‌شهرام صدوقي
دانش نفت: ايران با دارا بودن حدود 30 ميليارد متر مكعب گاز طبيعي در جايگاه دوم دارنده بيشترين ذخاير گازي جهان قرار دارد. اگرچه اقتصاد كشورمان به منابع گازي و نفتي وابسته است و چشم اندازهاي دراز مدت و كوتاه مدت سياستهاي اقتصادي سياستمداران كشورمان بر پايه اتكاء به منابع عظيم سوختهاي فسيلي تدوين و اجرايي مي گردد اما از سويي ديگر بحث مصرف انرژي و ميزان رو به افزايش آن در كشور نيز خطري جدي در كمين پتانسيل هاي انرژي ايران محسوب مي شود.
 به طوريكه ايران با توليد نزديك به 150 ميليارد متر مكعب گاز طبيعي در رتبه چهارم جهاني قرار دارد، اما با رشد مصرف اين ماده پاك در كشور، ايران با مصرف حدود 133 ميليارد متر مكعب گاز در بين 3 كشور بزرگ مصرف كننده گاز جهان قرار دارد. توجه بيش از حد به مصرف گاز در كشور هشدارهاي فراواني را متوجه تصميم گيرندگان حفظ تراز توليد و مصرف انرژي (به خصوص گاز طبيعي) مي كند به طوريكه آمارها نشان از پيوستن ايران طي ساليان آينده به كشورهاي وارد كننده گاز از خارج كشور در صورت حفظ روند افزايشي مصرف گاز در كشور مي دهد. در كنار سيستم به هم پيوسته و گسترده شبكه گازرساني ايران در بخش خانگي و تجاري كه بخش نسبتاً بالايي از مجموع گاز طبيعي توليد و پالايش شده توسط شركت ملي گاز ايران را مصرف كنند، بخش هاي عمده ديگر مصرف كننده گاز طبيعي شامل نيروگاههاي صنايع عمده، صنايع پتروشيمي و چند بخش ديگر هستند كه مجموع اين مصارف در حال حاضر سهم گاز در سبد مصرف انرژي هاي فسيلي كشور را به 62 درصد رسانده و پيش بيني مي شود در آينده اي نزديك اين سهم همچنان به رشد خود ادامه دهد. در حال حاضر 56 ميليون نفر در قالب 5/14 ميليون خانوار، مشترك گاز طبيعي هستند. در حال حاضر بيش از 162 هزار كيلومتر شبكه توزيع گاز شهري احداث شده كه وظيفه گازرساني به حدود 700 شهر، 7500 روستا و 22 هزار و 975 واحد از واحدهاي عمده صنعتي را بر عهده دارد. از ابتداي سال 1387 تا پايان اسفندماه همان سال حدود 133 ميليارد متر مكعب گاز به مصرف كنندگان داخلي تحويل داده شده كه اين مقدار 9/42 ميليارد متر مكعب به بخش نيروگاهي و 9/32 ميليارد متر مكعب به بخش صنايع تحويل داده شده است. در بخش خانگي و تجاري نيز 57 ميليارد متر مكعب گاز طبيعي مصرف شده است، با وجود مصارف خانگي و صنعتي گاز طبيعي، تخصيص سهم قابل توجهي از گاز مورد استفاده وسايل نقليه نيز با توجه به تصميمات مديريت سوخت كشور از برنامه هاي بلند مدت بخش انرژي كشور محسوب مي شود. با توجه به طرح حذف يارانه هاي حامل هاي انرژي ظرف 3 سال كه اين موعد در پايان سال آينده به سرانجام مي رسد اهميت اين موضوع را بيشتر مي كند. بر اساس اعلام مسئولان وزارت نفت در حال حاضر تنها ميزان گاز تزريقي به جايگاههاي سوخت سي ان جي حدود 12 ميليون متر مكعب است كه اين ميزان تا پايان سال جاري به حدود 20 ميليون متر مكعب خواهد رسيد. اين در حالي است كه با رسيدن فصل سرما و افت فشار گاز در خطوط سراسري انتقال گاز مشكل مضاعفي بر نظام عرضه و تقاضاي اين ماده سوختي تحميل مي شود. به عقيده كارشناسان جايگاههاي سي ان جي مسئول تبديل گاز 250 پي اس آتي به 3000 پي اس آي هستند كه در صورت ايجاد افت فشار در گاز ورودي جايگاهها امكان كند شدن سرعت سوخت‌رساني و حتي توقف سوخت رساني به جايگاهها وجود دارد. به گفته رئيس انجمن جايگاهداران سوخت سراسر كشور پيش بيني مي شود با سردتر شدن هوا و افزايش مصرف گاز برخي از جايگاههاي عرضه CNG‌ تعطيل شود.بيژن حاج محمدرضا، در تشريح افزايش زمان سوختگيري خودروها در جايگاههاي عرضه  CNG‌ با بيان اينكه افت فشار در برخي از جايگاههاي CNG‌، سوختگيري ناقص خودروهاي گازسوز و افزايش تقاضا براي CNG‌ با كاهش سهميه هاي بنزين زمستاني خودروها از مهمترين دلايل ايجاد صف هاي كيلومتري پيش روي جايگاههاي عرضه گاز است گفت: هم اكنون متوسط زمان سوختگيري خودروهاي دوگانه سوز در جايگاههاي CNG‌ به حدود 45 دقيقه افزايش يافته است. وي با اشاره به افزايش مصرف گاز طبيعي در كشور به دنبال افزايش برودت هوا بيان كرد: اين موضوع موجب كاهش و افت فشار گاز ورودي به برخي از جايگاههاي CNG‌ شده است و از اين رو جايگاهداران براي حفظ فشار گاز ورودي جايگاه مجبورند برخي از <ديسپنسرها> را از مدار بهره برداري خارج كنند. حاج محمدرضا همچنين با اشاره به تعهد وزارت نفت براي ساخت 800 جايگاه دو منظوره CNG‌ تا پايان سال جاري اظهار داشت: همچنين وزارت نفت بايد تا سال آينده حدود يك هزار جايگاه تك منظوره CNG‌ نيز در مدار بهره برداري قرار دهد. اين مقام مسئول در ادامه با اشاره به كاهش 20 ليتري سهميه بنزين زمستاني خودروهاي شخصي تبيين كرد: كاهش سهميه هاي بنزين موجب افزايش 50 درصدي فروش بنزين آزاد 400 توماني در جايگاههاي سوخت كشور شده است. وي همچنين با اشاره به وجود صف هاي طولاني پيش روي جايگاههاي عرضه بنزين گفت: با توجه به كاهش سهميه ها مالكان خودرو اقدام به سوخت گيري كامل نمي كنند و از اين رو تعداد مراجعات به جايگاهها افزايش يافته است. اردشير دادرس نيز درباره صف هاي طولاني ايجاد شده در جايگاههاي عرضه CNG‌ با تاكيد بر اينكه هم اكنون نظام توزيع و سوخت رساني در جايگاههاي CNG‌ كشور بر اساس پراكندگي هاي جغرافيايي انجام نمي شود، گفت: هم اكنون حدود يك هزار و 17 جايگاه CNG‌ در سراسر كشور در مدار بهره برداري قراردارد و اين در حالي است كه تعدادخودروهاي دوگانه به بيش از يك ميليون و 700 هزار دستگاه افزايش يافته است. رئيس هيات مديره انجمن صنفي CNG‌ كشور با يادآوري اينكه بايد بر اساس استانداردهاي تدوين شده به ازاي هريك هزار خودروي گازسوز تعداد يك جايگاه CNG‌ در مدار بهره‌برداري باشد تصريح كرد: اما هم اكنون تناسبي بين تعداد خودروها و جايگاههاي CNG‌ وجود ندارد. وي با اشاره به كسري حدود 700 تا 800 جايگاه CNG‌ در سراسر كشور اظهار داشت: در حال حاضر متوسط مصرف گاز در بخش جايگاه CNG‌ به حدود 10 ميليون متر مكعب در روز افزايش يافته است.اين مقام مسئول همچنين در مورد متوسط زمان سوخت گيري خودروهاي گاز سوز در جايگاههاي CNG‌ توضيح داد: در حال حاضر حداكثر زمان سوخت گيري خودروهاي گاز سوز به 40 دقيقه افزايش يافته است. به گفته رئيس هيات مديره انجمن صنفي CNG‌ كشور همچنين حداقل زمان سوخت گيري خودروهاي گازسوز كه در ساعات نيمه شب و اوليه بامداد بوده به حدود 20 تا 25 دقيقه مي رسد. دادرس همچنين با اشاره به افزايش متوسط مصرف بنزين آزاد در آذرماه امسال به حدود 6 ميليون ليتر در روز بيان كرد: كاهش سهميه هاي بنزين موجب افزايش مصرف بنزين 400 توماني در كشور شده است. وي همچنين با اشاره به ضرورت ساخت جايگاههاي كوچك و متوسط CNG‌ در كلانشهرهاي كشور خاطرنشان كرد: بر اساس برآوردهاي كارشناسي صورت رفته و براي اينكه ساخت جايگاههاي CNG‌ توسط بخش خصوصي توجيه اقتصادي داشته باشد پيشنهاد افزايش هر متر مكعب CNG‌ به حدود 118 تومان مطرح شده است.