ايران در سال 2014 نيازمند آن است كه 20 درصد گاز توليدياش را كه رقميمعادل 300 ميليون مترمكعب در روز ميشود، به چاههاي نفتي كشور تزريق كند تا بدين ترتيب ضريب استخراج نفت افزايش يابد، حال كه واپسين روزهاي سال 2011 را پشت سر ميگذاريم اين سوال مطرح است كه آيا واقعا دستيابي به اين هدف در سال 2014 محقق خواهد شد؟
حجم گاز تزريق شده به چاههاي نفتي كشور مدتهاست به يكي از بحثها و جدلهاي جدي صنعت نفت تبديل شده و كارشناسان مختلف از لزوم توجه جدي به اين موضوع سخن ميگويند. اهميت اين موضوع به گونهاي است كه حتي مديرعامل شركت ملي گاز هم بر آن صحه گذاشته و از توجه اين شركت به تزريق ياد كرده و خاطرنشان ميكند كه اين شركت به خوبي به اهميت اين مسئله واقف است. مدير عامل شركت مناطق نفت خيز جنوب هم با تشريح سه عامل كاهش توليد نفت ايران از نبود گاز كافي براي تزريق به مخازن نفتي خبر داده و مي گويد: با توجه به اينكه اكثر ميادين نفتي استان خوزستان در نيمه دوم عمر خود به سر مي برند، حفظ و نگهداشت سقف فعلي توليد نفت از برنامه هاي اولويت دار شركت ملي نفت است.مدير عامل شركت مناطق نفت خيز جنوب با اعلام اينكه مطابق با اهداف برنامه پنجم توسعه ظرفيت توليد نفت ايران بايد يك ميليون بشكه در روز افزايش يابد، تصريح كرد: براي حفظ و نگهداشت توليد فعلي و افزايش يك ميليون بشكه اي نفت نياز به زيرساختهاي بوده كه در شرايط فعلي برخي از اين الزامات فراهم نيست.وي همچنين از كمبود گاز براي تزريق به مخازن نفتي به عنوان يكي از مشكلات پيش روي براي حفظ ظرفيت توليد نفت كشور ياد كرد و گفت: هم اكنون 30 ميدان نفتي در خوزستان نياز به تزريق گاز دارند كه تنها در 10 ميدان نفتي تزريق گاز طبيعي انجام مي شود.اين مقام مسئول خواستار افزايش انتقال گازهاي ترش پارس جنوبي براي تزريق به مخازن نفتي شد و ادامه داد: ساخت و اجراي طرحهاي نمك زدايي هم منجر به بهبود كيفيت نفت خام صادراتي ايران خواهد شد.ايران اگرچه به عنوان دومين دارنده ذخاير گازي دنيا 15.5 درصد از كل گاز جهان را در اختيار دارد اما با اين وجود رتبه ما در توليد جايگاه چهارم جهان است. بنا بر برنامهها، هدفگذاري شده است كه توليد گاز كشور در سال 2014 به 1537 ميليون مترمكعب در روز برسد كه بر اين اساس رشد توليد گاز از سال 2005 تا 2014 حدود 2/14 درصد خواهد بود اما اكنون ميزان توليد گاز كشور حدود 630 ميليون متر مكعب در روز است كه اين رقم در صورت راه اندازي فازهاي جديد پارس جنوبي كه قرار است امسال وارد مدار شوند تا حدي بالاتر هم ميرود. اكنون مديرعامل شركت ملي گاز اظهار اميدواري ميكند كه با توسعه ميادين مستقل در سه تا چهار سال آينده ميزان توليد گاز كشور را تا دو برابر حد فعلي افزايش دهيم كه در خوشبينانه ترين حالت اگر هم چنين اتفاقي بيفتد در سال 2014 حجم توليد گاز 1500 ميليون متر مكعب نخواهد بود. در اين ميان و با همين حجم توليد گاز، اگرچه مديران ارشد گاز كشور از رشد 81 و يا حتي 95 درصدي تزريق در سال جاري خبر ميدهند اما همچنان ميزان تزريق به ميادين نفتي كشور به حد كافي نرسيده و نقل قولهاي متعددي در زمينه نياز كشور به تزريق گاز به ميادين نفتي مطرح ميشود و در حالي كه عدهاي معتقدند در سال 1393 بايد روزانه 600 ميليون متر مكعب گاز تزريق شود، عده ديگر بر اين باورند كه تزريق گاز به مخازن نفتي طبق برنامه پنجم توسعه بايد از 247 ميليون متر مكعب در روز به 330 ميليون متر مكعب برسد. به گفته برخي كارشناسان، طبق آخرين آمار در حال حاضر حدود 70 ميليون متر مكعب گاز و طبق اعلام مسوولان نفتي حدود 90 تا 100ميليون متر مكعب گاز در روز به ميادين تزريق ميشود و تاكنون هيچ گاه ميزان تزريق گاز به مخازن نفتي طبق برنامه پيش نرفته است. اين عقب ماندگي در برنامه تزريق گاز به مخازن در حالي است كه برداشت نفت از ميادين نفتي كشور به دليل رسيدن به نيمه دوم عمر خود كاهش يافته است. ضمن اين كه برداشت زودهنگام از ميادين نفتي جديد در صورت مطالعه ناكافي و بييتوجهي به موضوع تزريق براي ازدياد برداشت نه تنها آسيب به مخازن را در پي دارد، بلكه به نوعي ناديده گرفتن سهم آيندگان از اين نوع سوخت نيز است. حسين سروش عضو انجمن گاز ايران با اشاره به اينكه به علت نيروهاي نگهدارنده نفت در سنگ مخزن و خصوصيات نفت مخزن، به طور طبيعي درصد كمي از نفت اوليه در استخراج ميشود، ميزان نفت قابل استحصال در ايران را حدود 20 تا 22 درصد دانسته و در اين باره ميگويد: در ايران با توليد هر بشكه نفت حدود سه تا چهار بشكه نفت در زير زمين باقي خواهد ماند و به همين دليل، كارشناسان تصميم دارند با شيوههاي ازدياد برداشت از مخازن، اين مشكل را حل و درصدي از نفت باقيمانده در مخزن را استحصال كنند. وي با تاكيد بر نقش تزريق گاز در افزايش استخراج نفت، زمان تزريق را هم حائز اهميت دانسته واظهار ميكند: گاهي برداشت به صورت طبيعي مقرون به صرفه است و تزريق گاز اقتصادي نيست، اما آنچه ثابت شده اين است كه توليد از مخازن بايد در فشار بالا صورت گيرد و اين امر نيازمند تزريق است. ما با توجه به اين كه ايران دومين دارنده ذخاير گازي جهان است، بايد در سطح اين موقعيت گاز توليد كنيم كه اكنون به دليل محدوديتهاي فني اين امكان را نداريم. سروش با تاكيد بر اينكه بايد معادل حجم توليد نفت، گاز به مخازن تزريق شود ادامه ميدهد: با وجود آن كه زمان تزريق گاز به مخازن بسيار مهم است، اما به مخازن نفتي كشور به اندازهكافي گاز تزريق نشده است كه مهمترين دليل آن كمبود توليد گاز توليدي در كشور است. اين درحالي است كه براي توليد صيانتي به هيچ عنوان نبايد فشار مخازن كاهش يابد. اما در كنار بحث ميزان توليد، تاسيسات تزريق گاز آغاجاري كه از آن به عنوان بزرگترين واحد تزريق گاز جهان نام مي برند هم اين روزها با مشكلاتي مواجه شده و بخش هايي از آن دچار آسيب شده است. تعمير اين تاسيسات كه به طور كامل از اروپا و آمريكا تامين شدهاند با توجه به اينكه تامين قطعه در وضعيت مطلوب قرار ندارد، با كمي تاخير مواجه شده است. در نهايت تمام اين موارد و در صدر آنها اهميت افزايش توان توليد نفت كشور ايجاب مي كند نظارت دقيقي بر امر تزريق گاز صورت گيرد و كميتهاي بر اين امر نظارت كنند كه گويا در معاونت برنامهريزي تلفيقي وزارت نفت با دعوت از كارشناسان مرتبط در مورد اين موضوع بحث و بررسي هايي صورت مي گيرد اما با اين حال قطعا لازم است اين موضوع با جديتي به مراتب بيشتر پيگيري شود.