید حتماً تقویت شود تا گردشگر با امنیت خاطر بیشتری بتواند به این هتل دریایی آمده و در این محل اقامت كند.

با خاتمه سخنان بیرانوند و در واقع، پایان نشست، خبرنگاران در گروه های یک یا دونفره به سراغ مسئولین رفته تا خبرهای ناب و اختصاصی برای رسانه های خود تهیه کنند!

خاتمه نشست به منزله خاتمه برنامه کاری و البته صرف ناهار بود و پس از استراحتی کوتاه، به پیشنهاد آقایان نعمت‌اللهی و نریمانیان، حرکت به سمت گناوه و بازدید از این بندر زیبا و خرید و ..... و در انتهای شب، به رغم آن که باید صبح زود خود را برای یک سفر دریایی آماده می‌کردیم، ورود به باشگاه مجموعه ساحلی بهرگان و استفاده از تمامی امکاناتی بود که با طیب خاطر در اختیار ما گذاشته شده بود.

مجموعه‌های وابسته به شرکت نفت دنیایی جداگانه است؛ اینجا همه چیز از فرزندان و نوادگان نفتی‌هاست! رستوران، سالن‌های والیبال، بسکتبال، فوتسال، تنیس و میزهای بیلیارد و .... که ارمغانی بود از ورزش و سلامتی و شبی خوب و خاطره‌انگیز را برای ما رقم زد.

 

روز دوم و آغاز سفر دریایی!

سرانجام انتظار به پایان رسید و سفر دریایی ما از صبح بسیار زود در آبی بیکران خلیج فارس آغاز شد. ٥٦ کیلومتر دورتر از ساحل، جایی که تا چشم کار می‌کند دریاست، قرار است نخستین سکوی نفتی دریایی خاورمیانه، به موزه تبدیل شود!

تا چشم کار می‌کند آب است، خورشید ردش را بر سبزآبی‌های خلیج فارس پهن می‌کند و شناورها آب را می‌شکافند و پیش می‌روند.

بچه‌ها خودجوش زیر و زبر شناور را می کاوند؛ چراکه لذتی ناب را تجربه می‌کنند که برای همه پیش نمی‌آید. لذت سفری دریایی با شناور! این که مجاز باشی به هر قسمتی که می‌خواهی بروی و سکان هدایت شناور را در دست گیری!

عکاسان با در اختیار داشتن پهنه‌ای وسیع، لحظاتی را به ثبت می‌رسانند که برای همیشه در یادشان می‌ماند. لحظه ناب و نفس‌گیر رقص شعله‌ها درون آب! لحظه نبرد آتش و آب یا همزیستی مسالمت آمیز آهن و آب!

به رغم آن که شادی و هیجان این سفر با غم از دست دادن عزیزان این مرز و بوم بر روی نفتکش «سانچی» در هم آمیخته و این آبی بیکران بیش از همیشه، تو را به یاد غیورمردانی می‌اندازد که «آب» را خانه ابدی خود ساختند، اما ابهت سفر با شناور به هیچ وجه رنگ نباخته و زیبایی‌هایش را همچنان به رخ می‌کشد!

صرف صبحانه در هوای نسبتاً سرد اما دلچسب یک روز زیبای زمستانی و روی آب‌های زیبای خلیج فارس، از آن دست خاطراتی است که هیچ جایگزینی ندارد! تجربه‌ای بی‌نظیر و فراموش نشدنی!

اما مردان سخت‌کوش و آبی‌پوش دریا تنها از این که میهمانانی غیرمعمول دارند، شاید یک روز غیرعادی را به نظاره نشسته‌اند؛ چون دریا همانند جاده زمانی که بی‌انتها می‌شود، تو را به سکوتی ناخواسته می‌خواند تا در روزمرگی‌های همیشگیت غرق شده و لذتی را احساس نکنی!

 

دریا با رنگ و بوی نفت!

در میانه‌های خلیج، شعله‌های رقصان فلرها از دور نمایان شده و چاه‌های نفت همانند کلوت‌هایی که در کویر سر برمی‌آورند، یکی یکی رخ می‌نمایانند تا تو کم‌کم بوی نفت را حس کنی! تا کم‌کم دریابی مکانی که در ۸ سال دفاع مقدس، مردانه جنگید و سرپا ماند و هنوز داغ گلوله‌های دشمن را بر تن خسته خود دارد، چگونه است!

خلیج همیشه فارس سال‌های سال است که بغضی فروخورده از زخم‌های ناجوانمردانه را با رنگی سیاه بیرون می‌دهد تا بتواند چرخ اقتصاد و صنعت کشور عزیزمان را با دوری سریع بچرخاند.

از زمانی که سال 1338 برای نخستین‌بار با شکافی در قلب خلیج فارس، ماده سیاه رنگ بدبویی را کشف کردند، دو سال طول کشید تا نخستین سکوی نفتی دریایی خاورمیانه با همکاری شرکت ایتالیایی «سیریپ» در این منطقه ساخته شود و از آن زمان بود که نفت بر آسمان آبی بوشهر خیمه زد و سکوی بهرگانسر در شمال این استان، بار نخستین سکوی نفتی ایران را بر دوش کشید.

سکویی که همانند دیگر بخش‌های زخمی صنعت نفت، آتش جنگ ایران و عراق را به جان خرید، اما از پا درنیامد و اکنون چشم امید به دستانی دارد که تلاش می‌کنند تا این خاطرات بد و خوب را از میانه خلیج بیرون کشیده و در جایگاهی ایمن، آنها را مأوا دهد. به نظرم، تماشای نخستین سکوی نفتی خاورمیانه آنقدر جذابیت داشته باشد که گردشگران دل به دریا بزنند و بخواهند بازدیدی از آن داشته باشند!

این سکوی قدیمی که در سال 1340 ساخته شد، تا زمان جنگ روزانه 30 هزار بشکه نفت تولید می‌کرد، اما پس از آسیب‌هایی که از جنگ دید، از یک طرف و مستهلک شدن آن از طرف دیگر، سبب شد تا این سکوی تاریخی برای ۱۰ سال و اکنون برای همیشه، غیرفعال باشد.

پس از آن، از سال 1373، این میدان قدیمی توسعه یافت و امروز مجموعه‌ای داریم با یک سکوی اصلی، 7 سکوی اقماری و 11 حلقه چاه. توربین‌ها در بهرگانسر هنوز هم می‌چرخند تا روزی 75 هزار ‌بشکه نفت از چاه استخراج شود و معادلات بازار طلای سیاه بر هم نریزد!

به سکو نزدیک می‌شویم. تا به این نقطه برسیم از هرکسی که روی شناور است، اطلاعات جمع می‌کنم؛ از نریمانیان، مدیر روابط عمومی شرکت نفت فلات‌قاره گرفته تا مهندسی که برای مراقبت از ما، علاوه بر کار هرروزه خود، رنج مجدد این سفر را که از نظر ما هیجان‌آور و از نظر او، احتمالاً کسالت‌بار است ....

به افقی که اینک آبی به نظر می‌رسد می‌نگرم، نمی‌توانم بپذیرم که تعدادی از هموطنان سخت‌کوشمان در آبی «آبی» که حتی به ایران هم تعلق ندارد، آرام گرفته و کشوری را به سوگ نشانده‌اند؛ چرا که دریا از نظر من آرامشی را به تو القا می‌کند که نتیجه مهربانی اوست و نه خشم بی‌پایانش!

 

میهمانان غیرمعمول سکوی نفتی

حضور میهمان آن هم با این تعداد و در این سكو، اتفاقی معمولی نیست! بیشتر به نظر می‌رسد به ملاقات کسانی رفته‌ای که امکان دسترسی به فضای بیرون را ندارند و البته با دست خالی!

حالا همه به استقبال آمده‌اند و نظاره‌گر هیجانات میهمانانی شده‌اند كه برای نخستین‌بار قدم بر یك سكوی نفتی دریایی می‌گذارند و احتمالاً این همه هیجان برای‌شان عجیب و غیرقابل باور به نظر می‌رسد؛ هرچند تجربه آشنایی با مکان‌های‌ مختلف یك سكوی نفتی دریایی از تجربه‌های نابی است كه به جز كاركنان سكوها و مدیران نفتی، كمتر كسی بهره‌ای از آن برده است!

با این که نخستین بار نیست که قدم به یک سکوی نفتی می‌گذارم ولی باز هم ذره‌ای از احساس نابم به این سازه آهنی و پیچیده كه در قلب سبزآبی دریا خودنمایی می‌كند و شعله‌ای كه در گوشه‌ای از این سازه در هوا رقصان است، کم نمی‌شود. این شاید از نظر من خبرنگار، تنها نماهنگی است كه می‌توان از یك سكوی دریایی به تصویر کشید؛ سكویی كه برای بسیاری از خود نفتی‌ها هم سال‌ها در حد یك تجربه غیرقابل دسترس باقی می‌ماند و تنها عده‌ای انگشت‌شمار این تجربه تکرارناپذیر را از نزدیک کسب می‌کنند؛ تجربه زندگی در كنار آتشی نه چندان پاک و البته روی دریا!!

محمود پورغلامی، مسئول شیرازی و خوش‌اخلاق سکوی بهرگانسر به رسم میزبانی به استقبال‌مان می‌آید و با کمک همکارانش تلاش در مهار خبرنگارانی دارد که گویی فارغ از هر محدودیتی، ترس را به گوشه ذهنشان سپرده و در تلاش برای استفاده حداکثری از زمان خود هستند!

دادن کلاه ایمنی، ارایه توضیحات برای این که به چه قسمت‌هایی نمی‌توانند نزدیک شوند و ... از جمله سخنان پورغلامی است که البته در هیاهوی بچه‌ها گم می‌شود! چون جمع کردن بچه‌ها دشوار است، تصمیم می‌گیرند که ابتدا در رستوران هم پذیرایی مختصری از میهمانان داشته باشند و هم پاسخگوی کنجکاوی‌های دوستان، البته در حد امکان!

پذیرایی خالصانه بچه‌هایی که هرچه داشتند را در طبق اخلاص برای میهمانان خود گذاشته‌اند، بغضی می‌شود که ناخواسته باید آن را پس بزنی تا بتوانی در ازای این میزبانی گرم، دست‌کم با روی کاغذ آوردن مطالباتشان، پاسخی درخور به آنها داده باشی.

 

نخستین و قدیمی‌ترین تأسیسات نفتی خلیج فارس

پورغلامی در ابتدای سخنان خود، می‌گوید: سکوی بهرگانسر نخستین و قدیمی‌ترین تأسیسات نفتی بهره‌برداری نفت و گاز در خلیج‌فارس به شمار میرود که عملیات راه‌اندازی و بهره‌برداری از آن سال 1338 آغاز شده است.

وی در ابتدا با توضیح در مورد تاریخچه سکو و نقش‌آفرینی‌اش در صنعت نفت ایران، از جنگ تحمیلی و آسیب‌هایی که به سکوی نفتی نوروز وارد شد سخن گفت و از بازسازی و راه‌اندازی سکوی جدید و استراحت سکوی قدیمی‌.

وی با یادآوری این‌که سکوی بهرگانسر در شمال غربی خلیج‌فارس و در فاصله 57 کیلومتری منطقه بهرگان در استان بوشهر واقع شده، می‌گوید: چاه نفتی بهرگانسر پس از تکمیل حفاری در سال 1340 با ظرفیت 3 هزار و 200 بشکه نفت در روز در مدار تولید قرار گرفت.

مسئول سکوی بهرگانسر با اشاره به این که به دلیل فرسوده بودن و کاهش کارآیی این سکو، برنامه ساخت سکوی دریایی جدید این میدان در دستور کار قرار گرفت، توضیح داد: شرکت مهندسی و ساخت تاسیسات دریایی ساخت و نصب سه سکوی بهره برداری را به عهده گرفت و 26 چاه سکوی بهرگانسر با تولید روزانه 25 هزار بشکه هم‌اکنون در خط تولید قرار دارد.

پورغلامی همچنین به سکوی گازی میدان بهرگانسر نیز اشاره‌ای کرد و با بیان این که 90 درصد کار راه‌اندازی این سکو که سال 1390 نصب شده، به انجام رسیده، گفت: با راه‌اندازی این سکو، میزان گاز خروجی از مشعل به حداقل می‌رسد و 25 میلیون فوت مکعب (7 میلیون مترمکعب در روز) آن با یک خط لوله 16 اینچ به‌عنوان خوراک به پتروشیمی و NGL خارگ ارسال می‌شود.

 

ایمن‌سازی سکو برای گرشگران؛ شرط نخست

وی با استقبال از طرح مدیریت موزه‌های شرکت نفت برای ثبت ملی سکوی قدیمی بهرگانسر می‌گوید‌: ثبت این سکو کار شایسته‌ای است‌. این کار اما نیاز به یکسری ملزومات دارد‌. سن سکو تقریبا 60 سال است و به همین سبب نیاز به مقاوم‌سازی دارد‌. در سال‌های فعالیت، به دلیل برخورد با آب دریا برخی نقاط پوسیده شدند که نیاز به بازسازی دارد‌.

رنگ‌آمیزی و ایجاد محیطی قابل قبول برای گردشگران نیاز دیگری است که باید رفع شود‌. نخستین و مهم‌ترین کار، ایمن‌سازی است‌. بالاخره سکوی نفتی خطرات خودش را دارد و به همین سبب باید شرایطی امن برای گردشگران ایجاد شود.

پورغلامی با استقبال از ورود گردشگران به سکوی نفتی می‌گوید‌: بسیاری از کارکنان اینجا علاقه دارند شرایطی برای سفر خانواده‌هایشان به محل کار مهیا شود‌. مثلاً خانواده من و فرزندانم بسیار مشتاقند تا محل کارم را ببینند‌. از طرف دیگر سکوی نفتی و بازدید از آن برای دانشجویان رشته‌های مرتبط با نفت فرصت بی‌نظیری است‌. گردشگران صنعتی می‌توانند نقش مهمی در آینده سکوی نفتی بهرگانسر داشته باشند.

وی در ادامه با اشاره به این که عملیات بازسازی سکوهای میدان نفتی بهرگانسر به عنوان قدیمی‌ترین منطقه دریایی ایران از سال 1381 آغاز و اوایل سال 1384، عملیات در بخش دریایی آن به پایان رسید، گفت: با نصب سکوهای جدید در کنار سکوهای قدیمی، نفت تولیدی از طریق خط لوله 16 اینچ به کارخانه فرآورش منتقل می‌شود.

پس از ارایه این توضیحات، پورغلامی در پاسخ به پرسشی درباره موزه شدن سکوی قدیمی بهرگانسر، توضیح داد: با موزه شدن این سکو، دو بخش سکوی قدیم و جدید از هم منفک می‌شوند و برای بازدید از آن، دیگر نیازی به عبور از سکوی جدید نیست. 

مسئول سکوی بهرگانسر با اشاره به محدودیت محل اسکان سکوی نفتی می‌گوید‌: امروز 35 نفر از کارکنان ما در سکوی قدیمی اقامت دارند‌. دستگاه‌های سکو از مدار فعالیت خارج شده‌ا‌ند، اما کانکس‌های اقامت هنوز روی سکو هستند‌. اگر قرار باشد گردشگران برای بازدید یا اقامت به سکو مراجعه کنند، نیاز است محلی برای پذیرایی آنها مهیا شود‌. اگر پیمانکاری بتواند در چند جبهه کار را آغاز کند، امکان پذیرایی از گردشگران تا عید نوروز حتماً مهیا خواهد شد.

 

سکوی قدیمی و خاطرات به آب نشسته!

بچه‌ها همانند تیری که از کمان رها شده باشد، از اتاق‌ها خارج می‌شوند تا تمام فضای مربوط به سکوی قدیمی، جدید و .... را در مدت زمانی محدود، با نگاه و دوربین‌های خود هم ثبت و هم ضبط کنند!

چند راه‌پله و مسیری بین سکوی قدیمی و جدید‌. به ارتفاع که می‌روی، تازه درمی‌یابی دریایی که خروشان شود، چه مفهومی دارد! در محل فرآوری نفت خام، صدای کرکننده وسایل، آلودگی صوتی برایت ایجاد می‌کند که اصلاً با آلودگی صوتی شهرها قابل قیاس نیست!

بازدید از همه طبقات سکو دو ساعتی زمان می‌برد‌. راهروها را می‌گردیم و مسئولان سکو در مورد روزهای تلخ و شیرین کارشان برایم حرف می‌زنند‌؛ کار روی قدیمی‌ترین سکوی نفتی خاورمیانه.

با هر گام و شنیدن هر کلمه، به‌ویژه زمانی که مجبوری ده‌ها بار یک جمله را مرور کنی تا در میان هیاهوی ناشی از هم‌آغوشی آب و آهن و آتش، آن را دریابی، شرایط کار بر روی این سکوها را به همراه مطالبات به‌حق آنان، بارها و بارها در  ذهنت مرور می‌کنی‌.

۵۵ یا 56 کیلومتر وسط دریا، زیر آفتاب داغ و خندانی که لحظه‌ای از تو جدا نمی‌شود و یا بادهایی که بی‌محابا تو را از هرچه بر آن قرار داری، جدا می‌کند بعلاوه 14 روز دوری از خانواده! به همراه صدای بی‌وقفه حفاری، بوی ترش نفت که کارگاه‌ها را پر کرده‌ و آبی وهم‌انگیزی که تا چشم کار می‌کند، هیچ منظره آشنای دیگری را پیش رویت نمی‌آورد.

این همه در حالی است که ما به عنوان راویانی که قرار است از سختی‌های کار در اینجا بگوییم، زمستانی نه‌چندان سخت و دی‌ماه را برای این بازدید انتخاب کردیم، با این حال، بسیاری از بچه‌ها از گرما و آفتاب سر ظهر کلافه بودند. حال تمام این موارد را به گرمای جانسوز تابستان و شرجی هوای آن فصل از سال نیز بیفزایید تا ببینید چه معجونی از آب درمی‌آید! خاطرات برخی از مسئولین این سکوها واقعاً شنیدنی است! بله شنیدنی، چون بعید می‌دانم با شرایط آنها بتوان در چنین مکان‌هایی دوام آورد.

فلر همیشه روشن سکوی جدید و پایه‌های 60 ساله سکوی قدیمی! تناقضی که در نخستین گام به چشمت می‌آید. مشخص است که سکو پس از این همه سال، حال و روز خوبی ندارد‌. شاید بهترین کاری که می‌شد برای آن انجام داد تا نه خاطراتش را با خود به قعر دریا ببرد و نه برای همیشه از یاد برود، همانا سپردنش به دستان توانای موزه‌گردانانی است که قصد دارند تاریخ را با این بازماندگان، بازنویسی کنند.

این قسمت سکو چند طبقه است و اینجا دیگر خبری از دستگاه‌های حفاری نیست‌. همان‌طور که مهندس غلامی توضیح داد، امروز دیگر این سکوی قدیمی، محل استراحت کارمندان است و بس!

سکوی قدیمی خاطراتی ارزنده دارد؛ خاطرات نخستین روزهای استخراج نفت، چاهی که برای اولین بار خلیج فارس را شکافت و ماده سیاهرنگی را بیرون داد که هم اشتغال آفرید و هم پول! خاطرات روزهای سخت جنگ و موشک‌های عراق، تحریم‌های اقتصادی و ... اکنون خسته، سر بر دامان «آبی» مادری گذاشته که سال‌ها از او نگاهداری کرده است!

پورغلامی‌ توضیح می‌دهد که این تجهیزات عمری 60 ساله دارد و عقربه این چاه چند سال است که ثابت مانده! امروز فقط توربین‌های برق کار می‌کنند و دیگر تجهیزات از رده خارج شده‌اند‌. این در حالی است که کف سکو نیز اوضاع خوبی ندارد و نیازمند بازسازی است‌. در صورت تبدیل شدن به هتل، باید چند سرویس بهداشتی نیز به محل اضافه شود! با این حال، ماهی‌ها دور پایه‌های سکو رقص‌کنان شناورند و آکواریومی طبیعی را برایت ترسیم می‌کنند، بدون ان که نگران قدیمی بودن این پایه‌ها باشند!

 

هلی‌دک و افسون بازی آب و آتش!

به آخرین طبقه سکو و به اصطلاح «هلی‌دک» که می‌روی، افسون بازی آب و آتش تو را مسحور خود می‌سازد! به هر طرف که می‌چرخی در بیکران آبی دریا نقطه نقطه چاه‌های نفتی را می‌بینی که احتمالاً برای کارکنان سکوها، نشانه زندگی است!

آتش فلر گویی در دستان توست، عظمت خداوندی در اینجا بیش از پیش، خود را نشان می‌دهد. بزرگ‌مردان نفتی با تمام مصائب و مشکلات، سختی ماندن در اینجا را به جان می‌خرند تا سرافرازی و آزادگی را برای مام میهن به ارمغان بیاورند.

در این صحنه نفس‌گیر که همه مشغول گرفتن عکس‌های یادگاری و ثبت لحظات هستند، سهراب اعلایی، بازمانده جنگ 8 ساله‌ای که بسیاری از تجهیزات نفتی ما، ازجمله سکوی نفتی نوروز و منطقه عملیاتی بهرگانسر را مورد هجوم قرار داد، سرباز وظیفه نیروی دریایی ارتش که پس از هجوم عراق به سکوی نفتی در بهرگان ماندگار شد و حالا رییس روابط عمومی منطقه است‌، خاطره حمله عراق به سکوی نفتی نوروز را این‌گونه توضیح می‌دهد‌: همیشه برای حمله به سکو آماده بودیم‌. قایق‌های نجات در دسترس بود، اگر ناوچه‌های عراقی نزدیک می‌شدند از بوشهر خبر می‌رسید و ما سریعاً سکو را ترک می‌کردیم‌.

سکو در زمان جنگ بارها مورد هجوم قرار گرفت و یک مرتبه به‌طور جدی آسیب دید و سال‌ها از مدار خارج بود‌. آن موقع سرباز بودم و مسوول توپ در بالاترین طبقه سکو! به ما خبر رسید ناو عراقی برای حمله به سکو نزدیک می‌شود‌. موشک اول، دوم و سوم شلیک شد‌. شب بود و فاصله ناو عراقی تا سکو کم‌.

به همین سبب آتش موشک روی هوا مشخص بود‌. موشک سوم پرتاب شد و من تا لحظه اصابت موشک به سکو 15 ثانیه زمان داشتم‌. توپ را به طرف آتش موشک گرفتم و بی‌وقفه شلیک کردم‌. چند صد متری مانده به سکو، موشک روی هوا منهدم و فریاد خوشحالی بچه‌ها بلند شد و همه دور من حلقه زدند‌. اما همان موقع عراقی‌ها موشک چهارم را شلیک کردند‌. این‌بار در ارتفاعی پایین‌تر‌. موشک به طبقه پایینی سکو خورد و تجهیزات را منهدم کرد و دو نفر از بچه‌ها شهید شدند.

‌آتش و دود دورمان را گرفته بود‌. اما توانستیم زخمی‌ها را با خودمان سوار قایق کنیم و از مهلکه جان سالم به در ببریم‌. چند ساعتی در دریا سرگردان بودیم چون سیستم‌های ناوبری و حتی قطب‌نما همراه‌مان نبود‌. وقتی صبح به سکو رسیدیم آتش خاموش شده بود اما دیگر سکوی نوروز قابل استفاده نبود!

این افتخار به‌رغم تلخ بودن شهادت دوستانش تا همیشه برایش به یادگار می‌ماند تا با بازتعریف آن، هربار و هربار، هم خود را سبک کرده و هم رشادت دلاورانی را یادآوری کند که اکنون در «هیاهوی زندگی» گم شده‌اند!

 

به امید دیدار دریادلان سلحشور!

بازدید از سکوی بهرگانسر زودتر از آنچه انتظار داری به پایان می‌رسد؛ به شناور که برمی‌گردی تنها می‌توانی با تکان دادن دستانت با دریادلانی خداحافظی کنی که سلحشورانه در سرما و گرما از ماده بدرنگ و بدبویی محافظت می‌کنند که نبود آن در اقتصاد کشور، تأثیر بسزایی دارد!

به پیشنهاد برخی دوستان، کمی راه را طولانی می‌کنیم تا از کنار دو سکوی نفتی چینی نیز عبور کنیم. به دیدنش می‌ارزید! نمی‌توانی وارد شوی ولی حتی نگاه به محلی که به گفته یکی از مهندسین، ماه‌ها ممکن است کارکنانش که خارجی هستند از آن خارج نشوند هم، جالب و پر رمز و راز است.

نگاهم به دریاست و افقی که انتها ندارد. آرامش و سکون مطلق بر همه جا حاکم است، خبرنگاران خسته از این همه تکاپو که در واقع، فقط یک روز کارکنان سکو را شامل می‌شود، هرکدام در گوشه‌ای مشغول استراحتند و شاید هم تنها با چشمانی بسته، بی‌انتهایی دریایی را نظاره می‌کنند که بخش مهمی از چرخ‌های اقتصاد کشور در زیر آبی آن جریان دارد و با همت این رادمردان می‌چرخد.

با این حال، حتی واژه‌ها نیز قاصر از بیان دشواری کاری هستند که روی سکوهای نفتی و نفتکش‌ها انجام می‌شود؛ آنجا که به نظر می‌آید آبی آرامش‌بخش می‌تواند در لحظه به توفانی تبدیل شود و خانه‌ای ابدی برای کارکنان آن؛ خانه‌ای بر روی نفت و آب!

و اینک سکوی نفتی خلیج فارس نیز می‌رود تا در کنار تمام سوابق تاریخی و زیبایی‌های منحصر به‌فرد خود، پاسدار ناگفته‌های صنعتی باشد که از دل آن، نفت و پول تؤامان بیرون می‌زند!

این سکو و دیگر آثار تاریخی بی‌بدیل صنعت نفت، تمام تلاش دست‌اندرکارانش را می‌طلبد تا تاریخ صنعتی را زنده و پویا نگاه دارد که سال‌هاست در سکوتی تلخ، بار اقتصادی کشور عزیزمان را بر دوش کشیده است.

آخرین مطالب نفتی در کانال رسمی نشریه دانش نفت در تلگرام
اخبار ويژه
سیزدهمین همایش بین‌المللی صنعت پتروشیمی ایران که امروز و فردا با حضور ٣٨٥ شرکت داخلی و ٧٦ شرکت خارجی در مرکز همایش‌های بین‌المللی صدا و سیما برگزار می‌شود، ٦ نشست تخصصی و یک نمایشگاه جانبی هم خواهد داشت.
در گرمای کشنده دریای کارائیب کارگرانی در لباس غواصی با دستان خود مشغول پاک کردن نفت خام از بدنه کاسپین گالاکسی هستند؛ نفتکشی که آنقدر کثیف است که اجازه ورود به آبهای بین المللی را ندارد.

يادداشت روز
علی‌رغم اختلافات عمیق ایالات متحده و روسیه در موضوعات مختلف و تحریم‌های سخت روسیه از سوی آمریکا در ماه‌های گذشته، اما گویی این دو کشور قدرتمند جهان در موضوع انرژی به اتفاق نظر رسیده و هماهنگ عمل می‌کنند! تا جایی که وزیر انرژی آمریکا از روسیه به خاطر افزایش تولید نفت تمجید می‌کند!
از فوریه سال ۲۰۱۸ بازار بورس چین ۲۲ درصد ریزش داشته و در همین زمان بازار بورس آمریکا (S&P) چهارده درصد رشد داشته است.
صنعت پتروشیمی ایران در وضعیت مقتدرانه‌ای به استقبال تحریم‌های یکجانبه و غیرقانونی دولت آمریکا می‌رود.

يادداشت
جواد نوفرستی، کارشناس حوزه انرژی/ اکنون وزیر نفت هم تائید کرده که قاچاق افزایش پیدا کرده و این خوب است. حتی برخی که آن را کتمان می‌کردند بر این موضوع صحه گذاشته‌اند، قطعا رقم بالاست و قابل پیش‌بینی نیز بود.
یوال نوح حراری (YUVAL NOAH HARARI)، مورخ، فیلسوف و نویسنده کتاب پرفروش «ساپین‌ها»/ انقلاب‌های فناوری که اکنون در حال شتاب گرفتن هستند، دهه‌های آینده در تقابل با بشریت قرار خواهند گرفت و سخت‌ترین آزمون‌ها هنوز در راه است.
ترکیه خود فاقد منابع نفتی است با افتتاح شرکت سوکار ترکیه، و سهیم کردن شرکت سوکار آذربایجان در تأمین خوراک پالایشگاه «سوکار استار» را توسط آذربایجان و به تبع آن خوراک پارک شیمیایی ۲۰ میلیارد دلاری پتکیم (PETKIM) خود را تضمین کرده است.
حمیدرضا قریشی، پژوهشگر اقتصادی/ ۲۰ شرکت پتروشیمی به دلیل دریافت مواد اولیه با نرخ ۳۸۰۰ تومان و فروش ارزصادراتی به قیمت بازارثانویه، از ۳۰هزارمیلیارد تومان رانت بهره‌مند هستند.
آمار می‌گوید حدود ۱۷ میلیارد یورو محصولات فولادی و عمدتا پتروشیمی از فروردین ماه تاکنون صادر شده اما تنها ۴ میلیارد یورو از آن برای تامین مالی واردات رسمی کشور در سامانه نیما عرضه شده است.
گفتمان
دو عضو اوپک، سردمداری جهانی ضدیت با ایران را در بازار نفت به‌عهده گرفته‌اند. این کاملا روشن است. این کار نه در عالم همسایگی و نه در عالم همکاری، صحیح نیست.
حسن خسروجردی، رییس سابق اتحادیه صادرکنندگان نفت، گاز و پتروشیمی/ درباره مانع اصلی فروش نفت در بورس بایستی گفت: وزارت نفت توقع دارد بر خلاف رویه‌های جهانی در ازای فروش نفت خام به بخش خصوصی، بهای محموله را در موعد تحویل و به صورتی نقدی دریافت کند.
هاتف ستاری، کارشناس ارشد حقوق نفت/ کارشناسان حقوق نفت معتقدندکه سرمایه گذاران خارجی با مدل قراردادهای بیع متقابل آشنایی بیشتری دارند و ایران با استفاده از مدل اصلاح شده آن می‌توانست سرعت بیشتری در جذب سرمایه خارجی داشته باشد.
داریوش مختاری، کارشناس حوزه آب/ آلودگی آب دریا موجب بروز بیماری‌های پوستی در صیادان می‌شود و سلامت آنها را به خطر می‌اندازد.
The issue of increasing the recycling rate of Iranian oilfields is directly linked to the issue of capital and investment, which is dependent on the growth of barrels of oil from oil wells to finance and investment on these wells in Iran.

صفحه نخست

|

اخبار نفت

|

گفتمان

|

مقالات

|

ياداشت روز

|

يادداشت اول

|

مزايده و مناقصه

|

گالري تصاوير

|

درج آگهي

|

سايتهاي مرتبط

|

آرشيو PDF

|

درباره ما

|

تماس با ما

© Copyright 2011 daneshenaft.ir All Rights Reserved. Powered by : HomaNic.com | Developed by :