برخي مسايل، اگرچه در ظاهر ارتباط نزديك و تنگاتنگي با هم ندارند، اما وقتي به بطن آن ميپردازيم درمي يابيم كه ارتباطي منطقي و ژرف بين آنها برقرار است. هشت سال دفاع مقدس و صنعت نفت ايران، دو مسأله اي است كه در معادله فوق جاي مي گيرد. در ظاهر بين اين دو ارتباط نزديكي نيست اما در عمل، وقتي به تاريخ معاصر ايران مينگريم در مي يابيم كه نه تنها بين نفت و دفاع مقدس، بلكه بين نفت و تاريخ معاصر ايران ارتباط تنگاتنگي وجود دارد. وقتي اروپا، مهد استعمار بريتانيا و پرتغال و فرانسه از وجود ماده اي بد بو اما خوش يمن همچون نفت در خاورميانه آگاه شد و براي نشان دادن ارزش آن، لقب طلاي سياه به آن داد، به دليل دوري از چاههاي نفت و بي بهره بودن از اين نعمت خدادادي، با نگرش تازه اي به خاورميانه آمد. انگليسي ها پرچمدار شدند و اولين چاه نفت ايران در مسجد سليمان كشف شد. كشورهاي جهان سومي كه از فناوري روز بي بهره بودند، استعمارگران را پذيرفتند و نفت خود را به ثمن بخس به آنها بخشيدند تا پس از بهره برداري از نفتي كه متعلق به آنان بود، در سود آن با ديگران شريك شوند. هرچند عده اي اعتقاد داشتند توجه غرب به نفت خاورميانه به زودي كم رنگ مي شود اما وقايع متعدد تاريخ معاصر كه آخرين نمونه آن حمله نظامي امريكا به عراق بود. نشان داد، نفت همچنان پررنگ ترين ابزار اقتصادي در شكل گيري معادلات سياسي است. پيامد حمله نظامي آمريكا به عراق، حضور پررنگ شركتهاي نفتي آمريكايي در ميادين نفتي بكر عراق است. اگرچه ملي شدن صنعت نفت ايران در 29 اسفند 1329 به همت دكتر محمد مصدق و پشتيباني آيت ا... كاشاني دست استعمار پير را از نفت ايران، اين ثروت عظيم متعلق به ايرانيان كوتاه كرد، اما عدم توسعه يافتگي كشور ما موجب شد، حضور غرب و اين بار آمريكا در صنعت نفت ايران تداوم داشته باشد. بوي نفت كه به مشام هر دولت بي بهره از طلاي سياه مي رسيد، توجه آن دولت را به منطقه نفتي جلب مي كرد و چه جايي بهتر از ايران؟ پيروزي انقلاب اسلامي ايران، نقطه پاياني بر روياهاي باقيمانده غرب در بهره گيري از منابع انرژي ايران بود.البته نفت به عنوان صنعتي كه دلار به اقتصاد بادكنكي آن دوره ايران تزريق مي كرد در پيروزي انقلاب هم نقش مؤثري داشت. تصاوير روزي كه كاركنان پالايشگاهها شيرهاي نفت را بستند تا رژيم پهلوي را فلج كنند و تصاويري كه كاركنان شركت نفت را با تصاويري از حضرت امام(ره) در حال بازكردن شيرهاي نفت پس از دستور رهبر كبير انقلاب براي پايان اعتصاب نشان مي داد، به عنوان نقش بي بديل صنعت نفت در شكل گيري بي نظيرترين انقلاب تاريخ معاصر جهان در تاريخ ماندگار شده است.هنوز دو سال از پيروزي انقلاب سپري نشده بود كه رژيم بعث عراق با حمايت كشورهاي غربي به مرزهاي ايران هجوم آورد و جنگي را رقم زد كه هشت سال به طول انجاميد. اگرچه هدف از اين جنگ، صرفاً تسلط بر نفت ايران نبود و دشمن، ساقط كردن نظام جمهوري اسلامي را پيگيري مي كرد، اما نفت در اين نبرد نابرابر، ابزاري تعيين كننده محسوب مي شد؛ حتي در زماني كه هنوز جنگ آغاز نشده بود. حاميان صدام بويژه آمريكا مي دانستند كه جنگ بين دو كشور نفت خيز منطقه، قيمت اين ماده حياتي بخش به رگهاي صنايع غربي را به طور تصاعدي افزايش مي دهد. به همين دليل ابتدا تدابير لازم را براي جلوگيري از افزايش قيمت نفت اتخاذ كردند و با حمايت كشورهاي عربي منطقه، سعي كردند جايگزيني براي نفت ايران در بازارهاي جهاني دست و پا كنند. اما صنعت نفت ايران پس از آغاز جنگ تحميلي، هدف اصلي حملات رژيم عراق بود. نخستين عامل اين حملات، آگاهي دشمن از نقش تعيين كننده و استراتژيك صنعت نفت در اقتصاد ايران بود و دومين عامل كه تحقق هدف دشمن را تسريع مي كرد، مجاورت اكثر تأسيسات نفتي ايران با مرز عراق بود. به همين دليل تأسيسات نفتي ايران در خشكي و دريا از همان روز اول با هجوم همه جانبه دشمن مواجه و خسارات فراواني به آن وارد شد. اين درحالي بود كه صنعت نفت نقش مهمي در تأمين اقتصاد كشور بر عهده داشت و پشتيباني جنگ نيز در مقطع جديد، بدون بهرهگيري از ارز حاصل از فروش نفت به راحتي تحقق پيدا نميكرد. اما صنعت نفت، صنعتي نبود كه حتي زير آتش دشمن تعطيل شود. وزير نفت وقت، مهندس تندگويان هم در مناطق جنگي حاضر شد تا نقش تأثيرگذار فعالان صنعت نفت را در عمل به همگان نشان دهد. هرچند مهندس تندگويان سرانجام به اسارت دشمن درآمد و به شهادت رسيد، اما ياد او به عنوان نماد حضور صنعت نفت در دفاع مقدس براي هميشه در تاريخ ثبت شد. جنگ هشت سال به طول انجاميد و تعداد زيادي از مديران و كاركنان صنعت نفت بدون ترك محل خدمت خود در زير آتش دشمن، به خدمت رساني ادامه دادند، كه حاصل آن تقديم هزاران شهيد ،جانباز و آزاده در جبهه هاي نبرد بود. اما صنعت نفت ايران نه تنها در اين دوران، در مقابل دشمن كمر خم نكرد، بلكه به بلوغ رسيد و براي دوران تازه سازندگي و سپس اوج گرفتن آماده شد. تبيين آنچه در طول هشت سال جنگ بر صنعت نفت ايران گذشت و تأثيراتي كه اين صنعت در پيشبرد اهداف دفاع مقدس داشت، هرچند در مجالي كوتاه امكانپذير نيست، اما وقتي پيوند دفاع مقدس و صنعت نفت را از زواياي گوناگون مورد بررسي قرار دهيم به روزنه هايي مي رسيم كه هريك، ما را به دنيايي از فداكاري و گذشت و پايداري در مسير اعتلاي ميهن رهنمون ميسازد.