حجت ا... غنيمي فرد
دانش نفت: سي و يكمين سال پيروزي انقلاب اسلامي ايران يادآور دلاوري هاي ملتي غيوري است كه رژيمي وابسته را با پايداري هاي خود با اعتصام به حبل ا... از اريكه قدرت به زير كشيد.
 ماه هاي پاياني عمر آن رژيم وابسته مصادف با همبستگي و همراهي صنعتگران نفت با ملت بود كه با كاهش توليد تا حد رفع نياز داخلي و در نتيجه قطع صادرات، آخرين اميد امكان ادامه حيات آن رژيم را در دل طماعان سياسي و اقتصادي جهان به يأس تبديل كرد. بر اساس آمارهاي موجود به علت اعتصابات در صنعت نفت در ماه هاي پاياني سال ميلادي 1978 توليد نفت خام ايران با كاهشي معادل 430 هزا ربشكه در روز نسبت به يكسال قبل  از آن به 275/5 ميليون بشكه در روز رسيد. آمار توليد واقعي ايران در سالهاي قبل از آن فقط براي دو ماه به 6 ميليون بشكه در روز رسيده بود ولي توليد نفت نه در آن سال و نه در سالهاي بعد به آن ميزان باقي نماند. افزايش ناگهاني قيمت نفت، در سالهاي 1354 تا 1357 اقتصاد ايران را بيش از گذشته وابسته به نفت كرده و افزايش غير مترقبه واردات كشور را درسال 1356 سبب شده بود. با پيروزي انقلاب اسلامي در 22 بهمن 1357، نظام نوپاي اسلامي ايران به منظور كاهش وابستگي اقتصاد خود به نفت، علي رغم توان توليد بيش از 7/5 ميليون بشكه در روز توليد نفت را به حدود نصف آنچه قبلاً در يك روز توليد مي‌شد كاهش داد. به همين دليل توليد در پايان سال 1979 به 175/3 ميليون بشكه در روز كه حدود 55 درصد توليد يكسال قبل از اعتصابات صنعت نفت بود، رسيد. اگر آغاز و سپس ادامه جنگ تحميلي باعث اختلال در امور اقتصادي و بخصوص نفتي ايران نمي‌شد سياست اتخاذ شده براي كاهش وابستگي اقتصاد كشور به نفت مي توانست تحولات تعيين كننده اي در دهه اول انقلاب ايجاد كند. اين نه بدان معناست كه چون قيمت نفت خام پس از پيروزي انقلاب اسلامي و قطعي شدن كاهش صادرات ا‌يران افزايش سريعي يافت و در نتيجه با همان ميزان كمتر صادرات نفت نيز ايران مي‌توانست اقتصاد خود را اداره كند بلكه با توجه به تغيير ساختار سياسي وابسته رژيم گذشته به ساختاري مستقل، ايران عملاً مي توانست در اقتصاد نيز استقلال از وابستگي به درآمدهاي نفتي را پايه ريزي كند. بيان اين مطلب نفتي اقدامات و كوشش هاي فراوان براي رهايي از وابستگي به صادرات نفت خام در طي آن دوران تاكنون نيست ولي خسارات وارد شده به اقتصاد كشور به علت جنگ تحميلي صدام عليه ايران، اولويت ذكر شده را به تعويق انداخت. نگاهي كوتاه به برخي از ارقام در صنعت نفت نشان از هدف گرفتن دشمن بعثي و آمران خارجي آن به ناكارآمد و متوقف كردن اين صنعت در آن سالها دارد. همانطور كه اين سياست در سالهاي پس از جنگ تحميلي تاكنون از طريق اعمال تحريم‌هاي يك جانبه و تهديد طرف‌هاي نفتي ايران به همكاري با صنعت نفت ادامه پيدا كرده است. توليد نفت خام ايران در سال 1979 بر اساس سياست كاهش وابستگي به صادرات نفت خام به 175/3 ميليون بشكه در روز رسيد. در اين سال ظرفيت پالايشي ايران كمي بيش از يك ميليون بشكه در روز بود. در سال 1981 كه صدمات ناشي از حملات سبعانه رژيم صدام، خسارات جاني و مالي فراواني به كشور اسلامي ايران وارد كرد توليد نفت خام به كمتر از نيمي  توليد سال اول پيروزي انقلاب اسلامي (325/1 ميليون بشكه در روز) و ظرفيت پالايش به 625 هزار بشكه در روز كاهش يافت. اگر چه صنعتگران مخلص نفت در يكسال بعد توليد را به 410/2 ميليون بشكه در روز رساندند و در دو سال بعد ظرفيت پالايش نفت كشور به 670 هزار بشكه در روز افزايش يافت ولي ادامه پشتيباني آمران خارجي از صدام باعث گرديد توليد نفت خام در سال 1986 به 905/1 ميليون بشكه در روز و در سال بعد ظرفيت پالايشي به حدود 530 هزار بشكه در روز كاهش يابد. علي رغم در تيررس بودن تاسيسات نفتي حتي در استانهاي مركزي كشور، افتخار فرزندان اين مرز و بوم در صنعت نفت اينست كه در تمام سالهاي جنگ تحميلي صدام، حتي يك روز توليد، توزيع و صادرات نفت و فرآورده هاي آن و توليد و توزيع گاز كشور قطع نشد، اگرچه در اين راه صنعت نفت هزار شهيد، تعداد كثيري جانباز و آزاده تقديم انقلاب اسلامي كرد و يكي از وزيرانش (شهيد محمد جواد تندگويان) در حين سركشي به مناطق نفت خيز با تعدادي از يارانش به اسارت گرفته و در زندان صدام شهيد شد. با اقتدار بيش از پيش جمهوري اسلامي ايران در سالهاي جنگ تحميلي نظامي صدام تا سالهاي پس از آن و تاكنون كه به واقع دوران جنگ تحميلي سياسي و خبري آمران همان جنگ تحميلي صدام است، اين صنعت توانسته است توان خود را در بسياري از زمينه ها افزايش دهد. به طور مثال ذخائر قابل استحصال نفت كه در سي و يكسال پيش با كمك هاي مالي، فني و مديريتي اكثر شركتهاي بزرگ نفتي دنيا معادل 59 ميليارد بشكه بود، اكنون با اتكاء به امكانات علمي و تخصصي داخلي به حدود 138 ميليارد بشكه رسيده است.توان توليد نفت خام كه بخش عمده آن به كمك شركتهاي خارجي در سالهاي پاياني عمر رژيم گذشته افزايش يافته بود در جنگ تحميلي صدام هدف اصلي حملات شديد قرار گرفت. به همين دليل ظرفيت توليد نفت كه در 29 سال پيش به 325/1 ميليون بشكه در روز تنزل يافت، با همت، غيرت، توان علمي و تجربي فرزندان همين ملت سلحشور اين ظرفيت بازسازي گرديد تا آنجا كه اكنون توان توليد نفت به حدود 2/4 ميليون بشكه در روز رسيده است، ظرفيت پالايشي ايران كه در 26 سال پيش به دنبال حملات نيروهاي نظامي صدام به 530 هزار بشكه در روز تنزل يافته بود به كمك فرزندان ملت در صنعت نفت اكنون به 650/1 ميليون بشكه در روز رسيده است. ذخاير اثبات شده گاز كه در سي و يك سال پيش حدود 14 تريليون متر مكعب و توليد آن 33 ميليون متر مكعب در روز بود علي رغم تمام مشكلات ناشي از جنگ تحميلي نظامي صدام و تنگناهاي حاصل از جنگ تحميلي سياسي و خبري آمران صدام به همت والاي فرزندان مردم شريف اين مرز و بوم اسلامي به حدود 30 تريليون متر مكعب ذخيره گاز و بيش از 560 ميليون متر مكعب توليد روزانه رسيده است. ظرفيت نصب شده توليد محصولات پتروشيمي در سي و  يكسال پيش 5/3 ميليون تن در سال بود و اكثراً اختصاص به توليد كود شيميايي داشت. عزم جزم و راسخ فرزندان اين ملك بر ساختن اين صنعت چنان بود كه كشور پس از مدتي از ورود بسياري از محصولات پتروشيمي بي نياز شد و ظرفيت نصب شده كنوني بيش از 47 ميليون تن در سال نشانه ديگري بر اين خودباوري است. تقدير و تائيد آنچه به ثمر رسيده به معناي عدم وجود انتقاد، يا نفي امكان انجام بهتر آنچه طي اين دوران انجام شده است و يا سعي بر بهبود آن نيست. قدر مسلم آن است كه در طي سي و يك سال اخير بر اين صنعت عظيم دوراني پر از تلاش و كوشش مخلصانه گذشته است. از شكست اقتصادي رژيم وابسته سابق تا مقاومت جانانه در مقابل متجاوزان نظامي صدام كه به دنبال تخريب و انهدام تاسيسات اين صنايع بودند و تا پايداري صبورانه در برابر مخاصمات سياسي و خبري خود رئيس خواندگان جهان. اما هيچ يك از تلاش هاي معاندان اين نظام مقدس در طي اين دوران پر فراز و نشيب نتوانسته است به تضعيف روحيه خودباوري و درهم شكستن تصوير اعتلاي اين صنعت و محو انديشه ساختن ايراني با جايگاه رفيع جهاني بيانجامد.