همزمان با ماجراجويي جديد غرب براي تحريم نفت ايران و احتمال انسداد تنگه هرمز، كارشناسان از احتمال وقوع جنگ نفتكشها در خليج فارس و يك شوك جديد نفتي در سراسر جهان خبر ميدهند.
كانال سوئز، پاناما و تنگه هرمز سه شاهراه طلايي بازار جهاني نفت خام است كه هرگونه اختلال در تردد نفتكشها در اين سه آبراه بين المللي حداقل 30 درصد از نقل و انتقال دريايي نفت مورد نياز كشورهاي مصرف كننده را تحت تاثير قرار ميدهد.قرار گرفتن كشورهاي بزرگ صاحب ذخاير نفت و گاز جهان همچون ايران، عربستان، عراق، قطر، كويت و امارات در حاشيه خليج فارس موجب پيشي گرفتن جايگاه تنگه هرمز به عنوان استراتژيك ترين <زون> انرژي جهان شده است، به طوريكه حتي كوچكترين گمانه زني در مورد انسداد اين آبراه منجر به افزايش چندين دلاري بهاي جهاني نفت مي شود.در نهايت طراحي يك سناروي جديد توسط غرب مبني بر تحريم فروش نفت ايران در اروپا منجر به پاسخ محكم ايران به اين طرح جديد شد و محمدرضا رحيمي معاون اول رئيس جمهور، تاكيد كرد:< اگر نفت ايران تحريم شود، يك قطره نفت از تنگه هرمز عبور نخواهد كرد.>هراس آمريكاييها از توانمندي ايرانيها در بستن تنگه هرمز كه به پسر ايراني مشهور است، رئيس جمهور اين كشور را منجر به نامه نگاري با رهبر معظم انقلاب اسلامي كرده است.در شرايط فعلي به طور متوسط روزانه حدود 16 تا 17 ميليون بشكه نفت و سالانه 77 ميليون تن LNG توسط كشورهاي حاشيه خليج فارس به بازارهاي جهاني صادر ميشود كه توقف حتي چند روزه عرضه اين ميزان نفت و گاز منجر به يك بحران جديد در بازار انرژي جهان خواهد شد.بسياري از موسسات بين المللي از بسته شدن تنگه هرمز به عنوان يك "شوك جديد نفتي" ياد مي كنند و معتقدند: هر گونه اختلال در تنگه هرمز و يا از سرگيري جنگ نفتكشها در اين شاهراه دريايي تبعات اقتصادي، اجتماعي و سياسي را براي تمامي كشورهاي بزرگ و كوچك مصرف كننده انرژي به همراه دارد.كارشناسان اقتصادي از تعطيلي پالايشگاههاي نفت در اروپا و شرق آسيا، ايجاد صفهاي چند كيلومتري بنزين، خاموشيهاي گسترده برق، افزايش بهاي جهاني نفت و گاز و ايجاد يك بحران فراگير اقتصادي حداقل در كوتاه مدت به عنوان مهمترين تبعات بسته شدن تنگه هرمز ياد مي كنند.از سوي ديگر، همزمان با افزايش احتمال انسداد تنگه هرمز توسط ايران، طرح ساخت خط لوله حبشان به عنوان پروژه دور زدن نفتي تنگه هرمز توسط امارات حداقل تا بهار سال آينده با شكست روبرو شده است و حتي در صورت راه اندازي اين خط لوله، امكان انتقال حداكثر روزانه 1.5 تا 2 ميليون بشكه نفت توسط اعراب فراهم ميشود.
شوك نفتي انسداد تنگه هرمز قابل مديريت نيست
سيد محمدعلي خطيبي نماينده ايران در هيئت عامل اوپك در گفتگو با خبرنگار ما يكي از عوامل ژئوپولتيكي تاثير گذار در بازار جهاني نفت را احتمال اختلال در تردد نفتكش ها در خليج فارس و تنگه هرمز اعلام كرد و گفت: هر گونه اختلالي در تنگه هرمز قطعا در بازار جهاني نفت تاثير گذار است.وي با اشاره به انتقال به طور متوسط حدود 17 ميليون بشكه نفت از تنگه هرمز، تصريح كرد: قطعا آزادسازي ذخاير استراتژيك كشورهاي صنعتي نمي تواند در كوتاه و بلندمدت شوك اين اقدام را خنثي كند. اين مقام مسئول با اعلام اينكه ذخاير استراتژيك كشورهاي صنعتي حداكثر براي 30 روز ميتواند تا حدودي از اعمال شوكهاي نفتي در بازار جهاني جلوگيري كند، اظهار داشت: در اين ميان، آزادسازي ذخاير تجاري و استراتژيك منجر به آسيب پذير شدن كشورهاي مختلف مي شود. وي در پاسخ به اين سئوال كه برخي از كشورهاي غربي مدعي هستند كه مي توانند در صورت توقف انتقال نفت از تنگه هرمز اين شوك را مديريت كنند، بيان كرد: هيچ كشوري در جهان نمي تواند شوك حاصل از عدم ورود حدود 15 تا 17 ميليون بشكه نفت در بازار را مديريت كند.
نفت 400 دلاري كمر اقتصاد غرب را مي شكند
سيدحميد حسيني هم با تاكيد بر اينكه برخي از كشورهاي غربي از نفت صرفا به عنوان يك ابزار سياسي استفاده مي كنند، گفت: نفت ايران و كشورهاي حاشيه خليج فارس هيچ گونه جايگزيني ندارد. عضو هيئت مديره اتحاديه صادركنندگان فرآوردههاي نفتي ايران با اعلام اينكه در صورت مسدود شدن تنگه هرمز بهاي نفت خام به طور غير قابل پيش بيني شده اي افزايش مي يابد، بيان كرد: حتي امكان افزايش بهاي طلاي سياه به 200 تا 400 دلار هم وجود دارد كه با اين قيمتها بحران اقتصادي در غرب شدت بيشتري مي گيرد. اين فعال اقتصادي با بيان اينكه اقتصاد غرب تحمل نفت 200 و 400 دلاري را ندارد، اظهارداشت: سالانه حدود 70 ميليون دستگاه خودروي جديد وارد ناوگان حمل و نقل جهاني مي شود، با اين وجود توقف عرضه نفت در خليج فارس فقط در اين بخش يك بحران جديد به شمار مي رود. وي با اشاره به آثار رواني انسداد تنگه هرمز در بازار جهاني نفت، تصريح كرد: هم اكنون حدود 30 درصد نياز جهاني به نفت فقط از مسير تنگه هرمز و خليج فارس به بازار انتقال داده مي شود.
چين و هند بازندگان اصلي بسته شدن تنگه هرمز
محمود خاقاني، كارشناس بين الملل انرژي هم يكي از تبعات انسداد تنگه هرمز را كاهش خوراك و توليد در پالايشگاه هاي نفت اروپا عنوان كرد و افزود: كاهش توليد منجر به كاهش سود و در نهايت افزايش بهاي سوخت در سراسر اروپا خواهد شد. وي با اعلام اينكه در شرايط فعلي بهاي گازوئيل توليدي هند در اروپا از قيمت پالايشگاههاي اين قاره ارزان قيمت تر است، تصريح كرد: حال اگر تنگه هرمز بسته شود بايد ديد بهاي فراورده هاي نفتي در اروپا تا چه اندازه افزايش مي يابد. اين كارشناس اقتصاد انرژي با اشاره به سياست شكست خوره انگلستان پس از ملي شدن صنعت نفت ايران، يادآور شد: انگلستان در سال 1950 ميلادي نفت ايران را تحريم كرد كه اين سياست منجر به افزايش بهاي طلاي سياه شد. خاقاني با بيان اينكه هم اكنون در چين و هند بر خلاف ساير مصرف كنندگان بزرگ انرژي جهان ذخاير استراتژيك قابل توجه نفت خام وجود ندارد، تاكيد كرد: قطعا هر گونه انسداد تنگه هرمز منجر به يك شوك نفتي در كشورهاي شرق و جنوب شرق آسيا همچون چين، هند، ژاپن، كره جنوبي و تايوان خواهد شد.
ژاپن بار ديگر با تحريم نفت ايران مخالفت كرد
همچنين به رغم فشارهاي آمريكا، دولت ژاپن بار ديگر با موضع واشنگتن مبني بر تحريم نفت ايران مخالفت كرد. نخست وزير و وزير امور خارجه ژاپن هر دو اعلام كردند كه ژاپن در خصوص تحريم نفت ايران تصميمي اتخاذ نكرده است. آمريكا در تلاش است تا فشار روي ايران را به دليل برنامه هستهاي افزايش دهد و تهديد كرده موسسات مالي را كه با بانك مركزي ايران در اتباط هستند تحريم خواهد كرد و بدين ترتيب صادرات نفت ايران را تحت فشار قرار داده است. اين در حاليست كه چين نيز با اين تحريمها مخالفت كرده است. اما در شرايطي كه به نظر ميرسيد سخنان جون آزومي - وزير دارايي ژاپن، در ديدار با تيموتي گيتنر - وزير خزانه داري آمريكا، مبني بر برنامه ريزي توكيو براي قطع واردات نفت از ايران يك پيروزي ديپلماتيك براي آمريكا باشد، تنها يك روز بعد از اين ديدار، كويچيرو گمبا - وزير امور خارجه ژاپن، نشان داد كه تمايلي به سخنان آزومي ندارد. وي تاكيد كرد: ما بايد اين موضوع را با دقت بسيار بررسي و يك راهكار هوشمندانه پيدا كنيم. ما به عنوان دولت در حال بررسي اين موضوع و رسيدن به يك موضع مشترك هستيم.
سينوپك چين افزايش خريد نفت از عربستان را
رد كرد
رئيس شركت سينوپك چين هم تاكيد كرد: به رغم فشارهاي آمريكا اين شركت تقاضايي براي افزايش واردات نفت از عربستان كه به عنوان جايگزين نفت ايران تصور مي شود ارائه نداده است. فو چنگ يو، رئيس شركت سينوپك چين اعلام كرد، عليرغم فشار وارده از ناحيه آمريكا براي كاهش يا توقف واردات نفت از ايران، اين شركت هنوز تقاضايي مبني بر افزايش واردات نفت خام از عربستان ارائه نداده است.در همين حال ،روزنامه آمريكايي واشنگتن پست طي گزارشي با معرفي 16 كشور واردكننده نفت ايران در 9 ماه نخست 2011 نوشت: چين تقريبا به اندازه همه اروپا از ايران در اين مدت واردات نفت داشته است.روزنامه آمريكايي واشنگتن پست طي گزارشي به معرفي خريداران نفت ايران در 9 ماه نخست 2011 پرداخته و چين را بزرگترين واردكننده نفت از ايران در اين مدت معرفي كرده است. بر اساس اين گزارش ايران در 9 ماه نخست 2011 حدود 527/2 ميليون بشكه در روز نفت به بيش از 17 كشور جهان فروخته است كه چين با واردات 550 هزار بشكه در روز به عنوان بزرگترين مشتري نفت ايران در اين مدت شناخته شده است.
تحريم نفت ايران براي اقتصاد كره جنوبي خطرناك است
معاون وزير دارايي كره جنوبي اعلام كرد: تحريم نفت ايران، به اقتصاد كره جنوبي آسيب مي زند. به گزارش پايگاه خبري بلومبرگ، شين جي يون، معاون وزير دارايي كره جنوبي اعلام كرد تحريم نفت ايران ممكن است به اقتصاد كره جنوبي آسيب بزند و تنوع منابع تأمين نفت، براي اين كشور ضروري است. وي در مصاحبه با شبكه تلوزيوني بلومبرگ گفت: ما 10 درصد از نفت خود را از ايران تأمين مي كنيم و به همين دليل، تحريم براي ما اثرات بدي خواهد داشت.
مخالفت مسكو با تحريم نفتي ايران
معاون وزير امور خارجه روسيه هم گفت : روسيه با تحميل تحريمهاي نفتي آمريكا عليه ايران و همچنين تحريمهاي مشابه احتمالي اتحاديه اروپا عليه ايران مخالف است. سرگئي ريابكف، معاون وزير خارجه روسيه گفت: مسكو با تحريمهاي نفتي امريكا و اتحاديه اروپا عليه ايران حتي در صورت پيشرفت برنامه هستهاي اين كشور از جمله غنيسازي اورانيوم، مخالف است.وي افزود: "صرف نظر از هر شرايطي...حتي در شرايطي كه برنامه هستهاي ايران توسعه يابد، ما با درخواست چنين اقدامهايي عليه ايران مخالف هستيم."معاون وزير خارجه روسيه يادآور شد: تحريمهاي جديد هيچ تاثيري در تقويت سياستهاي جلوگيري از گسترش جنگافزارهاي هستهاي ندارد.
رييس پيشين اوپك احتمال داد:
ركوردشكنيهاي قيمت نفت امسال همه را شگفتزده ميكند
در همين حال ،رييس پيشين اوپك گفت: امسال سالي استثنايي براي بازار نفت است و ممكن است ثبت ركوردهاي جديد قيمت نفت همه را شگفت زده كند. رييس پيشين اوپك و وزير پيشين نفت الجزاير در گفتوگو با بلومبرگ تاكيد كرد: امسال يك سال استثنايي است. مشكلات اخير در صنعت نفت نيجريه به چالشهاي بازار نفت دامن زده است . ممكن است امسال ثبت ركوردهاي جديد قيمت نفت همه را شگفت زده كند . افزايش تنش در روابط ايران و غرب نيز طي هفته هاي اخير تاثير زيادي بر رشد قيمت نفت داشته است . شكيب خليل افزود: مسدود شدن تنگه هرمز براي مدت طولاني ميتواند قيمت نفت را به 200 دلار برساند . ميزان افزايش قيمت نفت بستگي به مدت مسدود ماندن تنگه هرمز دارد .
وزير نفت عربستان مدعي شد:
افزايش دو ميليون بشكهاي نفت براي ما كاري ندارد
همچنين وزير نفت عربستان سعودي گفت كه اين كشور آماده جبران هرگونه كاهش در صادرات نفت ايران به دليل تحريمهاي جديد غرب است. به گزارش خبرگزاري فرانسه، علي النعيمي - وزير نفت عربستان سعودي، به شبكه تلويزيوني سي ان ان گفت: توليد ما در حال حاضر روزانه بين 4/9 تا 8/9 ميليون بشكه است، بنابراين ما ظرفيت مازاد قابل توجهي براي توليد 5/12 ميليون بشكه نفت در روز داريم. وي افزود: معتقدم ميتوانيم به راحتي و تقريبا بلافاصله و ظرف چند روز به ظرفيت توليد 4/11 تا 8/11 ميليون بشكه نفت در روز برسيم، زيرا تمام آنچه كه ما احتياج داريم اينست كه فلكهها را بچرخانيم. اكنون براي رسيدن به ظرفيت باقي مانده احتمالا به حدود 90 روز احتياج داريم. النعيمي افزود: شخصا معتقدم تنگه هرمز در صورت بسته شدن مدت زيادي مسدود نميماند. جهان اين مسئله را تحمل نخواهد كرد. فكر نميكنم اين سخنان براي بازار بينالمللي نفت يا قيمت نفت مفيد باشد.
هندوستان به تحريم ايران نمي پيوندد
وزيرامور خارجه هندوستان هم مي گويد كه اين كشور به دنبال استفاده از بندهاي معافيتي تحريم هاي ايران نيست.وزير امور خارجه هندوستان با رد ادعاي عدم همكاري با ايران به صراحت اعلام كرد كه اين كشور همچنان نفت خام مورد نياز خود را از ايران وارد خواهد كرد. <رانجاي ماتهاي> مي گويد: < ما تحريم هايي كه آمريكا عليه ايران اعمال كرده است را پذيرفته ايم، اما با ساير تحريم ها كه دخالت در امور داخلي كشورهاست مخالفيم.> او مي افزايد: <ما به خريد نفت از ايران ادامه مي دهيم.>