Daneshenaft logo
سه شنبه 29 مهر ماه 1399 | ثبت نام | ورود | کاربر مهمان 
صفحه پرینت ارسال به دوستان
شنبه 28 تیر ماه 1399 | کد مطلب : 33912
بررسی چشم‌انداز سرمایه‌گذاری در حوزه انرژی منطقه MENA
جواد قیصریان فرد، کارشناس مسائل پتروشیمی

شیوع کووید-19 و بحران کرونا و متعاقب آن کاهش شدید قیمت و افت تقاضایی نفت، علاوه بر کشورهای تأثیرگذار در صنایع نفت و گاز، با سرعت بسیار چشمگیر و به طور بی‌سابقه‌ای چشم‌انداز سرمایه‌گذاری در حوزه انرژی (نفت، گاز، برق و پتروشیمی) منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا (MENA) که با توجه به مزیت خوراک سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در توسعه صنعت انرژی با هدف متنوع کردن اقتصاد و تقویت جایگاه خود در بازارهای جهانی انجام داده‌اند به شدت تحت تاثیر قرار داده است.

این منطقه که از کشور مراکش در شمال غربی قاره آفریقا آغاز و تا ایران، شرقی‌ترین کشور منطقه خاورمیانه امتداد می‌یابد و در مجموع با در اختیار داشتن ۶۰ درصد منابع نفتی و ۴۵ درصد از منابع گازی از نقش بی‌بدیلی در ساختار انرژی جهان برخوردار است. اقتصاد این منطقه رابطه ­ تنگاتنگی با تغییرات جهانی بهای نفت دارد. 

با توجه به اینکه اکثر شرکت‌های نفتی از پیش‌بینی‌های آژانس‌های بین‌المللی نظیر اداره اطلاعات انرژی آمریکا، آژانس بین‌المللی انرژی، گزارش‌های شرکت BP و سایر گزارش‌های موسسه‌های مشاور انرژی بهره لازم را برای حفظ و تداوم فعالیت‌های خود به ‌ویژه طرح‌های توسعه می‌برند. ضمناً تعدادی از این شرکت‌ها نیز از پیش‌بینی‌های بلند مدت خود برای تعیین راهبرد تجاری آینده بهره برده و آن را درصحنه فعالیتی خود ارائه می‌نمایند. یکی از این شرکت ها APICORP (موسسه سرمایه‌گذاری عرب پترولیوم اینوستمنت) است که به عنوان یکی از معدود مراجع در این حوزه، هر ساله اقدام به انتشار گزارشی در خصوص چشم‌انداز سرمایه‌گذاری در بخش های مختلف انرژی کشورهای منطقه می نماید. هر چند مبانی این گزارش در مواردی ممکن است جای بحث داشته است اما کلیت این گزارش ارزشمند و قابل تامل می باشد. در ادامه به تحلیل آخرین گزارش این موسسه از چشم‌انداز سرمایه‌گذاری انرژی در منطقه MENA ر برای دوره زمانی 5 ساله منتهی به ٢٠24 پرداخته می شود.

بانک سرمایه‌گذاری نفت و گاز اپیکورپ در این گزارش پیش بینی می‌کند میزان سرمایه‌گذاری در دوره زمانی مورد بررسی برای منطقه MENA به علت بحران شیوع کرونا، افت شدید قیمت نفت، کاهش تقاضا، کاهش درامد و در نتیجه ریسک بالای سرمایه‌گذاری نسبت به قبل از کرونا حدود 174 میلیارد دلار کاهش یابد و بیشترین میزان کاهش سرمایه‌گذاری مربوط به سال 2020 با حدود 50 درصد می باشد و بخش صنایع پتروشیمی کمترین سهم از میزان سرمایه‌گذاری درحوزه انرژی را به خود اختصاص داده است و این کشورها طی بازه زمانی 5 سال منتهی به 2024 در حوزه انرژی 343 میلیارد دلار در پروژه‌های اجرایی و 466 میلیارد دلار پروژه‌های برنامه‌ریزی شده و در مجموع بالغ بر 809 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری نمایند.

 

این کشورها در بخش های نفت، برق، گاز و پتروشیمی به ترتیب حدود 140، 93، 89 و 25 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری تصویب شده دارند و کشور عراق با توجه به بهبود شرایط امنیتی در دوران پس از جنگ با داعش، با حدود 62 میلیارد دلار دارای بیشترین مقدار سرمایه‌گذاری اجرایی است که بیش از 50 درصد آن در بخش نفت می‌باشد که نشان‌دهنده عزم جدی این کشور جهت احیا و تقویت صنعت نفت است و نکته قابل توجه در این گزارش عدم وجود پروژه‌های پتروشیمی در دست اجرای در بازه زمانی مذکور و حضور فعال شرکت‌های مطرح نفتی و گازی نظیرBGC ، BP، Eni،Oxy ،Kogas ، MOC،SOC ،  Petronas و Japex  در این کشور می‌باشد. از مهمترین طرح‌های در دست اجرای کشور عراق می‌توان به پروژه‌های گازی استفاده از گاز جنوبی با بیش 15 میلیارد دلار و پروژه توسعه گازی میدان زبیر با حدود 12.5 میلیارد دلار و پروژه‌ای بزرگ نفتی بروز رسانی پالایشگاه بصره، توسعه میدان نفتی Garraf  به ترتیب با 12.5 و 3 میلیارد دلار اشاره نمود. کشور عربستان سعودی با سرمایه‌گذاری اجرایی حدود 55 میلیارد دلار در رتبه‌های دوم قرار دارد امارت هم در جایگاه سوم، ۵1 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری تا سال ۲۰۲4 در پروژه‌های اجرایی انرژی خود تصویب نموده است، کنسرسیوم شرکت عملیات‌های نفت خشکی ابوظبی که بیش از نیمی از تولید نفت این کشور را عهده دار است سرمایه‌گذاری در بخش بالادستی بخصوص حوزه نفت را انجام می‌دهد و مهمترین پروژه این شرکت توسعه کامل میدان نفتی زاکوم بالایی با هزینه بالغ بر 15.5 میلیارد دلار، بزرگترین پروژه در دست اجرا در منطقه MENA می باشد. در میان کشورهای افریقایی مصر به عنوان پرجمعیت ترین کشور دنیای عرب، با توجه به افزایش تولید گاز و مواجهه با تقاضای روزافزون برق با حدود 33 میلیارد دلار و کسب جایگاه پنجم منطقه، بیشترین میزان سرمایه‌گذاری در بخش انرژی نموده است که بیش از 60 درصد آن مربوط به تولید برق می‌باشد.

 

 بنا بر اعلام این موسسه پیش‌بینی می‌شود ظرف ٥ سال آینده برنامه کشورهای واقع در خاورمیانه و آفریقای شمالی برای سرمایه‌گذاری در حوزه پروژه‌های انرژی 466 میلیارد دلار می باشد و انتظار می رود که بخش‌های برق 32 درصد،  نفت 22 درصد، 27 درصد گاز و پتروشیمی ٢0 درصد از هزینه‌های سرمایه‌گذاری را به خود اختصاص دهند. در بخش میزان سرمایه‌گذاری برنامه ریزی شده همانطور که انتظار می رود رتبه اول مربوط به کشور عربستان به عنوان برترین تولیدکننده نفت اوپک با حدود 74 میلیار دلار می‌باشد کشورهای امارت، مصر و عمان در رتبه‌های دوم تا چهارم سرمایه‌گذاری برنامه‌ریزی این منطقه قرار دارند.



پیش‌بینی می‌شود در مجموع میزان سرمایه‌گذاری عربستان سعودی رقیب سنتی ایران در منطقه با 130 میلیارد دلار دارای بیشترین میزان سرمایه‌گذاری اجرای و برنامه‌ریزی شده در این منطقه می‌باشد و در دوره مورد بررسی برنامه‌های جامعی برای افزایش تولید گاز و تقویت نقش گاز در سبد انرژی‌اش و نیز تولید برق تدوین کرده است که توسعه میدان گازی جفورا و در حوزه برق، فاز 3 برنامه انرژی تجدیدپذیر به ترتیب با هزینه 9.5 و 8.3 میلیارد دلار از مهمترین پروژه‌های در دست اجرا این کشور می‌باشد و کشورهای، امارت متحده عربی، مصر، عراق در جایگاه‌های دوم تا چهارم به ترتیب با 118، 100 و 93 قرار دارند.

در ادامه گزارش آمده است در بازه زمانی یاد شده کشورهای های عراق، ایران، عربستان و مصر به ترتیب دارای جایگاه نخست میزان سرمایه‌گذاری در بخش‌های نفت، گاز، برق و پتروشیمی منطقه می باشند. همچنین بر پایه این گزارش بخش دولتی بیشترین سهم را در تامین مالی پروژه متعهد شده و برنامه ریزی شده حوزه انرژی در منطقه منا  دارد و متوسط سهم بخش خصوصی در این سرمایه‌گذاری 19% می‌باشد و بیشترین سرمایه‌گذاری توسط بخش خصوصی به ترتیب در کشورهای اردن، مراکش، عمان و عراق می باشد.

 

جایگاه ایران در چشم انداز سرمایه‌گذاری

مطابق با گزارش چشم‌اندازی سرمایه‌گذاری انرژی APICORP از لحاظ میزان سرمایه‌گذاری اجرایی و در مجموع میزان سرمایه‌گذاری کل پیش بینی می شود ایران با حدود 47 و 90 میلیارد دلار به ترتیب در رتبه چهارم و پنجم منطقه منا قرار دارد که بیشترین میزان سرمایه‌گذاری متعهد شده در ایران مربوط به پروژه‌های گاز و برق و کمترین در حوزه صنعت پتروشیمی و نفت می‌باشد و این موضوع نشان‌دهنده تلاش بیشتر جهت تقویت صنعت برق و گاز کشور است. از مهمترین پروژه‌های شاخص در دست اجرای کشور می توان به خط انتقال گاز سراسری، فازهای 2و 3 نیروگاه اتمی بوشهر و توسعه میدان گازی پارس چنوبی اشاره نمود.

گزارش یاد شده هر چند کاهش سرمایه‌گذاری در دوره زمانی مورد بررسی در منطقه منا را ناشی از سه بحران کرونا، کاهش قیمت و تقاضای نفت و بحران مالی می داند اما موردی که در قیاس با سایر همسایگان خود در گزارش به آن اشاره نشده این است که ایران پیش از بحران‌های یاد شده با محدوديت‌هاي زیادی براي تأمين منابع مالي بخش نفت و گاز ناشی از وجود چالش‌هاي مهمي مانند تحريم ظالمانه اقتصادي آمريکا و نبود زمينه‌هاي کارآمد و کافي براي تعامل و همگرايي بين‌المللي مواجه بوده است که این عوامل در کنار بحران کرونا ريسک سرمايه گذاري در ايران در دوره 5 ساله منتهی به 2024 را بسیار بالا برده است.

بر اساس آخرین گزارش BP در خصوص ذخایر هیدرو کربوری جهان، ایران با 18.2 درصد (۳۴ تریلیون مترمکعب) و 9.3 درصد (157.8 میلیارد بشکه) به ترتیب جایگاه اول و چهارم کل دارنده ذخایر اثبات شده نفت و گاز جهان را در سال 2020 را به خود اختصاص داده است. برخورداری از چنین ذخایر عظیم انرژی و استفاده بهينه اقتصادي و بهره‌برداري استراتژيک از آن، اهمیتی راهبردی، اقتصادي، استراتژيک و سياسي زيادي در سطح کشور برای ایران به دنبال دارد و کشور را در مبادلات منطقه و جهان در سطح بالايي قرار مي‌دهد. برای استفاده از این منابع، لزوم ارتباط با کشورهای خارجی برای تامین سرمایه و تکنولوژی مورد نیاز و در نتیجه استفاده بهینه از ذخایر یاد شده را دوچندان می‌کند.

 

مراجع:

1- گزارش موسسه سرمایه‌گذاری عرب پترولیوم اینوستمنت (APICORP)

2- پایگاه خبری اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی

3- آزانس رویدادهای مهم نفت و انرژی

 

 

 

آخرین مطالب نفتی در کانال رسمی نشریه دانش نفت در تلگرام
فرم ثبت نظر
نام
آدرس ايميل
متن نظر *
متن کنترلی را وارد کنيد *

در اين بخش نظری ثبت نشده است.
اخبار ويژه
سیزدهمین همایش بین‌المللی صنعت پتروشیمی ایران که امروز و فردا با حضور ٣٨٥ شرکت داخلی و ٧٦ شرکت خارجی در مرکز همایش‌های بین‌المللی صدا و سیما برگزار می‌شود، ٦ نشست تخصصی و یک نمایشگاه جانبی هم خواهد داشت.
در گرمای کشنده دریای کارائیب کارگرانی در لباس غواصی با دستان خود مشغول پاک کردن نفت خام از بدنه کاسپین گالاکسی هستند؛ نفتکشی که آنقدر کثیف است که اجازه ورود به آبهای بین المللی را ندارد.

يادداشت روز
۷ نفر در کشور بیش از ۱۰۰ دستگاه خودرو دارند، بیش از هزار نفر هم بین ۵۰ تا ۱۰۰ دستگاه خودرو دارند که همه آنها از بنزین یارانه‌ای استفاده می‌کنند.
خط لوله انتقال نفت خام گوره به جاسک و پایانه صادراتی در منطقه مکران با ۲ میلیارد دلار سرمایه‌‌گذاری و پیش بینی اشتغال ۴ هزار نفر که به همت دولت تدبیر و امید از مرداد ماه جاری شروع شده به سرعت در حال انجام است.
استفاده از ابزارهای مختلف مانند اوراق سلف نفتی یکی از راهکارها برای عبور از شرایط سخت اقتصادی است، همچنین دولت می‌تواند با فروش اوراق سلف نفتی، توانمندی تولید و صادرات نفت را حفظ کند.

يادداشت
اتخاذ سیاست شکل‌گیری شرکت‌های اکتشاف و تولید ایرانی از سوی وزارت نفت چه دستاوردی داشته است؟
جدای از موضوع آلاینده بودن سوخت‌های فسیلی، بخش قابل توجهی از چشم انداز آینده صنعت انرژی در جهان حول محور انرژی‌های پاک می‌گردد و در این بین بسیاری از شرکت‌های نفتی تلاش می‌کنند از این قافله باز نمانند.
بررسی‌های انجام شده در این حوزه مشخص‌کننده این امر است که مصرف انرژی در کشور تطبیقی با آمارهای جهانی نداشته و حرکت به سمت کاهش شدت مصرف انرژی در کشور نیازمند هماهنگی بیش از پیش دستگاه‌های سیاست‌گذار و اجرایی کشور و وزارت‌خانه‌های مرتبط با این حوزه است.
نمی‌شود از افزایش تولید بنزین، پالایشگاه ستاره خلیج فارس، صادرات بنزین و فرآورده‌های نفتی، افزایش صادرات گاز، گازرسانی روستایی، گازرسانی شهری، بهبود محیط زیست، کاهش مصرف سوخت مایع در نیروگاه‌ها سخن گفت اما از پارس جنوبی و کارهایی که برای توسعه آن انجام شد، سخن نگفت.
میزان برق تولید شده از منابع انرژی‌های تجدید پذیر در تیرماه به رقم ۵۰۳۵ میلیون کیلووات ساعت رسید که این میزان موجب کاهش تلفات ۶۵ مگاوات برق و جذب سرمایه‌گذاری غیر دولتی ۱۴۳ هزار و ۵۰۰ میلیارد ریال شد.
گفتمان
پژوهشگاه صنعت نفت با توجه به اشرافی که به همه دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی و شرکت‌های مهندسی داخلی دارد، تنها ارائه‌دهنده دانش فنی در کشور است.
شرکت لوله‌سازی اهواز در سال‌های ۹۸ و ۹۹ به صورت مستمر و با جدیت تمام در حال تولید لوله‌های فولادی ۴۲ اینچ سرویس ترش پروژه گوره به جاسک است.
با قاطعیت اعلام می‌کنیم که در دانش فنی واحدهای آمونیاک و اوره در داخل کشور خودکفا هستیم، علاوه بر آن با مشابهت‌سازی و اعمال برخی اصلاحات، قادر به ساخت واحدهای تولید اتیلن و عمده واحدهای پایین‌دستی‌های مربوط به آن هستیم.
محمدرضا حسینیان: در طول یک سال و نیم گذشته تلویزیون صنعت نفت را بر روی بستر www.petroleum.tv راه‌اندازی کردم.
به دلیل نبود سیستم فكری متمركز، عدم همكاری، تعارض بین اهداف و وظایف محوله با سهم هركدام از وزارتخانه‌های نفت و نیرو در بازار انرژی كشور، بسیاری از اهداف كلان بخش انرژی در كشور مغفول می ماند.

صفحه نخست

|

اخبار نفت

|

گفتمان

|

مقالات

|

ياداشت روز

|

يادداشت اول

|

مزايده و مناقصه

|

گالري تصاوير

|

درج آگهي

|

سايتهاي مرتبط

|

آرشيو PDF

|

درباره ما

|

تماس با ما

© Copyright 2011 daneshenaft.ir All Rights Reserved. Powered by : HomaNic.com | Developed by :