Daneshenaft logo
یکشنبه 19 مرداد ماه 1399 | ثبت نام | ورود | کاربر مهمان 
صفحه پرینت ارسال به دوستان
جمعه 22 فروردین ماه 1399 | کد مطلب : 33720
کرونا میهمان ناخوانده صنعت نفت؛
رویدادهای نفت در نودوهشت
فکر می‌کنید مهم‌ترین رویداد نفتی سال ۹۸ چه بوده است؟ کشف مخازن هیدروکربوری جدید؟ پیشرفت قابل توجه در توسعه پارس جنوبی؟ اجرای پروژه‌های نگهداشت و افزایش توان تولید نفت؟ یا تداوم تولید و صادرات در تحریم، سیل و کرونا؟

اگر از اکتفای صرف به سرتیترها بگذریم و کمتر به عناوین نشست‌های مدیریتی و همایش‌ها و کنگره‌ها پرداخته و بیشتر از عملکردهای صورت گرفته در بطن نفت صحبت کنیم، به وضوح می‌بینیم هر روز رویدادهای مهم و بزرگی به همت کارکنان تلاشگر نفت رقم خورده است.

فروردین

**ساعت یک بامداد. تا دقایقی دیگر سال تحویل می‌شود و چند ساعت بعد آفتاب یکم فروردین‌ماه‌ طلوع می‌کند. کارکنان روی چاه تکمیلی مارون ۷۲ (مخزن آسماری) که به دلیل خوردگی رینگ فلزی زیر شیر اصلی دچار نشت خارجی شده، مشغول فعالیت هستند. باید به‌طور موقت مجرابند نصب، شیر اصلی تحتانی تعویض و چاه ایمن‌سازی شود.

ساعت یک و بیست و هشت دقیقه بامداد.

سال ۱۳۹۸ آغاز می‌شود.

تلاش برای رفع نشتی ادامه دارد.

**نخستین روز فروردین خبر می‌رسد چاه D-۶ میدان دورود به همت کارکنان منطقه عملیاتی خارک شرکت نفت فلات قاره ایران عملیاتی شده است. در دومین روز از تعطیلات نوروزی هم شرکت ملی حفاری ایران اعلام می‌کند مراحل تکمیل یک حلقه چاه در میدان نفتی اهواز پایان یافته. نفت است دیگر؛ برخی هم آغاز بهار را روی دکل حفاری به نظاره می‌نشینند.

**سومین روز نوروز است که صنعت نفت دوباره داغدار می‌شود. همین ده روز پیش بود که خط لوله ۲۰ اینچ انتقالی گاز به کارخانه گاز و گاز مایع ۸۰۰ در ابتدای جاده اهواز - ماهشهر دچار حریق شد و چهار نفر جان خود را از دست دادند. حالا خبر رسیده که پنجمین نفر هم بر اثر جراحات وارده جان باخته. نفت با حادثه عجین است.

**به همت کارکنان نفت و گاز آغاجاری، چاه ۱۴۰ میدان رگ سفید هم در نوروز راه‌اندازی می‌شود و سامانه پمپاژ نفت نمکی و شیرین واحد بهره‌برداری شماره ٢ آغاجاری ارتقا پیدا می‌کند. کمی آن‌طرف‌تر، کارکنان منطقه عملیاتی تنگ‌بیجار موفق به راه‌اندازی سیستم گرمایش با بخار (Steam Trace) شده‌اند

**وزیر نفت ۱۲ فروردین راهی مسکو می‌شود تا با توجه به وضع شکننده عرضه و تقاضا در بازار نفت، با همتای روس خود دیدار کند. حدود یک هفته بعد، ثامر غضبان، وزیر نفت عراق به ایران می‌آید و از شرکت EIED (زیرمجموعه اویک) بازدید می‌کند. همان‌جا اعلام می‌شود ایران و عراق برای توسعه مشترک میدان‌های نفت‌شهر و خرمشهر به تفاهم رسیده‌اند.

**روزهای فروردین‌ در حالی سپری می‌شود که نفتی‌ها در خوزستان و بوشهر در آماده‌باش کامل هستند. با تاکید وزیر نفت، صنعت نفت با حداکثر توان برای کاهش آسیب‌های ناشی از بارندگی‌های سیل‌آسا به میدان آمده و حتی تولید در برخی چاه‌ها در غرب کارون برای حفظ محیط زیست متوقف شده است. بخش عمده نیروهای ترابری و پشتیبانی تولید شرکت‌های نفتی مستقر در خوزستان به‌صورت ۲۴ ساعته (نوبتکار) مشغول کارند. واحدهای ایمنی و بازرسی فنی هم همین‌طور. خاکبرداری، اعزام ماشین‌آلات سنگین، احداث و استحکام‌بخشی سیل‌بند، راه‌اندازی پمپ‌های تخلیه آب، اسکان و تامین مایحتاج سیل‌زدگان و حتی ایجاد پایگاه بهداشت سلامت روان و توزیع غذای گرم بین آنان، از جمله فعالیت‌هایی است که نفتی‌ها با محوریت ایفای مسئولیت‌های اجتماعی سازمانی خود به دوش گرفته‌اند و نمودهای آن را می‌توان در کوت‌عبدالله، باوی، بامدژ، الهایی، اسماعیلیه، مسجدسلیمان، ایذه، رفیع، دشت آزادگان و ... به وضوح دید. نفت باید با تمام توان در صحنه باشد. به قول زنگنه، خوزستان جان ماست.

اردیبهشت

**امدادرسانی شرکت‌های تابعه ملی نفت به سیل‌زدگان ادامه دارد. نه تنها در خوزستان، که در بوشهر، گلستان، خراسان رضوی، لرستان و ... .

**شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب اعلام می‌کند یکی از مدل‌های روتور کمپرسور گازی کلارک برای نخستین‌ بار در این شرکت تعمیر و راه‌اندازی شده و همچنین یک دستگاه توربین رولزرویس و مجموعه کمپرسورهای آن در کارخانه گاز و گاز مایع ۱۰۰۰ نفت و گاز آغاجاری پس از سال‌ها توقف، تعمیر شده و به مدار آمده است. متخصصان صنعت نفت، در تعمیر، ساخت و راه‌اندازی تجهیزات حرف‌های زیادی برای گفتن دارند.

**در همین روزها، دفتر شرکت نفت فلات قاره ایران در اهواز راه‌اندازی می‌شود و عملیات ساخت برج‌ جداسازی پروپان از گازهای شیرین‌شده به‌عنوان یکی از مهم‌ترین تجهیزات پروژه NGL خارک در اهواز به پایان می‌رسد. عملیات کابل‌گذاری دریایی سکوهای سرچاهی هندیجان ۷ و ۸ از سکوی بهرگانسر (کابل برق و فیبر نوری) هم که ۲۰ اسفند ۹۷ آغاز شده بود، دهم اردیبهشت به پایان می‌رسد.

**صبح روز ۱۰ اردیبهشت‌ماه، یکی از نفتکش‌های ناوگان شرکت ملی نفتکش در دریای سرخ به علت آبگرفتگی موتورخانه از ادامه مسیر بازمی‌ماند. خوشبختانه نفتکش بلافاصله در وضع باثبات قرار می‌گیرد و اعلام می‌شود همه ۲۶ خدمه در سلامت کامل هستند. شرکت ملی نفتکش در شرایط تحریم، بار عظیمی بر دوش می‌کشد. همان روز خبر می‌رسد ۷۰ هزار بشکه نفت خام سنگین در بورس انرژی معامله شده است.

**۱۱ اردیبهشت‌ماه بیست‌وچهارمین نمایشگاه بین‌المللی نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی آغاز به‌کار می‌کند. نمایشگاه در حالی برگزار می‌شود که معافیت‌های نفتی آمریکا به هشت کشور واردکننده نفت ایران پایان می‌یابد و همزمان، وزیر نفت در تهران با دبیرکل اوپک دیدار می‌کند. در جریان نمایشگاه، قرارداد مطالعات جامع مخازن شش‌گانه شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب با شرکت‌های مشاور داخلی امضا و پنج دستاورد فناورانه پژوهشگاه صنعت نفت رونمایی می‌شود. پژوهشگاه با اتکا به دانش و توان کارشناسان خود، در قامت تخصصی‌ترین مجموعه فناورانه صنعت نفت فعالیت می‌کند.

**تعمیرات اساسی تاسیسات تولید گاز میدان خانگیران و تاسیسات مناطق عملیاتی نار و کنگان و آغار و دالان هم آغاز می‌شود. صنعت نفت طبق روال معمول، در نیمه نخست سال، خود را برای تولید حداکثری گاز در فصل سرما آماده می‌کند.

**نیمه اردیبهشت‌ماه، نشت نفت از خط لوله ۴۲ اینچ نفت و گاز آغاجاری در مسیر امیدیه به تاسیسات مارون ۲ حادثه می‌آفریند و پس از حدود ۴۵ دقیقه نفت‌ریزی، به حریق این خط و به موازات، خط ۱۲ اینچ انتقال گاز مایع منجر می‌شود. بلافاصله مهار حریق در دستور کار قرار می‌گیرد و همزمان، خانوارهای ساکن در روستای صالح آباد (در مجاورت این خط) تخلیه می‌شوند. حریق خط لوله ۴۲ اینچی با تلاش بی‌وقفه کارکنان، همان شب مهار و فعالیت خط لوله چند روز بعد از سر گرفته می‌شود. تا قبل از آنکه خط لوله دوباره در مدار قرار گیرد، چهار مسئول در شرکت نفت و گاز آغاجاری برکنار شده‌اند. حادثه در نفت، شوخی‌بردار نیست.

**در همین ایام، متولیان شرکت بهره‌برداری مترو تهران و سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی تهران از تلاش‌های شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت و وزارت نفت در حمایت حداکثری از اجرای طرح‌های اصلاح الگوی مصرف انرژی در بخش حمل‌ونقل قدردانی و اعلام می‌کنند نفت در اجرای طرح‌ها و قراردادهای امضا شده در این حوزه، به‌عنوان بازویی توانمند از هیچ کمکی دریغ نکرده است. عملیاتی شدن طرح‌های بهینه‌سازی مصرف انرژی در کشور در گرو مولفه‌های فراوانی است که نفت تنها یکی از آنهاست. ۱۴ بلوک اکتشافی و مدل مالی و قراردادی آنها نیز در این ماه در حضور شرکت‌های اکتشاف و تولید ایرانی معرفی می‌شود.

**در روزهای پایانی اردیبهشت‌ماه، عملیات ایمن‌سازی خطوط ۲۶ اینچ نفت اصلی و کمکی نفت و گاز مارون در مقطع رودخانه کوپال به پایان می‌رسد و به همت دریادلان سکوی بلال، سیستم حفاظت و اعلام حریق سوییچ‌روم چاه‌های این سکو پس از انجام محاسبه‌ها و کار دقیق علمی، بدون هیچ‌گونه برون‌سپاری نصب و راه‌اندازی می‌شود. تعمیرات اساسی سالانه دو سکوی فازهای ۴ و ۵ (SPD۶ و SPD۵) و سکوهای فاز ۱۰ و ۱۶ پارس جنوبی در بخش‌های کارگاهی، مکانیک، برق و ابزار دقیق، بازرسی و بهداشت، ایمنی و محیط زیست هم با موفقیت به پایان می‌رسد.

**اردیبهشت رو به پایان است؛ ۲۲ اردیبهشت‌ماه، انفجار نفتکش‌ها در بندر فجیره امارات و ۲۴ اردیبهشت‌ماه، حمله پهپادهای یمن به دو ایستگاه پمپاژ نفت شرق به غرب عربستان خبرساز می‌شود. در ایران، سیل فروکش کرده و واحد پیش‌تصفیه‌خانه غرب کارون واقع در روستای سبعه که به دلیل سیلاب به زیر آب رفته بود، به همت متخصصان نفت و گاز اروندان، تعمیر و راه‌اندازی دوباره می‌شود. در زاگرس جنوبی هم دو حلقه چاه توسعه‌ای نفت در منطقه عملیاتی سروستان و سعادت‌آباد به مدار می‌آید. در آخرین روز این ماه، سامانه بومی‌سازی شده بالابر دستگاه حفاری دریایی شهید مدرس برای نخستین بار در صنعت حفاری در آب‌های ساحلی خارک راه‌اندازی و عملیاتی می‌شود.

خرداد

**وزیر نفت در ابلاغیه‌ای، اولویت‌های اصلی چهار شرکت اصلی و معاونت مهندسی، پژوهش و فناوری را در سال ۹۸ اعلام می‌کند که این اولویت‌ها در شرکت ملی نفت ایران مشتمل بر سه محور کاری اصلی است: تکمیل ظرفیت و راه‌اندازی فازهای ۱۳، ۱۴ و ۲۲ تا ۲۴ پارس جنوبی؛ افزایش ظرفیت تولید نفت‌خام میدان‌های مشترک غرب کارون و احداث خط لوله گوره - جاسک و پایانه صادراتی نفت خام در بندر جاسک.

**دوم خردادماه، شناور ۵۱۰ تنی حامل سه‌پایه مشعل سکوی ۱۴D عازم میدان پارس‌جنوبی می‌شود و کمی آن‌سوتر، شناور غواصی به همراه گروه غواص منطقه لاوان برای انجام عملیات کابل‌اندازی اسکله صادرات نفت‌خام جزیره سیری وارد این منطقه می‌شوند؛ شرکت نفت فلات قاره ایران چند روز بعد اعلام می‌کند این عملیات و همین‌طور عملیات تعویض و اتصال بخش آسیب‌دیده ناشی از خوردگی در خطوط قدیم ۲۴ اینچ انتقال نفت گوره- بهرگان و عملیات سبک‌سازی سکوی بهرگانسر به‌عنوان قدیمی‌ترین سکوی خلیج‌فارس، همگی به‌صورت موفقیت‌آمیز پایان یافته‌اند. کابل‌اندازی بین سکوهای R۴ و W۴ میدان رشادت منطقه لاوان هم در گستره‌ای به طول حدود هزار و ۶۵۰ متر در عمق ۶۴ متری دریا با تلاش کارکنان واحد تعمیرات زیر آب این منطقه انجام می‌شود.

**پنجم خردادماه، دو پروژه از طرح نیروگاه غرب کارون و تاسیسات جانبی آن با موفقیت راه‌اندازی و بهره‌برداری می‌شود و عملیات بازسازی تلمبه‌خانه گوره C که در زمان جنگ تحمیلی دچار آسیب‌های جدی شده بود (با وجود مشکلات بسیار در تامین قطعات و تجهیزات) نیز در نخستین روزهای خرداد پایان می‌یابد. مخزن ذخیره‌سازی ۱۸۵ هزار بشکه‌ای نفتای صادراتی پایانه ماهشهر هم با توان کارشناسان نفت ‌و گاز آغاجاری ایمن‌سازی می‌شود. از سوی دیگر، عملیات مشبک‌کاری لایه مخزنی K۱ (در ۱۱ حلقه چاه) و اسیدکاری (در ۹ حلقه چاه) که به‌منظور افزایش ضریب بازیافت گاز و طول دوره تولید پایدار سکوی فاز ٤ پارس‌جنوبی در دستور کار بوده، پس از ۱۰۸ روز کار بی‌وقفه، نیمه خردادماه پایان می‌یابد.

**۲۰ خردادماه، عرشه ۹۴۰ تنی سکوی F۱۸ میدان مشترک فروزان نصب می‌شود؛ سکویی که مراحل طراحی، خرید، ساخت، حمل و نصب جکت، عرشه، خطوط لوله و کابل زیردریایی آن، همه و همه به‌ دست متخصصان داخلی و پیمانکاران ایرانی اجرایی شده است. فردای آن روز یعنی ۲۱ خرداد نیز سکوی ۱۴B پارس جنوبی در یارد ایزوایکو در بندرعباس بارگیری می‌شود.

**در همین ایام، در غرب کارون، طرح جایگزینی لوله‌های فلزی با لوله‌های منعطف RTP کلید می‌خورد و اواخر خرداد، پست بزرگ برق متن به‌عنوان دومین پست در قالب طرح نیروگاه غرب کارون با موفقیت آزمایش، راه‌اندازی و بهره‌برداری می‌شود.

**۲۴ خردادماه مرکز جمع‌آوری گاز میدان خانگیران به‌عنوان بزرگترین مرکز جمع‌آوری گاز ایران در سرخس به بهره‌برداری می‌رسد و در آخرین روزهای خرداد، خبر ساخت مشعل بدون دود از سوی شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب اعلام می‌شود.

**البته روزهای پایانی خرداد در نفت با چند حادثه همراه است. سکوی SPD۹ فازهای ۶، ۷ و ۸ میدان گازی پارس جنوبی حدود ساعت ۱۵ روز ۲۲ خردادماه به دلیل پارگی یکی از خطوط لوله فرایندی (ناشی از خوردگی) دچار حریق می‌شود؛ حریقی که به‌سرعت مهار شد. ۲۳ خردادماه و همزمان با میزبانی ایران از نخست‌وزیر ژاپن، دو نفتکش سنگاپوری و نروژی در آب‌های خلیج عمان دچار حادثه می‌شوند. سه روز بعد، آتش به جان جنگل‌های غیزانیه در حوالی مجتمع صنعتی شماره ۱ شرکت بهره‌برداری نفت و گاز مارون می‌افتد و با حضور آتش‌نشانان این شرکت، آتش طی چندساعت فروکش می‌کند.

تیر

**در تیرماه به واسطه برگزاری نشست ۱۷۶ اوپک و ششمین نشست وزارتی کشورهای اوپک و غیراوپک، اخبار بازار نفت داغ است. با برگزاری این نشست‌ها و بر اساس توافق اوپک و متحدانش، کاهش داوطلبانه تولید به میزان ۱.۲ میلیون بشکه برای یک دوره ۹ماهه (تا پایان مارس ۲۰۲۰) تمدید می‌شود

**در روزهای نخست این ماه، اعلام می‌شود تعمیرات نفتکشی غول‌پیکر به یارد مجتمع کشتی‌سازی ایزوایکو سپرده شده تا برای نخستین بار در تاریخ صنعت کشتیرانی ایران، تعمیرات کشتی‌های غول‌پیکر در یاردهای تعمیراتی داخلی و به دست متخصصان مجرب ایرانی صورت گیرد. اتکای حداکثری به توان داخل در بخش‌های مختلف صنعت نفت قابل رویت و رو به افزایش است. صحبت از نفتکش‌ها شد. توقیف نفتکش ایرانی (آدریان دریا) در جبل‌الطارق و توقیف نفتکش بریتانیایی (Stena impero) از سوی ایران را هم باید به رویدادهای این ماه افزود.

**چهارم تیرماه، عملیات نصب سازه واسط سکوی FY-B میدان فروزان با موفقیت به پایان می‌رسد و این سازه ۵۰۰ تنی روی جکت نصب می‌شود. کمی بعد، نفت و گاز زاگرس جنوبی اعلام می‌کند با تلاش متخصصانش، سامانه الکترونیک کنترل پره‌های هدایت‌کننده ورودی به کمپرسور (VGVC) توربین زیمنس SGT۴۰۰ ایستگاه تقویت فشار گاز نار تعمیر شده است؛ توربینی که ۹ ماه قبل (مهر ۹۷) از مدار خارج شده بود.

**۱۷ تیرماه، زمین‌لرزه‌ای به قدرت ۵.۷ ریشتر مسجدسلیمان (منطقه گلگیر در نزدیکی هفتکل) را به لرزه درمی‌آورد و اگرچه به واحدهای عملیاتی و تاسیسات نفت و گاز این شرکت آسیبی وارد نمی‌شود، اما تعدادی از منازل مسکونی سازمانی مسجدسلیمان که قدمت زیادی دارند و همچنین بیمارستان شرکت نفت در این شهرستان آسیب می‌بینند. بلافاصله گروه‌های امدادی از سوی شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب به مناطق آسیب‌دیده اعزام و محموله‌های کمک‌رسانی ارسال می‌شوند. نفت‌خیز جنوب که بار عمده تولید نفت کشور را بر دوش دارد، به‌واسطه موقعیت مکانی و گستره وسیع فعالیت خود، قطب اصلی امدادرسانی در مواجهه با بحران‌ها در استان خوزستان نیز به‌شمار می‌رود.

**در نخستین ماه تابستان، نفت‌خیز جنوب طرح مدیریت پسماند حفاری به روش بیولوژیک (کمپوستینگ) را برای نخستین‌ بار در کشور با موفقیت اجرا می‌کند؛ بهره‌مندی از فناوری پوشش داخلی لوله‌های مغزی و جداری برای نخستین‌ بار در طرح توسعه میدان نفتی مسجدسلیمان کلید می‌خورد؛ تعمیرات اساسی دو دستگاه سیار فرآورش نفت (MOT) و یک دستگاه سیار تفکیک‌گر (MOS) برای نخستین بار از سوی متخصصان شرکت بهره‌برداری نفت و گاز کارون انجام می‌شود؛ نفت و گاز آغاجاری خبر می‌دهد متخصصانش توانسته‌اند قطعات معیوب توربین سولارساترن را طراحی و تولید کنند و شرکت ملی حفاری ایران هم اعلام می‌کند نمایشگر و هشداردهنده ایمنی جرثقیل‌های سنگین با ویژگی‌های روزآمد در این شرکت بومی‌سازی شده است.

**۲۲ تیرماه سومین سکوی تولیدی فاز ۱۴ پارس جنوبی نصب می‌شود و کمی بعد، مدیریت اکتشاف شرکت ملی نفت ایران اعلام می‌کند با همکاری کنسرسیومی ایرانی-اروپایی، عملیات برداشت داده‌های گرانی‌سنجی و مغناطیس‌سنجی را در منطقه کپه‌داغ شرقی واقع در استان خراسان رضوی کلید زده است. این یعنی شاید بتوان در آینده، خبرهای خوبی از یافته‌های اکتشافی در شمال شرق کشور شنید.

**از غرب کشور هم خبر می‌رسد پست برق بخش تاسیسات نفتی واحد فرآورش مرکزی طرح آذر، راه‌اندازی؛ خط لوله ۶ اینچ جریانی ماله‌کوه به واحد سرکان که در سیلاب‌ دچار آسیب‌دیدگی شده بود، تعمیر و نوسازی و تعمیرات اساسی منطقه عملیاتی تنگ بیجار آغاز شده است.

**در این ماه، وجوه ارزی راکد در یکی از صرافی‌ها که پیشتر کشف شده بود، به حساب پتروپارس برمی‌گردد و حراست نفت موفق می‌شود باند سارقان نفت خام و فرآورده‌های نفتی را در محدوده میدان یادآوران کشف کرده و اعضای این باند را به مراجع ذی‌ربط تحویل دهد. مصائب نفت، یکی دو تا نیست.

مرداد

**در نخستین روزهای مردادماه، پروژه جمع‌آوری گازهای مشعل میدان پارسی، جایزه بنیاد «Energy Globe» را دریافت می‌کند و نفت‌خیز جنوب خبر می‌دهد سامانه تغذیه پایدار (UPS) ایستگاه تزریق گاز نفت و گاز آغاجاری و همینطور شیرآلات زیرسطحی چاه شماره ۳۱۳ ژوراسیک مسجدسلیمان با اتکای کامل به توان داخل تعمیر شده‌اند.

**در این ماه، نفت و گاز زاگرس جنوبی در زمینه انجام پروژه‌های زیست‌محیطی، ضمن بهره‌برداری از نیروگاه ۴۴ کیلوواتی فتوولتاییک (خورشیدی) سروستان و سعادت‌آباد، از احداث پنج واحد آبشخور حیات‌وحش در منطقه عملیاتی پارسیان هم خبر می‌دهد. همچنین اعلام می‌کند ظرف چهار ماه نخست سال ۹۸، بیش از ۵۰۰ قلم کالای مورد نیاز صنعت نفت با حمایت و مشارکت این شرکت، ساخته یا تعمیر شده است.

**نفت و گاز غرب هم خبر می‌دهد افزون بر تعمیر و بهسازی ریبویلر نمک‌زدایی نفت‌شهر، بخشی از خط لوله ١٨ اینچ انتقال نفت چشمه‌خوش هم تعمیر و نوسازی و عملیات تعمیرات اساسی خط انتقال ٢٠ اینچ چشمه‌خوش به اهواز ٣ هم انجام شده است؛ متخصصان این شرکت موفق به طراحی و ساخت دستگاه تست شیرهای ایمنی اتوماتیک نیز شده‌اند.

**نفت مناطق مرکزی در این ماه، با اعلام تعمیر تاج دو حلقه چاه منطقه عملیاتی سراجه قم بدون استقرار دکل تعمیراتی نیز خبرساز می‌شود؛ اقدامی که در مجموع بیش از ۱۷۸ میلیارد ریال صرفه‌جویی اقتصادی به دنبال داشته است.

**شرکت متن هم در مردادماه ۲ خبر خوب دارد؛ در میدان مشترک نفتی آذر پروژه زیست‌محیطی انتقال آب رودخانه چنگوله، با احداث آبگیر بر روی این رودخانه اجرایی و با تثبیت پمپ درون‌چاهی (ESP) در چاه شماره ۴ میدان یاران شمالی، بالغ بر یک‌هزار بشکه به تولید روزانه این میدان افزوده شده است.

**در پارس جنوبی نیز افزون بر آغاز ذخیره‌سازی همزمان چهار مخزن پروپان و بوتان (LPG) پالایشگاه فاز ۱۹، پایه مشعل سکوی ۱۳A و سکوی فاز ۲۳ در دو مقطع زمانی مجزا طی مردادماه در یارد صدرا بارگیری می‌شوند. نفت و گاز پارس، مطالعات مهندسی خط لوله میدان گازی کیش را هم در دستور کار دارد.

**۱۳ مردادماه در حالی که مدیریت اکتشاف شرکت ملی نفت ایران در مشهد درصدد امضای چهار قرارداد پژوهشی در حوزه‌های مختلف ژئوفیزیک، ژئوشیمی، منابع نامتعارف هیدروکربوری و سیالات حفاری با دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان ایرانی است، در تهران، ساختمان مرکزی وزارت نفت به‌دلیل اتصال شبکه‌های برق دچار دودگرفتگی می‌شود که خوشبختانه با حضور به‌موقع نیروهای آتش‌نشان و اچ‌اس‌یی وزارت نفت تحت کنترل قرار می‌گیرد.

**در اوج روزهای گرم و شرجی مردادماه، رایزر خط لوله انتقال نفت سکوی R۴ میدان رشادت تعویض و سامانه پایش توربین‌های سولار سکوی سلمان پس از چهار ماه کار و تلاش، روزآمد می‌شود. نصب و راه‌اندازی دو دستگاه فوم‌دوزینگ هم پایان می‌یابد و این دستگاه‌ها در مدار سامانه مهار آتش مخازن دهگانه نفت منطقه خارک قرار می‌گیرند و توان عملیاتی نیروهای آتش‌نشان را در مقابله با آتش‌سوزی مخازن افزایش ‌می‌دهند. گوی شناور جدید ۱۰۰ هزار تنی نیز در محل سواحل سیراف و حوزه پایانه صادراتی شرکت پالایش گاز فجر جم نصب می‌شود تا توان بارگیری میعانات گازی ارتقا یابد.

**دیگر خبر خوب مردادماه صنعت نفت اینکه چهار دریانورد شرکت پایانه‌های نفتی ایران به‌عنوان دریانوردان نمونه کشوری برگزیده می‌شوند.

**روزهای پایانی مرداد با حوادثی همراه است. ۲۶ مردادماه تاسیسات نفتی عربستان از سوی حوثی‌ها مورد حمله قرار می‌گیرد و ۲۹ مردادماه هم کشتی HELM شرکت ملی نفتکش در ۷۵ مایلی شمال بندر ینبع در دریای سرخ دچار نقص فنی می‌شود که البته به خیر می‌گذرد.

شهریور

**چهارمین همایش مسئولیت اجتماعی صنعت نفت در شهریورماه برگزار می‌شود و نفت در این ماه و همزمان با هفته دولت، پروژه‌های متعددی را با رنگ و بوی مسئولیت اجتماعی افتتاح می‌کند؛ مثل زمین چمن مصنوعی شهرستان کوار استان فارس، سالن ورزشی روستای کچولی و راه مواصلاتی روستاهای کچولی به قوش عظیم در سرخس، درمانگاه صنعتی غرب کارون و ... پروژه احیا و بازسازی زیست‌بوم‌های مرجانی هم برای نخستین‌ بار در کشور به همت نفت فلات قاره ایران و مشارکت سازمان حفاظت محیط زیست در منطقه عملیاتی خارک آغاز به‌کار می‌کند.

**ابتدای شهریور، چاه شماره ۳۰ میدان آغاجاری راه‌اندازی و عملیاتی می‌شود و نفت و گاز آغاجاری اعلام می‌کند در نیمه نخست ۹۸، هزار و ۵۶۳ قطعه از قطعات مربوط به تجهیزات فرآیندی و عملیاتی در این شرکت ساخته شده است.

**شهریورماه و مطابق انتظار، تعمیرات اساسی بسیاری از تاسیسات از جمله تاسیسات خانگیران، سروستان و سعادت‌آباد و تنگ بیجار در شرکت نفت مناطق مرکزی ایران پایان می‌یابد. زاگرس جنوبی در این ماه، سامانه آشکارساز آتش و گاز (F&G) و پروژه هوشمندسازی ساختمان مرکزی خود را نیز به بهره‌برداری می‌رساند.

**شرکت متن هم از مهار نشت نفت خط لوله صادرات میدان نفتی آزادگان شمالی خبر می‌دهد؛ نشتی که به دلیل انشعاب‌گیری غیرقانونی از خط لوله ۱۶ اینچ صادراتی در طرح توسعه این میدان در مجاورت جاده اهواز خرمشهر روی داد.

**برویم به جنوب کشور. در پارس جنوبی پست برق اصلی پالایشگاه خشکی طرح توسعه فاز ١٤ راه‌اندازی و سه‌پایه مشعل سکوی A فاز ۱۳ هم نصب می‌شود و نفت و گاز پارس، قرارداد توسعه میدان گازی «بلال» را با گروه پتروپارس امضا می‌کند. ۱۷ دروازه‌ گمرکی در منطقه پارس ۲ کنگان تجمیع می‌شود و ایستگاه آتش‌نشانی شماره ۵ این منطقه نیز به بهره‌برداری می‌رسد. در شرکت پایانه‌های نفتی ایران، یدک‌کش «هفت‌تیر» به همت متخصصان عملیات دریایی این شرکت در جزیره خارک تعمیر و راه‌اندازی می‌شود

**کارکنان تلاشگر نفت فلات قاره ایران هم در شهریورماه موفق می‌شوند پروژه تقویت سازه پهلوگیری سکوی PLQ میدان بلال، عملیات سبک‌سازی سکوی نفتی نوروز یک در بهرگان و چهار پروژه تعمیراتی، بازسازی و نوسازی در منطقه عملیاتی سیری را در مسیر پایدارسازی تولید اجرایی کنند. عملیات بارگیری عرشه‌های سکوهای ۷ و ۸ میدان هندیجان هریک به وزن حدود یک هزار تن نیز از کارگاه ساخت ایزوایکو در بندرعباس آغاز می‌شود. در کنار این خبرهای خوب، نفت فلات قاره در آخرین روزهای شهریورماه، با نشت خط لوله ۲۴ اینچ میدان ابوذر به جزیره خارک در فاصله ۲.۵ مایلی سواحل خارک مواجه و بلافاصله جست‌وجو برای یافتن محل نشتی توسط نیروهای اچ‌اس‌یی این شرکت و اقدام‌های فوری برای رفع آن آغاز می‌شود.

**در شهریور، وزیر نفت افزون بر میزبانی از نمایندگان شرکت‌های دانش‌بنیان و استارت‌آپ‌ها، از پارک فناوری ری و دو کارخانه نوآوری در تهران بازدید می‌کند

**روزهای پایانی شهریور نیز مانند روزهای پایانی اردیبهشت، خرداد و مرداد، با حادثه همراه می‌شود. ۲۳ شهریورماه تاسیسات نفتی آرامکو مورد حمله قرار می‌گیرد، حمله‌ای که از آن به‌عنوان بزرگ‌ترین حمله به تاسیسات نفتی جهان از زمان جنگ خلیج‌فارس و حمله صدام حسین به تاسیسات نفتی کویت یاد می‌شود و افزایش قیمت نفت را به دنبال داشت.

مهر

**در نخستین روز مهرماه، وزیر نفت و منابع معدنی سوریه از پایتخت انرژی کشور بازدید می‌کند.

**در حوزه فعالیت‌های تعمیراتی و ساخت داخل، شرکت پایانه‌های نفتی اعلام می‌کند با استفاده از امکانات داخلی و سرمایه انسانی موجود و بدون صرف هزینه، نخستین کوپلینگ دریایی متصل به گوی شناور در این شرکت تعمیر شده است. سازمان منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس هم از ساخت عملگر چرخی (rotary actuator) مورد نیاز شیرهای صنایع نفت و گاز از سوی یکی از کارشناسانش خبر می‌دهد. متخصصان ملی حفاری هم موفق به ساخت پمپ هیدرولیک تیغه‌ای می‌شوند و نفت فلات قاره هم اعلام می‌کند ضربه‌گیرهای سکوهای ایلام یک و دو به همت متخصصان تعمیرات و بازسازی تاسیسات دریایی این شرکت ساخته و نصب شده است. تعمیرات اساسی واحد بهره‌برداری و نمک‌زدایی منطقه عملیاتی نفت‌شهر نیز در همین روزها آغاز می‌شود.

**از غرب کارون خبر می‌رسد بهره‌برداری از میدان آزادگان جنوبی به‌طور رسمی به شرکت نفت و گاز اروندان سپرده شده است و در پارس جنوبی نیز سکوی اصلی ۲۳ و سکوی اقماری ۲۴B برای نصب در موقعیت مخزنی خود راهی آب‌های خلیج فارس می‌شوند. با پایان بازسازی سکوی حادثه‌دیده فازهای ۶ تا ۸ پارس‌جنوبی (وقوع حادثه در خردادماه)، فرآیند برداشت دوباره گاز در این سکو هم آغاز می‌شود.

**مسئولیت اجتماعی شرکت‌های تابعه شرکت ملی نفت ایران در مهرماه، در قالب توزیع گسترده بسته‌های نوشت‌افزار بین دانش‌آموزان ساکن در جوار مناطق عملیاتی صنعت نفت و همچنین خدمت‌رسانی گسترده به زائران اربعین حسینی نمود پیدا می‌کند.

**وزیر نفت، دهم مهرماه برای شرکت در مجمع بین‌المللی انرژی ویک روسیه و بیست‌ویکمین نشست وزیران نفت و انرژی مجمع کشورهای صادرکننده گاز (جی‌یی‌سی‌اف) وارد مسکو می‌شود. زنگنه ۱۴ مهرماه نیز از مپنا بازدید و در حاشیه این بازدید اعلام می‌کند که پتروپارس به تنهایی فاز ۱۱ را توسعه خواهد داد.

**سیزدهمین نمایشگاه بین‌المللی و تخصصی تجهیزات صنعت نفت، گاز و پتروشیمی شیراز و پنجمین کنگره راهبردی نفت و نیرو در مهرماه برگزار و صنعت نفت در این ماه، شاهد امضای چندین قرارداد می‌شود. هشتم مهرماه، قراردادهای ساخت ۵۰ پمپ مورد نیاز طرح راهبردی انتقال نفت خام گوره - جاسک با ارزش تقریبی ۴۸ میلیون یورو، بین شرکت مهندسی و توسعه نفت و شرکت‌های پمپ‌های صنعتی ایران، پمپیران و پتکو امضا و اعلام می‌شود هم‌اکنون (مهر ۹۸) ۵۰ جبهه کاری به‌طور همزمان در طرح ملی انتقال نفت خام گوره به جاسک مشغول فعالیت هستند.

**شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت هم که اوایل مهرماه از تدوین حداقل الزام‌های ممیزی فنی انرژی خبر داده بود، دهم مهرماه، قرارداد برق‌دار کردن ۷۵ هزار حلقه چاه و تلمبه آب کشاورزی را با توانیر امضا می‌کند.

**۲۱ مهرماه نیز مدیریت اکتشاف شرکت ملی نفت ایران، قرارداد ۲ پروژه لرزه‌نگاری را با ۲ شرکت ایرانی امضا می‌کند: پروژه لرزه‌نگاری دوبعدی «باشت» با شرکت عملیات اکتشاف نفت و پروژه لرزه‌نگاری سه‌بعدی «پانیذ» با شرکت تنکو. در همین روز شرکت ملی نفت ایران از کشف میدان گازی جدیدی در استان فارس خبر می‌دهد؛ میدان ارم با ۱۹ تریلیون فوت مکعب (۵۴۰ میلیارد مترمکعب) ذخیره گاز درجا که ۱۳ تریلیون فوت مکعب آن قابل برداشت است.

**نفتکش ایرانی سابیتی متعلق به شرکت ملی نفتکش که صبح ۱۹ مهرماه در پی برخورد راکت در ۶۰ مایلی بندر جده عربستان سعودی دچار انفجار در بدنه خود شده بود، ۲۹ مهرماه وارد آب‌های سرزمینی ایران می‌شود.

**نخستین محموله میعانات گازی پارس جنوبی نیز در مهرماه در بورس انرژی به فروش می‌رسد و این ماه، با برگزاری نشست مشترک وزیر نفت با جمعی از کارآفرینان، فعالان و مدیران بخش خصوصی به پایان می‌رسد.

آبان

**آبان‌ماه در صنعت نفت با اجرایی شدن نخستین مرحله طرح نوسازی ناوگان تاکسیرانی شهر تهران آغاز و در جریان آن، ۱۰۰ دستگاه سمند گازسوز به تاکسیرانان واگذار می‌شود؛ طرحی که با حمایت و همکاری وزارت نفت و در قالب ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر در دستور کار است.

**شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب در این ماه هم خبرهای خوبی دارد. سامانه بهسوزی مشعل بدون دود واحد بهره‌برداری شماره ۲ اهواز با هدف کاهش آلاینده‌های محیط زیست راه‌اندازی می‌شود و متخصصان این شرکت موفق می‌شوند برای نخستین بار، تاج یک حلقه چاه نفتی را با استفاده از روش پکر/ پلاگ قابل بازیافت ساخت داخل ایمن‌سازی و تعمیر کنند.

**ملی حفاری هم از موفقیت کارشناسانش در طراحی و ساخت دستگاه مخلوط‌کننده پیمانه‌ای (Batch Mixers) که در عملیات اسیدکاری روی سکوهای دریایی به‌کارگیری می‌شود خبر می‌دهد. همزمان حفر نخستین و عمیق‌ترین چاه جهت‌دار (directional) در سازند کژدمی میدان نفتی آزادگان جنوبی به همت متخصصان این شرکت به پایان می‌رسد. پایانه‌های نفتی هم از تعمیر و نوسازی تعدادی از ضربه‌گیرهای عملیاتی این شرکت با تکیه بر توان نیروهای داخلی خبر می‌دهد.

**در شرکت نفت و گاز پارس، ضمن نصب سه بازوی بارگیری بوتان و پروپان نخستین اسکله بندر خدماتی و صادراتی تمبک و بازرسی نیمی از سازه‌های دریایی پارس جنوبی، خط لوله اصلی انتقال گاز ترش فاز ۱۶ که زمستان ۹۷ دچار آسیب‌دیدگی شده بود، تعمیر و پس از انجام عملیات نصب در بستر دریا راه‌اندازی می‌شود. سکوی فاز ۲۳ و سکوی ۲۴B نیز در آبان‌ماه نصب می‌شوند.

**کمی آن‌طرف‌تر، کارکنان تعمیرات زیرآب منطقه خارک موفق می‌شوند نشت یک نقطه دیگر از خط لوله دریایی ۲۴ اینچ میدان ابوذر را در عمق ۱۶۰ تا ۱۷۰ پایی (۴۹ تا ۵۱ متری) دریا مهار و تعمیر کنند. متخصصان شرکت نفت فلات قاره ایران در منطقه عملیاتی بهرگان نیز یک دستگاه توربین ژنراتور (T-۱۰۰۰) را بدون نیاز به واردات قطعات خارجی تعمیر و راه‌اندازی می‌کنند. در لاوان هم یک دستگاه کمپرسور هوا پس از ۲۰ سال و با حصول ۷۰۰ تا ۸۰۰ میلیون تومان صرفه‌جویی نصب و راه‌اندازی می‌شود.

**در نفت مناطق مرکزی ایران نیز فعالیت‌های گسترده‌ای در حال انجام است. کلیه تعمیرات اساسی برنامه‌ریزی‌شده در شرکت‌های تابع بهره‌برداری نفت و گاز زاگرس جنوبی، شرق و غرب و مناطق عملیاتی آنها به‌منظور تامین سوخت پایدار زمستان در آبان پایان می‌یابد و بازتولید گاز از مخازن راهبردی سراجه قم و شوریجه‌دی آغاز می‌شود. نفت و گاز زاگرس جنوبی با اتکا به توان متخصصان داخلی، دانش کاملا بومی و پس از سه سال فعالیت پژوهشی و اجرایی، انحصار ساخت دستگاه ثبت تصاویر درون‌چاهی را می‌شکند. سامانه کنترل‌کننده تجهیزات فرآیند تولید (PLC) جدید هم با قابلیت اتصال به شبکه استاندارد محلی (LAN) روی چاه ۴۴ خانگیران نصب می‌شود و عملیات توپک‌رانی هوشمند خطوط لوله ۱۴ اینچ و ۱۶ اینچ خانگیران نیز پایان می‌یابد.

**در همین ماه خبر کشف جدیدی منتشر می‌شود؛ نام‌آوران-دومین مخزن نفتی بزرگ کشف‌شده در ایران. وزیر نفت در توضیح دلیل این نامگذاری می‌گوید: «اسم این مخزن به پاس خدمات همه افرادی که در گوشه و کنار کشور به خدمت می‌پردازند، به‌ویژه کارکنان مدیریت اکتشاف شرکت ملی نفت ایران که نام‌آوران گمنام صنعت نفت هستند، «نام‌آوران» گذاشته شد». عملیات اکتشاف این مخزن با پیشرفته‌ترین روش‌های اکتشافی با سه حلقه چاه از سال ٩٥ آغاز شد و با توجه به اینکه حدود ٣١ میلیارد بشکه اکتشاف‌های پیشین بوده است، حدود ٢٢ میلیارد بشکه به ذخایر نفت درجای کشور و ٢.٢ میلیارد بشکه به ذخایر نفت قابل برداشت کشور افزوده شد. اطلس اکتشافات میدان‌های نفت و گاز ایران در سال‌های پس از انقلاب هم که به همت مدیریت اکتشاف شرکت ملی نفت ایران تدوین شده است، در آبان‌ماه رونمایی می‌شود.

**در این ماه، وزیر نفت بازدیدی از شرکت توربوکمپرسور نفت (OTC) دارد و وزارت نفت از سوی سازمان پدافند غیرعامل کشور، به‌عنوان موفق‌ترین وزارتخانه در مقابله با حمله‌های سایبری دشمن معرفی می‌شود.

آذر

**آذر به واسطه برگزاری یازدهمین نمایشگاه تخصصی ساخت تجهیزات صنعت نفت و هفدهمین نمایشگاه تخصصی ساخت تجهیزات صنعت حفاری در اهواز، نشست ۱۷۷ اوپک در وین و دربرگیری هفته پژوهش، ماه پرخبری است.

**نشست ۱۷۷ اوپک تولیدکنندگان عضو اوپک و غیراوپک با توافق بر سر تعمیق کاهش عرضه روزانه ۵۰۳ هزار بشکه‌ای به پایان می‌رسد و نشست فوق‌العاده وزارتی جی‌یی‌سی‌اف هم با حضور نماینده ایران در مالابو گینه استوایی برگزار می‌شود.

**یازدهمین نمایشگاه تخصصی ساخت تجهیزات صنعت نفت و هفدهمین نمایشگاه تخصصی ساخت تجهیزات صنعت حفاری در اهواز ۲۲ آذرماه گشایش می‌یابد و در جریان آن، ۱۱ قلم کالای راهبردی صنعت نفت که با حمایت شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب از سوی شرکت‌های ایرانی بومی‌سازی شده، رونمایی می‌شود. این شرکت فهرستی مشتمل بر نام ۷ هزار و ۵۰۰ قلم کالای مورد نیاز صنعت نفت را هم به سازندگان داخلی حاضر در نمایشگاه ارائه می‌دهد و با شرکت‌های پارس‌پتروزاگرس و مهندسی فرآیند به‌منظور مطالعه جامع میدان‌های مارون، رگ سفید و پازنان، قرارداد همکاری امضا می‌کند. در این نمایشگاه، ضمن رونمایی از نرم‌افزار پیش‌بینی، تشخیص و کنترل فوران چاه‌های نفت و گاز (WELL CONTROL SOFTWARE)، «پالسر مثبت» نیز به‌عنوان یکی از ابزارهای اساسی کاربردی در عملیات حفاری افقی و جهت‌دار چاه‌های نفت و گاز رونمایی می‌شود.

**حال که صحبت از دستاوردهای صنعت حفاری است، بد نیست به عملکرد خلاقانه کارکنان ملی حفاری در دکل ۳۳ فتح مثل تعمیر ضروری موتورآلات و بخش‌هایی از پمپ‌های گل در محل استقرار دکل برای پیشگیری از وقفه در عملیات، راندن موفق رشته تکمیلی نخستین حلقه چاه توسعه‌ای در پروژه حفاری ۴۰ حلقه چاه در آزادگان جنوبی و ارائه خدمات جانبی طراحی و نصب ایر هوز (سیستم کشنده لوله‌های حفاری از روی خرک به روی سکوی دکل) اشاره کنیم. بخشی از دستگاه حفاری ۵۰ فتح هم که در برپایی و ایستایی دکل نقشی اصلی ایفا می‌کند، از سوی متخصصان ملی حفاری طراحی و ساخته شده است.

**نفت‌خیز جنوب در آذرماه، فارغ از نمایشگاه اهواز، از بازسازی و راه‌اندازی توربوپمپ واحد بهره‌برداری شماره ٣ در نفت و گاز آغاجاری، راه‌اندازی پروژه زیست‌محیطی جمع‌آوری پساب کارخانه گاز و گاز مایع ۶۰۰ در نفت و گاز کارون و رونمایی از ناوگان جدید ترابری خود خبر می‌دهد.

**در شمال شرق کشور، تولید روزانه گاز منطقه عملیاتی خانگیران با انجام عملیات اصلاحی حدود یک میلیون مترمکعب افزایش می‌یابد و در زاگرس جنوبی نیز، مرکز پشتیبانی تجهیزات مدیریت بحران در شرایط اضطراری، راه‌اندازی و پروژه جمع‌آوری گازهای همراه میدان نفتی سعادت‌آباد در استان فارس به دو شرکت ایرانی واگذار می‌شود.

**در نفت فلات قاره ایران، پروژه جمع‌آوری گازهای کم‌فشار دورود ۳ و انتقال آن به پتروشیمی خارک با بیش از ۷۰۰ هزار دلار ارزآوری برای کشور افتتاح و به همت کارکنان سکوی سلمان، یک دستگاه توربین سولارمارس این سکو تعمیر و یک ژنراتور جدید روی آن نصب می‌شود.

**در پارس جنوبی نیز تعمیرات اساسی سالانه ۲۲ سکوی گازی این میدان مشترک به پایان می‌رسد و سازه‌های جانبی سکوهای ۲۳ و ۲۴B نصب می‌شوند؛ ظرفیت ذخیره‌سازی میعانات گازی افزایش می‌یابد؛ عملیات نصب اسپول‌های دریایی دو سکوی گازی فاز ۱۳ هم به‌منظور تکمیل زنجیره انتقال گاز ترش از مخزن تا پالایشگاه اجرایی و نخستین اتاق دود طرح‌های گازی منطقه پارس دو (کنگان) هم به‌منظور شبیه‌سازی تمرین‌های نفرات آتش‌نشان با شرایط واقعی، در پالایشگاه فاز ۱۳ راه‌اندازی می‌شود.

**همزمان با هفته پژوهش، مجموعه‌های تابعه ملی نفت ایران از جمله ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، نفت خزر، نفت مناطق مرکزی ایران، نفت فلات قاره ایران، مدیریت اکتشاف و... قراردادهای پژوهشی متعددی با شرکت‌ها و مجموعه‌های دانش‌بنیان ایرانی امضا می‌کنند و پترولیوم تیکاف به‌عنوان نخستین رویداد فناورانه صنعت نفت در پژوهشگاه صنعت نفت برگزار می‌شود. پژوهشگاه که به‌تازگی به‌عنوان یکی از ۱۰ آزمایشگاه برتر در سطح کشور (در ارزیابی سال ۹۷) انتخاب شده است، در حاشیه پترولیوم تیکاف از مرکز نوآوری خود نیز به‌عنوان نخستین مرکز نوآوری در صنعت نفت بهره‌برداری می‌کند.

**از طرح‌های توسعه فناورانه ۹ میدان نفتی کشور هم خبرهای خوشی به گوش می‌رسد؛ از جمله اعلام می‌شود افزایش حداقل ۵۰۰ میلیون بشکه‌ای تولید تجمعی نفت میدان سروش با اجرای روش‌های ازدیاد برداشت پیشرفته و براساس مدل ارائه‌شده از سوی دانشگاه صنعتی سهند امکان‌پذیر خواهد بود.

دی

**دی‌ماه در صنعت نفت (مطابق هر سال) با گرامیداشت سالروز تاسیس شرکت ملی حفاری ایران آغاز می‌شود و با افزایش قیمت نفت متاثر از ترور فرماندهان نظامی شاخص ایران و عراق به نیمه می‌رسد.

**خبرهای خوب از ثمربخشی ایده همکاری شرکت ملی نفت ایران با دانشگاه‌ها در طرح‌های پژوهشی ازدیاد برداشت از میادین در دی‌ماه ادامه می‌یابد و شرکت متن اعلام می‌کند مطالعات و غربالگری‌های انجام‌شده از سوی انستیتو مهندسی نفت دانشگاه تهران روی میدان آزادگان، از وجود قابلیت افزایش ۱۰ درصدی ضریب بازیافت این میدان مشترک با اجرای روش‌های ازدیاد برداشت نفت حکایت دارد. شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب هم اعلام می‌کند مطالعات صورت گرفته دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی بر روی ۶ میدان اهواز، کرنج، کوپال، منصوری، گچساران و بی‌بی حکیمه نتایج قابل توجهی داشته و تحقیقات در حال تکمیل است.

**با شروع مجدد بارندگی‌ها و تشدید آبگرفتگی‌ها در خوزستان، امکانات شرکت‌های نفتی مستقر در خوزستان برای امدادرسانی به این استان مجددا بسیج و ضمن امدادرسانی همه‌جانبه، اسناد واگذاری ۳۳۳۳ حواله آهن‌آلات مورد نیاز برای بازسازی مناطق سیل‌زده اهواز، کارون، باوی، حمیدیه، دشت‌آزادگان، شادگان و هویزه از سوی شرکت ملی نفت ایران به فرمانداران مناطق سیل‌زده استان خوزستان تحویل می‌شود. مدیریت نظارت بر طرح‌های عمرانی مناطق نفت‌خیز از اختصاص ۵۱ میلیارد تومان اعتبار شرکت ملی نفت برای تکمیل ۵۰۰ واحد نیمه‌تمام در شهرک ولیعصر واقع در مناطق زلزله‌زده مسجدسلیمان هم خبر می‌دهد و مشارکت نفت در طرح‌های آبرسانی غیزانیه استمرار می‌یابد. افتتاح مدرسه با اعتبارات نفت، ویزیت رایگان مردم همجوار برخی حوزه‌های عملیاتی از سوی بهداشت و درمان صنعت نفت و کاشت صدها اصله نهال همزمان با روز هوای پاک (۲۹ دی‌ماه)، از دیگر گام‌های برداشته شده در مسیر مسئولیت‌های اجتماعی صنعت نفت در دی‌ماه امسال به‌شمار می‌رود

**در همین ایام، کارکنان تلاشگر نفت‌خیز جنوب، چاه شماره ۱۴۵ میدان رگ‌سفید-۱ را با انجام عملیات مشبک‌کاری و به روش فرازآوری طبیعی عملیاتی می‌کنند و کمپرسور دلاوال گاز مایع ۴۰۰ هم در کارگاه مرکزی مدیریت تعمیر تجهیزات و ماشین‌آلات فرآیندی این شرکت، بازسازی و شیرآلات زیرسطحی چاه ۳۱۲ ژوراسیک هم بدون استفاده از دکل تعویض می‌شود. در شرکت ملی حفاری ایران هم سوپر خنک‌کننده ELC مخصوص موتورهای صنعتی و حمل‌ونقل از سوی پژوهشگران این شرکت طراحی و بومی‌سازی شده است.

**در نفت فلات قاره ایران، سکوی سرچاهی S۱ میدان سلمان نیز که با بهره‌مندی از توان داخل ساخته شده، در یارد خرمشهر بارگیری می‌شود؛ برنامه تعمیرات اساسی تفکیک‌کننده فشار پایین پایانه شناور فرآورشی کوروش که در ادامه تعمیر ظروف فرآیندی واحد فرآورش و تثبیت نفت‌خام آغاز شده بود، با موفقیت پایان می‌یابد و کارکنان واحد خدمات فنی چاه‌های لاوان، موفق به ساخت دستگاه دکل چاه‌پیمایی قابل حمل می‌شوند. کارکنان این شرکت با احیای بسترهای آندی تاسیسات کارخانه خشکی، شبکه خطوط لوله زیرزمینی، کارخانه تقویت فشار گاز و مخزن گازوییل کارخانه NGL منطقه عملیاتی سیری نیز صرفه‌جویی قابل توجهی در هزینه‌ها به ارمغان می‌آورند. کار ساخت کاهنده‌های سرچاهی لایه نفتی پارس جنوبی هم با تلاش متخصصان فلات قاره و بهره‌مندی از توانمندی‌ پیمانکاران دارای صلاحیت در جزیره کیش به پایان می‌رسد

**پروژه‌های لوله‌گذاری دریایی طرح‌های گازی پارس جنوبی در دی ماه تکمیل و به دنبال تکمیل عملیات لوله‌گذاری خط لوله بین‌فازی پالایشگاه فاز ۱۴ به پالایشگاه فاز ۱۲، برداشت گاز از عرشه ۱۴B آغاز می‌شود. آخرین سکوی دریایی فاز ۱۴ پارس جنوبی از یارد صدرا بارگیری و سومین سکوی این طرح بهره‌برداری می‌شود.

**به دنبال دستورعمل تجمیع همه فعالیت‌های مرتبط با موضوع بیمه در سطح شرکت ملی نفت ایران، معاونت تحلیل ریسک و بیمه، دی‌ماه امسال در مدیریت پشتیبانی ساخت و تامین کالا آغاز به‌کار می‌کند.

بهمن

**دهه فجر نزدیک است و نفت، پرخبرتر از همیشه.

**نخستین خبرهای نفتی بهمن‌ماه از نفت فلات قاره به گوش می‌رسد. این شرکت اعلام می‌کند برق‌رسانی به سکوهای هنگام با انجام اقدامات اصلاحی و بدون صرف هزینه برای ساخت پست برق جدید افزایش یافته و تعمیرات اساسی تاسیسات فرآورش گاز هنگام هم به پایان رسیده. همچنین یک دستگاه دیزل ژنراتور به همت کارکنان واحد تعمیرات برق سیری بازسازی و راه‌اندازی شده و در منطقه بهرگان هم شاخص‌های فناورانه توسعه قابل‌توجهی پیدا کرده است که نمونه‌های آن، راه‌اندازی تجهیزات تلکام و IT سکوی بهرگانسر، راه‌اندازی تجهیزات ناوبری، تلکام و IT پایانه خلیج فارس، لینک رادیویی بهرگان بهرگانسر- نوروز- سروش، نصب PAGA پایانه FSU در خشکی بهرگان، راه‌اندازی STM۱ سروش گناوه و راه‌اندازی مرکز ۳۰۰ شماره‌ای IP-PBX در بهرگان است.

**صحبت از توسعه شاخص‌های فناورانه است. شرکت ملی نفت ایران در بهمن‌ماه اعلام می‌کند هم‌اکنون بیش از ۱۰۰ سامانه نرم‌افزاری و تحت وب در فاوای این شرکت فعال است و فرآیند طراحی، روزآمد کردن و پشتیبانی از آنها به‌طور مستمر دنبال می‌شود.

**هفتم بهمن‌ماه، با اقدام به‌موقع حراست شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب و نیروهای انتظامی و امنیتی استان خوزستان، از سرقت ۹۸۰ بشکه معادل ۱۵۸ هزار لیتر نفت خام جلوگیری و همه نفت خام کشف شده به تاسیسات فرآیندی منتقل می‌شود. محموله نفت خام یادشده در یک عملیات ناایمن که ممکن بود به حادثه‌ای تلخ و جبران‌ناپذیر منتهی شود، از خطوط لوله انتقال شرکت به‌صورت غیرایمن بارگیری و به مخازن فلزی و زیرزمینی در یکی از روستاهای شمال غرب اهواز منتقل می‌شده است.

**در پارس جنوبی، ۱۲ بهمن‌ماه، سکوی اقماری ۱۴D روی جکت نصب و کمی بعد، عملیات نصب سازه‌های جانبی آن نیز اجرایی می‌شود. مشعل آخرین سکوی گازی فازهای ۲۲ تا ۲۴ پارس جنوبی نیز روشن و سکوی ۲۴B آماده برداشت و ارسال گاز به پالایشگاه خشکی می‌شود. اواخر بهمن نیز دو سکوی گازی فاز ۱۳ در یارد صدرا بارگیری می‌شوند.

**نفت خزر هم از تدوین برنامه‌ای برای آزمایش طولانی‌مدت چاه‌های میدان سردار جنگل برای ارائه به مدیریت برنامه‌ریزی تلفیقی شرکت ملی نفت ایران خبر می‌دهد تا در صورت تصویب، تولید زودهنگام از این میدان در دستور کار قرار گیرد. در شمال شرق کشور نیز، یک حلقه چاه جدید با ظرفیت تولید روزانه بیش از ١.٣ میلیون مترمکعب گاز در خانگیران در مدار تولید قرار می‌گیرد.

**۱۹ بهمن‌ماه، قرارداد طرح بهبود بازیافت، افزایش تولید و بهره‌برداری از میدان‌های پارسی و پرنج، میان شرکت ملی نفت ایران و گروه مپنا امضا می‌شود و از میدان پارسی خبر می‌رسد چاه ۴۴ این میدان برای نخستین بار با استفاده از سیستم فرازآوری با گاز راه‌اندازی و عملیاتی شده است. نفت و گاز مسجدسلیمان هم از اتصال ایستگاه‌های سنجش آلایندگی هوای این شهر به مرکز پایش کیفی هوای کشور خبر می‌دهد. در همین روزها، مشعل بلند مجتمع صنعتی شماره -۴ نفت و گاز مارون هم جابجا و مجتمع خدماتی رفاهی تاسیسات پازنان-۲ نفت و گاز گچساران افتتاح می‌شود. ف

**اخبار افتتاح‌های دهه فجر، بیش از این‌هاست. سه طرح استخر امداد و نجات، رهایی از بالگرد ساقط در آب (HUET) و زمین آتش مجتمع آموزش فنون اهواز، همچنین مجتمع تخصصی سلامت خانواده شهدای نفت در کوی نفت و مرکز سلامت خانواده در کوت‌عبدالله، همگی به بهره‌برداری می‌رسند و عملیات اجرایی ساخت کارخانه جمع‌آوری و فرآورش گازهای مشعل واحد بهره‌برداری غرب کارون در محدوده عملیاتی نفت و گاز اروندان آغاز می‌شود.   

**۲۹ بهمن‌ماه نیز دکل ۷۲ فتح ساخت جهاد دانشگاهی در سایت شماره یک شرکت ملی حفاری ایران در اهواز با حضور وزیر نفت رونمایی می‌شود؛ این ششمین دکل ساخته شده از سوی سازندگان داخلی است و قرار است در یکی از مناطق اکتشافی کشور مستقر ‌شود. در همین روز، مته حفاری دندانه‌ای ساخت ایران وارد فاز تولید انبوه شده و قرارداد واحد فرآورش سیار در میدان نفتی آزادگان جنوبی نیز به روش BOO (ساخت، تملک، بهره‌برداری) بین شرکت مهندسی و توسعه نفت و جهاد دانشگاهی امضا می‌شود. گفتنی است چارچوب سرمایه‌گذاری در پروژه‌های فرآورش نفت خام با استفاده از تجهیزات سریع‌الاحداث کارخانه‌ای و در قالب قراردادهای BOO در نشست تخصصی در اواخر بهمن‌ماه مورد بررسی قرار می‌گیرد. پیش از این، صنعت نفت شاهد تجربه موفق احداث واحد فراورش سیار در میدان آزادگان جنوبی بوده است.

**حضور زنگنه در خوزستان، وجه دیگری هم دارد و آن بازدید از کارخانه فولاد اکسین خوزستان و پیگیری احداث خط لوله طرح ملی انتقال نفت خام گوره به جاسک است. همان‌جا مقرر می‌شود کارگروهی برای هماهنگی و تسریع در تأمین لوله این پروژه تشکیل شود. زنگنه در بهمن‌ماه، نشست‌های مشترکی نیز با انجمن تولیدکنندگان حلال‌های هیدروکربنی، اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی و روسای دانشگاه‌های طرف قرارداد در بخش بالادست نفت برگزار می‌کند.

**در بهمن‌ماه امسال، گردهمایی شرکت‌های دانش‌بنیان و استارت‌آپ‌های صنعت نفت در پژوهشگاه صنعت نفت آغاز به‌کار می‌کند و برای نخستین بار، نیازهای فناورانه کلیه شرکت‌های تابعه وزارت نفت که پیش‌تر احصا شده است، معرفی می‌شود.

**بهمن رو به پایان است و کرونا بر بازار جهانی نفت سایه انداخته است.

اسفند

**اوایل اسفندماه شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت اعلام می‌کند با حمایت وزارت نفت، نخستین بازپرداخت یارانه صرفه‌جویی سوخت مربوط به سه‌ ماهه دوم سال ۹۸ در مجموع به مبلغ ۲۰.۸ میلیارد تومان به مترو کلانشهرهای تهران، شیراز، اصفهان، مشهد و تبریز پرداخت شده است.

**وزیر نفت میزبان رؤسای دانشگاه‌های طرف قرارداد صنعت نفت در حوزه پایین‌دست می‌شود تا فرایند رسیدگی به قراردادهای کلان پژوهشی در بالادست و پایین‌دست در سال ۹۸ به یک جمع‌بندی کلی برسد.

**دهم اسفند، پوسیدگی ناشی از قدمت خط لوله انتقال پارسی دره‌نی به واحد بهره‌برداری کرنج، منجر به نشت نفت و مقداری از نفت جاری شده از طبقات زیرین زمین وارد رودخانه فصلی تنگ‌تلخ واقع در رامهرمز شده و متعاقبا نفت و گاز آغاجاری برای رفع نشتی وارد عملیات می‌شود.

**در این ماه، ستاد صیانت از حریم امنیت عمومی و حقوق شهروندی استان خوزستان، نام شرکت ملی حفاری ایران را در ردیف برترین دستگاه‌های اجرایی استان قرار می‌دهد؛ نفت و گاز اروندان از انجام تعمیرات اساسی سه کمپرسور تزریق گاز ردیف سوم تاسیسات نفتی منطقه دارخوین و شرکت پایانه‌های نفتی از ساخت عملگر برقی NQ۹۰۰ و کنترلر دستگاه نمونه‌گیر خودکار با همکاری شرکت‌های دانش‌بنیان داخلی خبر می‌دهد.

**در خارک، کارگاه جوشکاری عملیات دریایی پایانه نفتی خارک افتتاح می‌شود و خط لوله انتقال سوخت نیروگاه برق خارک به طول ۲ هزار و ۴۰۰ متر به بهره‌برداری می‌رسد. در لاوان هم افزون بر بازسازی، نصب و راه‌اندازی برج اکسیژن‌زدای دیگ‌های بخار، خطوط لوله ۲۴ اینچ نفت ورودی و خروجی واحدهای نمک‌زدایی کارخانه فرآورش نفت سلمان تعویض و نوسازی می‌شود.

**نیمه اسفندماه، نشست ۱۷۸ اوپک در وین برگزار می‌شود و بدون حصول توافق بین اوپک و غیراوپک پایان می‌یابد تا شیب نزولی نمودار قیمت نفت ادامه پیدا کند.

**کرونا، میهمان ناخوانده‌ای است که صنعت نفت ایران را هم متاثر کرده. فرایندهای کاری در مناطق عملیاتی مختلف صنعت نفت طبق روال ادامه دارد و همزمان، وزارت نفت، شرکت ملی نفت ایران و شرکت‌های تابعه دستورعمل‌های مختلف را برای مقابله حداکثری با این ویروس در دستور کار قرار داده‌اند. کمیته شرایط اضطراری سطح سه شرکت ملی نفت ایران نیز در بالاترین سطح مدیریتی به‌طور مستمر جلسات خود را برگزار می‌کند.

**در حالی که همه جا حرف از کروناست و شرکت‌ها و سازمان‌های مختلف در سطح کشور به واسطه دورکاری، اعطای مرخصی و روش‌های دیگر، خود را با شرایط جدید تطبیق می‌دهند، کار در مناطق عملیاتی نفت در حال پیگیری است؛ از فعالیت روی دکل‌های حفاری گرفته تا حتی امور اکتشافی و ژئوفیزیکی که با حداقل نیروها استمرار دارد. بهداشت و درمان نفت در این شرایط بار مضاعفی را به دوش می‌کشد و با تمام توان در میدان است.

**در همین ایام، در پارس جنوبی، سکوی ۱۳A و ۱۳C نصب و گاز آخرین سکوی فازهای ۲۲ تا ۲۴ این میدان مشترک برداشت و به پالایشگاه خشکی طرح ارسال می‌شود. ۲۱ اسفندماه، سکوی سرچاهی S۱ میدان مشترک سلمان که عملیات بارگیری آن دی‌ماه در یارد خرمشهر انجام شده بود در محل خود قرار گرفته و سازه‌های جانبی سکوی ۱۳A نصب می‌شود؛ ۲۷ اسفند، فاز نخست طرح شیرین‌سازی گازهای ترش آسماری مجتمع صنعتی شماره ۳ نفت و گاز مارون به مدار می‌آید و ۲۹ اسفندماه در آخرین روز از سال ۹۸، آخرین سکوی طرح توسعه فاز ۱۴ پارس جنوبی به بهره‌برداری می‌رسد و سازه‌های جانبی سکوی ۱۳C نیز نصب می‌شود. پارس جنوبی با ثبت تولید روزانه نزدیک به ۷۰۰ میلیون متر مکعب گاز طبیعی، کارنامه قابل قبولی را به نمایش گذاشته است.

**تولید کالاها و خدماتی مانند نفت و گاز و تداوم عملیات پالایشگاه‌های نفت و گاز و مجتمع‌های پتروشیمی به‌ویژه در وضع کنونی کشور تعطیل‌شدنی نیست؛ وزیر نفت چند روز مانده به نوروز ۹۹ در ابلاغیه‌ای با اشاره به این واقعیت، تاکید می‌کند «در شرایط کنونی، مردم از ما به‌عنوان کسانی که بار مسئولیت اداره امور خود را به ما سپرده‌اند، به‌حق انتظار دارند. مرخصی مدیران عملیاتی شرکت‌های اصلی، فرعی و تابعه صنعت نفت تا زمان مهار بیماری ویروس کرونا جز در موارد اضطراری جایز نیست».

**صنعت نفت روزهای پرکار و طبیعتا سخت‌تر و پرریسک‌تری را نسبت به همیشه سپری می‌کند. تولید و تامین انرژی کشور تحت هیچ شرایطی تعطیل‌بردار نیست. نوروز است و نفتی‌ها مثل همه روزهای سال در صحنه‌اند و تنها یک خواسته دارند: «ما در محل خدمت می‌مانیم؛ شما در خانه بمانید».

هانیه موحد

آخرین مطالب نفتی در کانال رسمی نشریه دانش نفت در تلگرام
فرم ثبت نظر
نام
آدرس ايميل
متن نظر *
متن کنترلی را وارد کنيد *

در اين بخش نظری ثبت نشده است.
اخبار ويژه
سیزدهمین همایش بین‌المللی صنعت پتروشیمی ایران که امروز و فردا با حضور ٣٨٥ شرکت داخلی و ٧٦ شرکت خارجی در مرکز همایش‌های بین‌المللی صدا و سیما برگزار می‌شود، ٦ نشست تخصصی و یک نمایشگاه جانبی هم خواهد داشت.
در گرمای کشنده دریای کارائیب کارگرانی در لباس غواصی با دستان خود مشغول پاک کردن نفت خام از بدنه کاسپین گالاکسی هستند؛ نفتکشی که آنقدر کثیف است که اجازه ورود به آبهای بین المللی را ندارد.

يادداشت روز
نقشه راه توسعه پتروشیمی در کشور به درستی تدوین گردیده و این نقشه راه با تحریم یا بدون آن به منصه ظهور خواهد رسید و هیچ مانعی جلودار پیشرفت پرشتاب صنعت ارزش آفرین و ارزآور پتروشیمی نخواهد بود.
نکته ای که سازندگان پتروپالایشگاه باید بدانند طراحی واحدهای مذکور متناسب با نیازهای روز دنیا است. زیرا روند رشد تقاضای محصولات نفتی در آینده می‌تواند نقش مهمی در فروش محصولات آن داشته باشد.
در کشورهای مترقی درآمد اقشار و حرفه‌های مختلف شفاف است و بر اساس این شفافیت درآمد، مالیات بر درآمد همه افراد طبق چارچوب و فرمول مشخصی اعمال می‌شود.

يادداشت
همزمان با بهره برداری رسمی از طرح تولید کاتالیست مورد نیاز برای تولید انواع پلی‌اتیلن‌ها، وابستگی صنعت پتروشیمی به کاتالیست‌های خارجی کاهش می یابد.
رضا محتشمی‌پور، معاون بورس کالا/ طرح اعطای قیر رایگان برای ایجاد راه روستایی به خاطر عدم نظارت، در شرکت‌های تولید قیر ، پیمانکاری‌ها و شهرداری‌ها فساد ایجاد می‌کند و اگر می‌خواهیم راه روستایی درست کنیم از درآمد خزانه می‌توان احداث کرد.
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در گزارشی به بررسی تحولات سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ و چشم‌انداز بازارهای جهانی انرژی در افق ۲۰۴۰ میلادی پرداخت.
عباس مرادی، مدیر طرح آمایش سرزمینی استان هرمزگان/ یکی از دغدغه‌های مهم در توسعه طرح‌های کلان راهبردی در منطقه مکران توجه به زمینه‌های اجتماعی و جوامع محلی به‌ویژه در منطقه جاسک است که در کنار مزیت‌های اقتصادی، نباید از نقش پیامدهای محیطی، اجتماعی و فرهنگی غافل شد.
قرارداد تکمیل طرح توسعه آزادگان جنوبی و احداث واحد فرآورش مرکزی، ۳۰ تیرماه امسال بین شرکت مهندسی و توسعه نفت (متن) و پتروپارس امضا شد تا بر مبنای آن، بیش از ۳۰ درصد باقیمانده فاز نخست توسعه این میدان طی ۳۰ ماه از سوی پتروپارس، تکمیل و CTEP نیز در این مدت احداث شود.
گفتمان
پژوهشگاه صنعت نفت با توجه به اشرافی که به همه دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی و شرکت‌های مهندسی داخلی دارد، تنها ارائه‌دهنده دانش فنی در کشور است.
شرکت لوله‌سازی اهواز در سال‌های ۹۸ و ۹۹ به صورت مستمر و با جدیت تمام در حال تولید لوله‌های فولادی ۴۲ اینچ سرویس ترش پروژه گوره به جاسک است.
با قاطعیت اعلام می‌کنیم که در دانش فنی واحدهای آمونیاک و اوره در داخل کشور خودکفا هستیم، علاوه بر آن با مشابهت‌سازی و اعمال برخی اصلاحات، قادر به ساخت واحدهای تولید اتیلن و عمده واحدهای پایین‌دستی‌های مربوط به آن هستیم.
محمدرضا حسینیان: در طول یک سال و نیم گذشته تلویزیون صنعت نفت را بر روی بستر www.petroleum.tv راه‌اندازی کردم.
به دلیل نبود سیستم فكری متمركز، عدم همكاری، تعارض بین اهداف و وظایف محوله با سهم هركدام از وزارتخانه‌های نفت و نیرو در بازار انرژی كشور، بسیاری از اهداف كلان بخش انرژی در كشور مغفول می ماند.

صفحه نخست

|

اخبار نفت

|

گفتمان

|

مقالات

|

ياداشت روز

|

يادداشت اول

|

مزايده و مناقصه

|

گالري تصاوير

|

درج آگهي

|

سايتهاي مرتبط

|

آرشيو PDF

|

درباره ما

|

تماس با ما

© Copyright 2011 daneshenaft.ir All Rights Reserved. Powered by : HomaNic.com | Developed by :