Daneshenaft logo
دوشنبه 23 مهر ماه 1397 | ثبت نام | ورود | کاربر مهمان 
صفحه پرینت ارسال به دوستان
جمعه 18 خرداد ماه 1397 | کد مطلب : 12057
مروری بر صنعت نفت پس از برجام؛
از صادرات 2 برابری نفت خام ایران تا بازگشت به قله تصمیم‌گیری اوپک
صادرات نفت خام ایران از روزانه یک میلیون و ۱۳۰ هزار بشکه در سال ۹۱ به بیش از ۲ میلیون و ۱۵۰ هزار بشکه در سال ۹۶ رسید. پس از خروج آمریکا از برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) اگرچه برخی‌ها تلاش دارند این‌گونه وانمود کنند که این توافق تاریخی دستاوردی نداشته است، اما واقعیت این‌گونه نیست.

افزایش صادرات نفت یکی از مهم‌ترین دستاوردهای برجام است که با تلاش‌های شرکت ملی نفت ایران محقق شده است. با اجرای برجام در دی‌ماه ۱۳۹۴ روندی صعودی صادرات نفت آغاز شد و میانگین صادرات نفت خام ایران در سال ۹۵ به ۲ میلیون و ۹۰ هزار بشکه و در سال ۹۶ به ۲ میلیون و ۱۵۰ هزار بشکه در روز رسید. صادرات نفت خام ایران در سال ۹۱ به پایین‌ترین سطح یعنی یک میلیون و ۱۳۰ هزار بشکه در روز رسیده بود. شرکت ملی نفت ایران همچنین فرودین ماه امسال رکورد جدیدی از صادرات نفت خام را به میزان ۲ میلیون و ۶۱۷ هزار بشکه در روز ثبت کرد. پیش از این، بیشترین رقم صادرات نفت خام در اکتبر ۲۰۱۶ با رقم ۲ میلیون و ۴۴۲ هزار بشکه ثبت شده بود. کشورهای آسیایی و مشتریان سنتی نفت ایران شامل چین، هند، کره جنوبی و ژاپن بیش از ۶۰ درصد نفت ایران را در ماه آوریل امسال (فروردین – اردیبهشت ماه) خریداری کردند. چین و هند به عنوان نخستین و دومین مشتریان نفت ایران حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه نفت از ایران خریدند. شرکت‌های اروپایی نیز دریافت‌کننده حدود ۴۰ درصد نفت ایران در ماه آوریل بودند. از توتال، شل، انی، ساراس، هلنیک پترولیوم و... می‌توان به عنوان برخی مشتریان اروپایی نفت ایران در کنار ترکیه یاد کرد.

 

بازگشت ایران به قله تصمیم‌گیری اوپک

ایران که با تولید ۲ میلیون و ۸۲۰ هزار بشکه نفت در روز در سال ۹۲ به پایین‌ترین جایگاه در اوپک در سه دهه اخیر رسیده بود با اجرای برجام و به مدد دیپلماسی وزارت نفت توانست بار دیگر به جایگاه واقعی خود به عنوان یکی از موسسان اوپک برسد. دولت یازدهم که سر کار آمد، تولید و صادرات نفت ایران اوضاع خوبی نداشت، صادرات نفت خام اندکی بیشتر از یک میلیون بشکه در روز و تولید نفت هم به کمتر از ۳ میلیون بشکه در روز رسیده بود. این جایگاه برای ایران به‌عنوان یکی از موسسان کشورهای تولیدکننده نفت (اوپک) قابل قبول نبود. از همین رو، بیژن زنگنه، در نخستین حضور خود به عنوان وزیر نفت دولت یازدهم در اوپک در ۱۳ آذرماه ۱۳۹۲ (در یکصد و شصت و چهارمین نشست اوپک) صراحتاً اعلام می‌کند: «حتی اگر بهای جهانی نفت خام به سطوح ۲۰ دلار برای هر بشکه برسد من از حق ایران برای افزایش تولید روزانه ۴ میلیون بشکه نخواهم گذاشت.» این اظهارات زنگنه، پس از هشت سال دوری از نشست‌های اوپک به مذاق برخی از کشورهای این سازمان که توانسته بودند حق ایران را در اوپک و بازارهای جهانی نفت بگیرند، خوش نیامد، علی النعیمی، وزیر وقت نفت عربستان در نشست ۱۶۴ اوپک بلافاصله به این اظهارات زنگنه واکنش نشان داد: «وزیر نفت ایران به واقع چنین حرفی زده است!» ر سایه بی‌تدبیری‌های گذشته، سهم تولید نفت ایران در اوپک از سوی برخی اعضای دیگر گرفته شد، زیرا وزیر نفت دولت دهم در کنفرانس دسامبر ۲۰۱۱ (آذرماه ۱۳۹۰) پای نامه‌ای را امضا کرده بود که بر اساس آن سقف تولید اعضا برداشته شد و به این ترتیب ایران که به دلیل تحریم‌ها تولیدش افت کرده بود، میدان را به سایر رقبا از جمله کشورهای عربی واگذار کرد. در سال ۲۰۱۱ (۹۰ - ۸۹) سیستم سهمیه‌بندی پیشین اوپک که سقف تولید هر کشوری را جداگانه تعیین می‌کرد با رأی مثبت نمایندگان وقت ایران در کنار دیگر آرا لغو شد. این موضوع به پیشنهاد کشورهای عربی و به بهانه وارد کردن عراق به سیستم کلی سهمیه‌بندی و با پشتیبانی برخی دیگر از کشورها در آن زمان برقرار شد. جایگاه ایران در اوپک از نگاه زنگنه، که در سال‌های حضورش در اوپک از جمله تصمیم‌گیران اصلی بود، مناسب نبود و وی تلاش کرد از همان نشست نخست با جدیت و بی‌پروا از حق ایران دفاع کند، آنجا که خبرنگاری در نشست ۱۶۴ اوپک از او می‌پرسد چنانچه بازار با مازاد عرضه روبه‌رو شود، قیمت‌ها پایین می‌آید و او اعلام می‌کند: «این مشکل آن دسته از کشورهایی است که نفت اضافی وارد بازار می‌کنند، اما در هر حال فکر می‌کنم که اوپک عاقل است و در زمان‌های مختلف این تدبیر و عقلانیت خود را نشان داده است.» این پافشاری وزیر نفت در اوپک و رسیدن به جایگاه واقعی ایران در این سازمان با وجود کارشکنی برخی دلواپسان داخلی، تا بدانجا ادامه یافت که در نشست یکصد و هفتاد و یک اوپک در ۱۰ آذرماه ۱۳۹۵ ایران توانست با اقتدار احقاق حق کند و بار دیگر به قله تصمیم‌گیری اوپک بازگردد. ایران در این نشست توانست مجوز افزایش تولید ۹۰ هزار بشکه نفت در روز را دریافت کند، در حالی‌که سایر اعضا موظف به کاهش و تثبیت تولیدشان شدند. بر اساس تصمیم نشست ۱۷۱ اوپک، اعضای این سازمان مکلف شدند یک میلیون و ۲۰۰ هزار بشکه کاهش تولید دهند و آن را به ۳۲ میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه در روز برسانند؛ همه کشورها موظف شدند ۴, ۵ درصد از آخرین تولید خود را که بر پایه ماه اکتبر ۲۰۱۶ است کاهش دهند جز ایران. پایه تولید نفت خام ایران، پس از ماه‌ها جنگ روانی، درگیری، آمد و رفت و بحث‌های فراوان و اعصاب خرد کن، سرانجام بر مبنای بالاترین رقم تولید تاریخی ایران در سال ۲۰۰۵ بر مبنای گزارش منابع ثانویه، ۳ میلیون و ۹۷۵ هزار بشکه در روز در نظر گرفته شد و بر این اساس، موافقت شد ایران تولید خود را به طور میانگین ۹۰ هزار بشکه نسبت به رقم ماه اکتبر، در ۶ ماه آینده که دوره اعتبار این تصمیم است، افزایش دهد. این توافق که با ایستادگی ایران در مقابل طرح فریز نفتی از سوی چهار کشور عربی عضو اوپک کلید خورد نه تنها سازمان کشورهای صادرکننده نفت را به قله تصمیم‌گیری نفت جهان بازگرداند، بلکه سبب حذف مازاد عرضه و کاهش ذخیره‌سازی نفت جهان و ایجاد تعادل در بازار نفت شد. گزارش ماه آوریل اوپک حاکی از تعهد بیش از ۱۰۰ درصدی اعضای اوپک و غیر اوپک به اجرای توافق است.


جان تازه در صنعت نفت با «آزادسازی تجهیزات»

دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا ۲ سال و ۳ ماه و ۲۳ روز پس از اجرای برنامه جامع اقدام مشترک (۲۶ دی‌ماه ۱۳۹۴) آن را زیر پا گذاشت؛ توافقی که دستاوردهای آن در این مدت، سبب خشم آمریکا شد. آزادسازی تجهیزات صنعت نفت شاید یکی از آنها باشد. دولت یازدهم که سرکار آمد، توسعه و تولید از میدان مشترک پارس جنوبی هم مانند بسیاری از بخش‌های صنعت نفت وضع خوبی نداشت. تولید از این مشترک گازی در پنج ماه نخست سال ۹۵، ۲۴۰ میلیون مترمکعب در روز بود و سوخت مایع بخش مهمی از سوخت مصرفی نیروگاه‌ها را تشکیل می‌داد. توسعه این میدان مشترک با آغاز به‌کار دولت یازدهم به صورت جدی در دستور کار قرار گرفت و با توجه به محدودیت منابع، توسعه فازها اولویت‌بندی شد و پیش از اجرای برجام با بهره‌برداری فازهای ۱۲ و ۱۵ و ۱۶ پارس جنوبی که اجرای آن ۹ سال به درازا کشید، تولید از این میدان مشترک به ۴۰۰ میلیون مترمکعب در روز رسید. برجام که دی ماه ۹۴ اجرایی شد و دنیا روی خوشش را به ایران نشان داد، شرکت‌های بزرگ بین‌المللی رو به سوی ایران آوردند. زیمنس آلمان یکی از این شرکت‌ها بود که بلافاصله بعد از برجام تجیهزات سفارش شده ایران برای توسعه پارس جنوبی و پالایشگاه ستاره خلیج فارس را که به دلیل تحریم مسدود کرده بود، آزاد کرد. کمپرسورهای تبریدی، کمپرسورهای تثبیت میعانات گازی، الکترو کمپرسورها و مبدل‌های حراراتی بر خی از این تجهیزات بودند. با آزادسازی تجهیزات، روند کار در پارس جنوبی سرعت گرفت و فروردین ماه ۱۳۹۶ با بهره‌برداری از ۶ فاز متعارف پارس جنوبی (۱۷ و ۱۸، ۱۹ و ۲۰، ۲۱) تولید گاز از این میدان به بیش از ۵۵۰ میلیون مترمکعب رسید. با افزایش تولید از پارس جنوبی نه تنها برداشت ایران از میدان پارس جنوبی با قطر برابر شد، بلکه ایران توانست در مقابل زیاده‌خواهی ترکمنستان در زمستان ۹۵ بایستد و با مدیریت مصرف، زمستان گرمی را پشت سر بگذارد. افزایش تولید گاز همچنین سبب شد رکورد تازه‌ای در گازرسانی روستایی ثبت شود و مصرف سوخت مایع در نیروگاه‌ها از ۴۳ درصد سال ۹۲ به زیر ۱۰ درصد برود. آزادسازی تجهیزات پس از برجام، افزون بر سرعت بخشیدن به اجرای پروژه در پارس جنوبی، سبب تحرک در پالایشگاه ستاره خلیج فارس نیز شد. اجرای این پالایشگاه که از آن به‌عنوان یک نمونه ناکارآمد در مدیریت پروژه (کیفیت، زمان، هزینه) پیش از آغاز به کار دولت یازدهم یاد می‌شود با گشایش‌های پسابرجامی و تزریق منابع سرعت گرفت و فاز نخست آن اردیبهشت ماه پارسال وارد مدار تولید شد و فاز دوم آن نیز هم اکنون آماده بهره‌برداری رسمی است. با راه‌اندازی پالایشگاه ستاره خلیج فارس، علاوه بر افزایش تولید بنزین، از خام‌فروشی میعانات‌گازی نیز جلوگیری شد (مصرف روزانه هر فاز پالایشگاه ستاره خلیج فارس ۱۲۰ هزار بشکه است). یادمان نرود ایران در دوران تحریم مجبور به ذخیره ۷۵ میلیون بشکه میعانات گازی روی آب شد که اگرچه بعد از برجام به‌تدریح آن را به فروش رساند، اما هزینه زیادی به نفت تحمیل شد. اگر ستاره خلیج فارس که از ۸۳ سال آغاز شد در دولت نهم و دهم به سرانجام می‌رسید، نه تنها این هزینه به شرکت ملی نفت ایران تحمیل نمی‌شد، بلکه ایران مجبور نبود برای واردات بنزین در آن مقطع به درو دیوار بزند. با راه‌اندازی‌کامل پالایشگاه ستاره خلیج فارس اما روزانه ۳۶۰ هزار بشکه میعانات گازی به آن اختصاص خواهد یافت. هم اکنون نیمی از تولید روزانه ۶۵۰ هزار بشکه‌ای میعانات گازی در داخل مصرف می‌شود. تحریم هزینه‌های فنی و مالی زیادی به صنعت نفت ایران تحمیل کرد و افزون بر این که هزینه اجرای پروژه‌ها و زمان آن را افزایش داد، صنعت نفت ایران را از دستیابی به فناوری محروم ساخت.

 

لبخند اروپا به نفتکش‌های ایران

۱۵ اکتبر ۲۰۱۲ (۲۴ مهرماه ۱۳۹۱) شرکت ملی نفتکش ایران همانند بسیاری دیگر از اشخاص حقیقی و حقوقی ایرانی، در فهرست تحریم‌های اتحادیه اروپا قرار گرفت، تحریم‌هایی که سبب شد تردد یکی از بزرگ‌ترین ناوگان نفتکش‌های دنیا به مشتریان راهبردی نفت ایران محدود شود. شرکت ملی نفتکش، درست در روزهایی که بیش از ۷۰ درصد ظرفیت آن در بازارهای بین‌المللی فعال بود و با شرکت‌های بزرگ نفتی فعالیت می‌کرد، تحریم شد. برجام اما بار دیگر نفتکش‌های این شرکت را راهی آب‌های اروپا کرد. با اجرای برجام، پوشش بیمه بین‌المللی تانکرهای نفتکش موسوم به Club P&I و مشکلات پرچم کشتی‌ها و کشور محل ثبت آنها حل شد و هزینه بیمه بدنه نفتکش کاهش یافت. حل شدن مشکل وتینگ (Vetting) نیز از دیگر دستاوردهای برجام برای ناوگان نفتکش شرکت ملی نفتکش ایران بود. در وتینگ، نفتکشی که قرار است از یک بندر بارگیری کند یا در اجاره یک شرکت نفتی قرار گیرد تا بار آن را حمل کند باید حداقل به تأیید یک شرکت معظم نفتی برسد. در دنیا عرف است که وتینگ زمانی که کشتی در حال تخلیه است انجام می‌شود. در زمان تحریم بازرسی از سوی شرکت‌های نفتی معظم به دلیل نبود روابط تجاری و ارتباطات مالی و همچنین تعلیق عضویت شرکت ملی نفتکش از طرف OCIMF انجام نمی‌شد. اجرای برجام همچنین مشکل IGA را حل کرد. IGA در واقع یک بیمه بالاتر از Club P&I است، یعنی کلوب کلوب‌هاست و اعضای آن ۱۳ شرکت P&I هستند. در واقع این بیمه سطح خسارت‌هایی بیش از ۳ میلیارد دلار را پوشش می‌دهد. شرکت ملی نفتکش هم‌اکنون افزون بر عضویت در سازمان‌ها و مراجع مهم بین‌المللی توانسته به بازارهای اروپایی راه یابد و ۵۰ درصد ظرفیت خود را در بازارهای بین‌المللی و اروپایی فعال کند. ظرفیت ناوگان نفتکش ایران هم اکنون کمی کمتر از ۱۴ میلیون تن است.


آخرین مطالب نفتی در کانال رسمی نشریه دانش نفت در تلگرام
فرم ثبت نظر
نام
آدرس ايميل
متن نظر *
متن کنترلی را وارد کنيد *

در اين بخش نظری ثبت نشده است.
اخبار ويژه
سیزدهمین همایش بین‌المللی صنعت پتروشیمی ایران که امروز و فردا با حضور ٣٨٥ شرکت داخلی و ٧٦ شرکت خارجی در مرکز همایش‌های بین‌المللی صدا و سیما برگزار می‌شود، ٦ نشست تخصصی و یک نمایشگاه جانبی هم خواهد داشت.
در گرمای کشنده دریای کارائیب کارگرانی در لباس غواصی با دستان خود مشغول پاک کردن نفت خام از بدنه کاسپین گالاکسی هستند؛ نفتکشی که آنقدر کثیف است که اجازه ورود به آبهای بین المللی را ندارد.

يادداشت روز
ایران به عنوان بزرگترین تولیدکننده نفت‌کوره با کیفیت و تامین‌کننده اصلی سوخت کشتی‌ها در منطقه از یک طرف و دارا بودن بنادر و شرایط جغرافیایی از سوی دیگر دارای موقعیت استثنایی برای توسعه سوخت‌رسانی دریایی است که متاسفانه با توجه به این پتانسیل‌ها هنوز تا جایگاه شایسته خود فاصله زیادی دارد.
کشور امارات در حالی بازاری انحصاری در بانکرینگ دارد که بخش قابل توجهی از مواد اولیه خود را به صورت خام از ایران خریداری می‌کند.
کارت سوخت با هدف جلوگیری از قاچاق سوخت به خارج از کشور و مدیریت مصرف سوخت مجددا احیا می‌شود.

يادداشت
عسگر سرمست، کارشناس ارشد حوزه انرژی و محیط زیست/ موافقت‌نامه پاریس مطابق با برنامه‌های ملی کره‌جنوبی است و این کشور حتی بدون این معاهده نیز، به سمت کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای خواهد رفت.
علیرضا سلطانی، کارشناس اقتصاد انرژی/ پس از خروج آمریکا از برجام و اعمال دوباره تحریم‌ها علیه ایران به‌ویژه تحریم‌های نفتی، شناسایی و راه‌های مقابله با اقدام‌های تحمیلی آمریکا و کاهش مخاطرات ناشی از این اقدام‌ها در عرصه اقتصادی به دغدغه اصلی سیاست‌گذاری تبدیل شده است.
عزت‌الله صیادنیا طیبی، دانشجوی دکترای اقتصاد نفت دانشگاه علامه طباطبایی/ بازار نفت مثل هر کالایی در دنیا تابع عرضه و تقاضاست ولی استراتژیک بودن این کالا باعث شده در بحث عرضه و تقاضا جوانب دیگری علاوه بر منافع اقتصادی را دخیل بدانیم.
عمده‌ترین معامله‌گران نفت جهان انتظار ندارند قیمت نفت در سال آینده میلادی از ۶۵ دلار برای هر بشکه کمتر شود و فراتر رفتن این قیمت‌ها از مرز ۱۰۰ دلار را محتمل می‌دانند.
محسن جلیلوند، مدرس روابط بین‌الملل/ کمتر از یک ماه به آغاز دور دوم تحریم‌های ایالات متحده آمریکا باقی مانده است و با وجود اینکه مقامات این کشور تاکید دارند این تحریم‌ها بسیار برای ایران خطرناک است، اما برخی مقامات دولتی معتقدند که هرآنچه باید بعد از تحریم ۱۳ آبان رخ می‌داد، طی سه ماه گذشته انجام شده است و قرار نیست اتفاق بسیار بزرگی رخ دهد.
گفتمان
مزیت‌هایی از جمله بازار گسترده فروش، حجم کم محموله‌ها و تبادلات مالی خرد فرآورده‌های نفتی نسبت به نفت خام موجب می‌شود که تحریم فروش فراورده به راحتی تحریم نفت خام صورت نپذیرد.
ایران با وجود منابع غنی نفت بالاترین رتبه شدت مصرف انرژی را حتی نسبت به کشورهای نفت‌خیز دارد.
دو عضو اوپک، سردمداری جهانی ضدیت با ایران را در بازار نفت به‌عهده گرفته‌اند. این کاملا روشن است. این کار نه در عالم همسایگی و نه در عالم همکاری، صحیح نیست.
حسن خسروجردی، رییس سابق اتحادیه صادرکنندگان نفت، گاز و پتروشیمی/ درباره مانع اصلی فروش نفت در بورس بایستی گفت: وزارت نفت توقع دارد بر خلاف رویه‌های جهانی در ازای فروش نفت خام به بخش خصوصی، بهای محموله را در موعد تحویل و به صورتی نقدی دریافت کند.
هاتف ستاری، کارشناس ارشد حقوق نفت/ کارشناسان حقوق نفت معتقدندکه سرمایه گذاران خارجی با مدل قراردادهای بیع متقابل آشنایی بیشتری دارند و ایران با استفاده از مدل اصلاح شده آن می‌توانست سرعت بیشتری در جذب سرمایه خارجی داشته باشد.

صفحه نخست

|

اخبار نفت

|

گفتمان

|

مقالات

|

ياداشت روز

|

يادداشت اول

|

مزايده و مناقصه

|

گالري تصاوير

|

درج آگهي

|

سايتهاي مرتبط

|

آرشيو PDF

|

درباره ما

|

تماس با ما

© Copyright 2011 daneshenaft.ir All Rights Reserved. Powered by : HomaNic.com | Developed by :